Zdzisław Beksiński, fot.: materiały organizatora

Wystawa „Beksiński Nieznany” w Łodzi!

Soter Jaxa – Małachowski. W 150. rocznicę urodzin artysty

Mela Muter „Portrecistka” w Cosmopolitan Twarda 4

Frida Diego

Wystawa fotografii „Frida i Diego. Niech żyje życie!”

Bogdan Dziworski – f/5.6

„Być kobietą…” wystawa w Pałacu Schoena w Sosnowcu

Andrzej Wróblewski

Szczeliny wolności – sztuka w latach 1945-1948/1949

Tadeusz Chyła malarstwo

Malarstwo Tadeusza Chyły

W żywiole sztuki. Jan Bogumił Plersch

Hanna Rudzka-Cybisowa

„Między Montmartre’em a Montparnasse’em”

Ładowanie Wydarzenia

« Wszystkie Wydarzenia

  • To event minęło.

Jerzy Jarnuszkiewicz. Notatki z przestrzeni

27 stycznia 201717 kwietnia 2017

Wystawa Jerzy Jarnuszkiewicz. Notatki z przestrzeni ma charakter monograficzny. Prezentuje prace rzeźbiarskie oraz bogaty wybór działalności medalierskiej i graficznej, a także część dorobku artysty nieznaną dotąd polskiej publiczności — zespół polichromowanych rzeźb z metalu wykonanych podczas pobytu w Kanadzie. Jej celem jest nie tylko przypomnienie dokonań wybitnego rzeźbiarza, ale również ukazanie wszechstronności  i skali jego talentu oraz roli w kształtowaniu nowoczesnej tradycji artystycznej w Polsce.

źródło: Zachęta Narodowa Galeria Sztuki

źródło: Zachęta Narodowa Galeria Sztuki

Twórczość Jerzego Jarnuszkiewicza (1919–2005) jest bardzo bogata, zróżnicowana, rozproszona i — paradoksalnie — mało znana. Trudno wskazać moment, w którym został samodzielnym rzeźbiarzem. Ale talent manualny sprawił, że przez całe życie z równą swobodą wypowiadał się w rysunku, grafice, exlibrisie, medalu, drobnych formach rzeźbiarskich, monumentach abstrakcyjnych i realistycznych. Jego artystyczna wizja dzieli się na dwa główne nurty. Pierwszy z nich kształtuje dążenie do monumentalizmu, siły wyrazu, ekspresji ruchu i geometrycznej analizy. Drugi, opozycyjnie, jest bardziej prywatny i w większym stopniu dekoracyjny — graficzny. Potrzeba rzemieślniczej precyzji i skłonności cyzelatorskie składały się na oryginalny kształt małych form rzeźbiarskich i medalierskich — rozpiętych między powagą tematu i delikatnością formy.

źródło: Facebook/Zachęta Narodowa Galeria Sztuki

źródło: Facebook/Zachęta Narodowa Galeria Sztuki

Te niewykluczające się skrajności łączą się w powszechnie znanej figurce Małego Powstańca, której projekt powstał w 1946 roku. Jej drobna skala i sentymentalna poetyka, a także możliwość prostego powielania gipsowego odlewu sprawiły, że odpowiadała na społeczną potrzebę pamięci o powstańczej tragedii — w perspektywie prywatnej, nie heroicznej.

Jarnuszkiewicz z biegłością posługiwał się stylistyką realistyczną. Pracował nad uproszczeniem formy i jej transformacją. Zrealizował m.in. Hutnika, jedną z najlepszych monumentalnych rzeźb na warszawskim MDM-ie. Nieustannie próbował jednak przełamać socrealistyczny schemat. Na wystawie w warszawskim Arsenale w 1955 roku jego rzeźba Myjąca włosy zaskakiwała niezwykłością ujęcia i prozaicznością tematu (hasło wystawy brzmiało „Przeciw wojnie — przeciw faszyzmowi”). Z kolei na wystawie Rzeźba w ogrodzie w 1957 roku w Warszawie Jarnuszkiewicz pokazał dwie prace o nadekspresyjnej stylistyce. Obie są z założenia obrazem tragedii — osobistej (Suka) i społecznej, ludzkiej (Marcinelle) powstałej w reakcji na wiadomość o katastrofie górniczej w kopalni Marcinelle w Belgii w 1956 roku. Ta ostatnia jest jednym z najlepszych w polskiej sztuce tego czasu przykładów zaangażowanej postawy artysty.

źródło: Facebook/Zachęta Narodowa Galeria Sztuki

źródło: Facebook/Zachęta Narodowa Galeria Sztuki

Przełom lat 50. i 60. to w twórczości artysty stopniowe odchodzenie od problemów ekspresji na rzecz nowej problematyki przestrzeni i otoczenia jako komponentów dzieła rzeźbiarskiego. W tym czasie Jerzy Jarnuszkiewicz sięgnął  po inny materiał rzeźbiarki — metal — który dawał nowe możliwości realizacyjne. W 1964 artysta wziął udział w sympozjum Forma viva w Ravne, gdzie powstała pierwsza Kompozycja przestrzenna. Abstrakcyjna, racjonalna w swym kształcie struktura, o dużej skali, ustawiona w naturalnym otoczeniu, stała się spełnieniem tych intuicji, które nie zostały zrealizowane w polskich projektach pomników. Rok później otrzymał główną nagrodę na I Biennale Form Przestrzennych w Elblągu za Kompozycję drogowskazową. W 1967 jego Rytmy II zostały zaprezentowane na międzynarodowej wystawie rzeźby w nowojorskim Guggenheim Museum wśród najwybitniejszych dzieł z całego świata.

Rzeźby z metalu, początkowo ekspresyjne i metaforyczne, potem racjonalne i analityczne, stworzyły grupę najbardziej rozpoznawalnych jego prac i stanowią najważniejszą część bogatego dorobku. Pod koniec lat 60. w twórczości artysty pojawiły się też wątki sakralne, jak monumentalny krucyfiks w kościele Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Niezwykła rzeźba z repusowanych blach jest jednym z niewielu w polskiej sztuce współczesnej przykładów nowoczesnego dzieła odpowiadającego na potrzeby liturgiczne.

Jerzy Jarnuszkiewicz | źródło: Facebook/Zachęta Narodowa Galeria Sztuki

Jerzy Jarnuszkiewicz | źródło: Facebook/Zachęta Narodowa Galeria Sztuki

Zamierzony na 15 obiektów cykl Kagańce miał być kwintesencją doświadczeń Jerzego Jarnuszkiewicza z abstrakcją i figuratywnością. Powstał tylko jeden, pozostałe znane są jedynie z rysunków. Skrępowane, zdestruowane głowy, zakleszczone w monstrualnych maszyneriach, tworzą metaforyczny obraz zniewolenia, opresji, najbardziej dotkliwego doświadczenia współczesności — wciąż na nowo podejmowanych prób ograniczenia ludzkiej wolności.

Szczegóły

Start:
27 stycznia 2017
Koniec:
17 kwietnia 2017
Wydarzenie Category:
Wydarzenie Tagi:
, , , ,

Miejsce

Zachęta Narodowa Galeria Sztuki | Miejsce Projektów Zachęty
ul. Gałcyńskiego 3
00-362 Warszawa, Polska
+ Google Map
Telefon:
+48 22 826 01 36
Strona internetowa:
zacheta.art.pl