BEGIN:VCALENDAR
VERSION:2.0
PRODID:-//Niezła sztuka - newsy - ECPv5.16.1//NONSGML v1.0//EN
CALSCALE:GREGORIAN
METHOD:PUBLISH
X-WR-CALNAME:Niezła sztuka - newsy
X-ORIGINAL-URL:https://news.niezlasztuka.net
X-WR-CALDESC:Wydarzenia dla Niezła sztuka - newsy
BEGIN:VTIMEZONE
TZID:Europe/Warsaw
BEGIN:DAYLIGHT
TZOFFSETFROM:+0100
TZOFFSETTO:+0200
TZNAME:CEST
DTSTART:20260329T010000
END:DAYLIGHT
BEGIN:STANDARD
TZOFFSETFROM:+0200
TZOFFSETTO:+0100
TZNAME:CET
DTSTART:20261025T010000
END:STANDARD
END:VTIMEZONE
BEGIN:VEVENT
DTSTART;VALUE=DATE:20261015
DTEND;VALUE=DATE:20261130
DTSTAMP:20261011T051122
CREATED:20261006T184629Z
LAST-MODIFIED:20261006T184629Z
UID:28297-1792022400-1795996799@news.niezlasztuka.net
SUMMARY:Bellmer: Gry Lalki
DESCRIPTION:Wystawa Bellmer: Gry Lalki\nLalka – niewinna zabawka z dziecięcego pokoju? Teatralny rekwizyt? Kunsztowny mechanizm stworzony dla przyjemności oczu i konfuzji rozumu? Robot? Android? A może przedmiot magiczny – rytualna kopia człowieka powołana do działań destruktywnych? \nDziewięćdziesiąt lat po powstaniu Lalka Hansa Bellmera pozostaje jednym z najbardziej niepokojących obiektów sztuki XX wieku. Dla wielu zaskoczeniem jest jednak to\, że historia tego dzieła prowadzi nie tylko do Berlina czy Paryża\, lecz również na Górny Śląsk. Powstawała z drewna\, metalu\, papier mâché\, gipsu i tkanin. Dziś znajduje się w zbiorach Centre Pompidou w Paryżu\, lecz rodziła się pomiędzy berlińską pracownią Bellmera a rodzinnym\, wakacyjnym domem i jego otoczeniem w Carlsruhe (dziś wieś Pokój w powiecie namysłowskim). \nW założeniu artysty nie była dziełem samym w sobie. Była narzędziem. To fotografia\, łącząca świat rzeczywisty z fantastycznym\, miała stać się właściwym miejscem jej istnienia. Po raz pierwszy twórca zaprezentował ją w niewielkiej książeczce Die Puppe (Lalka) wydanej własnym sumptem w 1934 roku w Carlsruhe w zaledwie kilkudziesięciu egzemplarzach\, po raz drugi – w Les Jeux de la Poupée (Gry Lalki). \nFotografie do Gier powstawały tamże w latach 1935–1937\, lecz wojna przerwała przygotowania do publikacji. Książka ukazała się dopiero w 1949 roku w paryskim wydawnictwie Les Éditions Premières Heinza Berggruena w nakładzie zaledwie 142 bibliofilskich egzemplarzy\, zaprojektowanych w całości przez Bellmera. Piętnaście ręcznie przezeń barwionych fotografii zostało wklejonych na karty niczym osobne obrazy. Czternastu\, na sąsiednich stronach\, towarzyszą wiersze Paula Éluarda – napisane w 1938 roku jako ich literacki odpowiednik. Całość otwiera tekst Bellmera Notatki o łączu kulowym\, w którym artysta sam nazywa swoją Lalkę obiektem-prowokacją. To określenie pozostaje w mocy. \nLalka nadal prowokuje. Będąc całkowicie sztucznym tworem\, podważa oczywistość ludzkiego ciała. Nadal zmusza do pytania\, gdzie kończy się człowiek\, a zaczyna obraz. Kto tu jest tylko widzem\, a kto podmiotem czy przedmiotem działania? Przełom lat dwudziestych i trzydziestych był czasem gorączkowych eksperymentów – nie tylko w plastyce\, lecz także w literaturze\, filmie\, teatrze\, wzornictwie\, muzyce i tańcu. Był czasem poszukiwania formy zdolnej pomieścić gwałtowność i chaotyczność nowoczesności\, narastające przyspieszenie życia\, przytłoczenie masowością\, a zarazem alienację jednostek w społeczeństwie. Formy wyrażającej lęki wyzwalane rozwojem nauki\, np. fizyki\, medycyny\, eugeniki i mechanizacji\, na których bazie tworzono obietnice przyszłości łatwo mogące stać się nadużyciem i manipulacją. \nTrudno wskazać jedno źródło inspiracji dla twórcy Lalki. Najczęściej zwraca się uwagę na fascynację postacią Olimpii z Piaskuna E.T.A. Hoffmanna\, a także na sprzeciw wobec nazistowskiego kultu idealnego ciała oraz tęsknotę za dzieciństwem – krainą niewinności i nieograniczonej wyobraźni\, ale i niepozbawioną mrocznych stron. To jednak tylko część tej opowieści. Równie ważnym impulsem była I wojna światowa i jej konsekwencje. Miliony okaleczonych ciał\, osieroconych dzieci\, wdów\, załamanie dawnych autorytetów\, przemiany społeczne\, emancypacja kobiet\, a wreszcie narodziny hitleryzmu stworzyły świat\, w którym ludzkie ciało stało się polem ideologii\, przemocy i skomercjalizowanego pożądania\, a artyści dzieleni byli na tych słusznych i tych zdegenerowanych. \nBellmer odpowiadał na tę rzeczywistość językiem sztuki. Czerpał z ekspresjonizmu\, który eksplorował dramat wewnętrznych przeżyć; z dadaizmu\, zamieniającego absurd w broń przeciw wojnie i mieszczańskiemu porządkowi; z Nowej Rzeczowości (Neue Sachlichkeit)\, bezlitośnie obnażającej brzydotę i zakłamanie społeczeństw; wreszcie z surrealizmu\, który uczynił podświadomość\, erotykę i niesamowitość narzędziami poznania. \nNa wystawie centralne miejsce zajmuje sześć pochodzących z Gier Lalki\, ręcznie barwionych fotografii – najnowszych nabytków Muzeum Historii Katowic. Cztery z nich zostały zakupione dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Kolekcje Sztuki Współczesnej 2026. Prezentujemy również egzemplarz książki pochodzący ze szwajcarskiej kolekcji Marco Witziga. Ekspozycji towarzyszą wykłady poświęcone artyście\, jego związkom z Katowicami\, historii Lalki i surrealizmu oraz spacer po Katowicach śladami Hansa Bellmera. \n\nBellmer: Gry Lalki \n15 października – 29 listopada 2026\nMuzeum Historii Katowic\nKuratorka: Natalia Kruszyna
URL:https://news.niezlasztuka.net/event/bellmer-gry-lalki/
LOCATION:Muzeum Historii Katowic\, ul. Ks. J. Szafranka 9\, Katowice\, 40-025\, Polska
CATEGORIES:wystawa
ATTACH;FMTTYPE=image/jpeg:https://news.niezlasztuka.net/wp-content/uploads/2026/10/bellmer-gry-lalki.jpg
GEO:50.257237193964;19.031783734597
X-APPLE-STRUCTURED-LOCATION;VALUE=URI;X-ADDRESS=Muzeum Historii Katowic ul. Ks. J. Szafranka 9 Katowice 40-025 Polska;X-APPLE-RADIUS=500;X-TITLE=ul. Ks. J. Szafranka 9:geo:19.031783734597,50.257237193964
END:VEVENT
END:VCALENDAR