Ładowanie Wydarzenia

« Wszystkie Wydarzenia

Legendarna Młoda Polska. Malarstwo polskie przełomu XIX i XX wieku z kolekcji rodzinnej

4 listopada 201615 lutego 2017

Otwierana 4 listopada 2016 r. w Muzeum Podlaskim w Białymstoku wystawa Legendarna Młoda Polska. Malarstwo polskie przełomu XIX i XX wieku z kolekcji rodzinnej wpisuje się w nurt muzealnych prezentacji kolekcji prywatnych. (…)

galeria-malarstwa

Galeria malarstwa, fot. materiały organizatora

Ostatnie dwudziestopięciolecie wielkiego czasu przemian w naszym kraju na przełomie XX i XXI wieku, zaowocowało również w tak efemerycznej dziedzinie, jak kolekcjonerstwo dzieł sztuki. Nowa rzeczywistość wpłynęła na niespotykane w powojennej historii ożywienie rynku sztuki, szczególnie w zakresie malarstwa polskiego z XIX w. oraz z przełomu XIX i XX stulecia. W powstających domach aukcyjnych znalazły się obrazy, które badacze często uznali już za bezpowrotnie utracone w pożodze wojennej. Napływały również polonica z zagranicy, niekiedy legendarne obrazy sprzedane jeszcze przez samych twórców w XIX wieku. Paradoksalnie, przy tak obfitej podaży, brutalne reguły rynku niemal wyeliminowały muzea państwowe z grona potencjalnych nabywców, gdyż skromne możliwości budżetowe pozostawiły je poza konkurencją. W szranki na tym polu wstąpili kolekcjonerzy prywatni powodowani szlachetną pasją gromadzenia dzieł sztuki dla własnej przyjemności, ale również chętnie udostępniający swe skarby na muzealne wystawy monograficzne czy problemowe, a nawet pozostawiający je w długoterminowe depozyty. Cieszył ich każdy odnaleziony obraz, który dopełniał wiedzę o twórczości ulubionego artysty, pozostając jednocześnie poza uznanym kanonem jego prac najwybitniejszych czy najbardziej znanych. (…)

Jacek Malczewski, Autoportret w habicie tercjarskim | 1909, fot. materiały organizatora

Jacek Malczewski Autoportret w habicie tercjarskim | 1909, fot. materiały organizatora

W barwną mozaikę polskiego kolekcjonerstwa wpisuje się również wystawa Legendarna Młoda Polska. Malarstwo polskie przełomu XIX i XX wieku z kolekcji rodzinnej, obejmująca ponad sto dzieł 53 artystów polskich. Kolekcja, którą prezentujemy jest tworzona przez właścicieli od wielu lat i z głębokim rozmysłem wokół dokonań polskich malarzy z epoki, która najmocniej zaznaczyła się w historii sztuki polskiej. Zainteresowanie Młodą Polską sięga lat 60. XX wieku, gdy upływ czasu pozwolił badaczom i koneserom spojrzeć z odpowiedniego dystansu na dokonania artystyczne z młodości ich dziadków i poddał je rehabilitacji. Katalizatorem dla tych zabiegów stało się powołanie w 1968 odrębnej kolekcji sztuki secesyjnej w Muzeum Mazowieckim w Płocku oraz w tym samym roku wielka wystawa malarstwa Jacka Malczewskiego w Muzeum Narodowym w Poznaniu. Następne lata przewartościowały w całej Europie zjawiska w sztuce z przełomu XIX i XX wieku wprowadzając dzieła z tej epoki do stałych ekspozycji muzealnych, czyniąc je tematyką najbardziej atrakcyjnych wystaw czasowych i niezliczonych opracowań naukowych.

Aleksander Gierymski, Gotyckie pomniki w Weronie | 1900, fot. materiały organizatora

Aleksander Gierymski Gotyckie pomniki w Weronie | 1900, fot. materiały organizatora

Fala ta nie mogła pozostawić świata kolekcjonerów obojętnym wobec tych odkryć. Z zapomnienia zostały wydobyte nazwiska setek malarzy, rzeźbiarzy czy autorów sztuki dekoracyjnej. I chociaż dla sztuki tej epoki używano wymiennie rozmaitej terminologii, operując określeniami Młoda Polska, symbolizm, modernizm, secesja czy neoromantyzm, to zawsze dotyczyły one niespotykanej wcześniej erupcji zjawisk artystycznych, a czas ten niezwykle trafnie zdefiniowała Maria Poprzęcka, nazywając go „szczęśliwą godziną”.

Fryderyk Pautsch Żebrak pod soborem Św. Jana we Lwowie, fot. materiały organizatora

Fryderyk Pautsch Żebrak pod soborem Św. Jana we Lwowie, fot. materiały organizatora

Zestaw dzieł w starannie dobranej kolekcji ogniskuje jak w pigułce wszystkie charakterystyczne dla sztuki Młodej Polski zjawiska. Są to, poza samymi nazwiskami twórców, przede wszystkim tematy i motywy oraz forma dzieł, sposób obrazowania. Przypomnijmy, że artyści u schyłku XIX wieku w wielu krajach europejskich odwrócili się od wszechobecnego akademizmu z wiodącymi tematami historycznymi, mitologicznymi czy orientalnymi, idealizowanych bądź realistycznych scen rodzajowych, portretów czy pejzaży ku nowym trendom symbolizmu, impresjonizmu czy ekspresjonizmu. Uznając się za kapłanów sztuki, osią swej twórczości uczynili człowieka z jego pragnieniami, marzeniami, ograniczeniami, ulegającego pokusom wyborów między dobrem a złem, którego życie od narodzin po śmierć przełożyli na język symboli. Bacznie rozglądając się wokół w ten świat fantazji włączyli wszechpotężną naturę z jej czterema żywiołami, jak też skupili się na eksploatowaniu najnowszych osiągnięć cywilizacji, czyli tak sztucznego wytworu, jak wielkie miasto z jego zagrożeniami i pokusami. Ich sztuka aspirowała do uporządkowania obrazu świata, w którym przyszło im żyć, według nowych kryteriów młodości i bazowała na wspólnocie świadomości twórców i widzów. Rozpięta między skrajnościami uczuć i zjawisk, obszarów historii i natury, poszerzała swój zakres czyniąc równoprawnymi wiele gatunków z dawnej hierarchii akademizmu, odwracając poniekąd jej porządek. (…)

Prezentowana kolekcja prywatna jest spójna w swej zawartości i roztacza przed nami szeroki wachlarz indywidualności twórczych z przełomu XIX i XX stulecia, obejmując zarówno mistrzów Młodej Polski, jak i ich wychowanków czy kontynuatorów. (…)
/Elżbieta Charazińska

Szczegóły

Start:
4 listopada 2016
Koniec:
15 lutego 2017
Kategoria Wydarzenia:

Miejsce

Muzeum Podlaskie – Ratusz w Białymstoku
Rynek Kościuszki 10
Białystok, 15-426 Polska
+ Google Map
Telefon:
85 74-214-73
Strona internetowa:
http://www.muzeum.bialystok.pl/