BEGIN:VCALENDAR
VERSION:2.0
PRODID:-//Niezła sztuka - newsy - ECPv5.16.1//NONSGML v1.0//EN
CALSCALE:GREGORIAN
METHOD:PUBLISH
X-WR-CALNAME:Niezła sztuka - newsy
X-ORIGINAL-URL:https://news.niezlasztuka.net
X-WR-CALDESC:Wydarzenia dla Niezła sztuka - newsy
BEGIN:VTIMEZONE
TZID:Europe/Warsaw
BEGIN:DAYLIGHT
TZOFFSETFROM:+0100
TZOFFSETTO:+0200
TZNAME:CEST
DTSTART:20260329T010000
END:DAYLIGHT
BEGIN:STANDARD
TZOFFSETFROM:+0200
TZOFFSETTO:+0100
TZNAME:CET
DTSTART:20261025T010000
END:STANDARD
END:VTIMEZONE
BEGIN:VEVENT
DTSTART;VALUE=DATE:20260320
DTEND;VALUE=DATE:20260629
DTSTAMP:20260414T043912
CREATED:20260319T144928Z
LAST-MODIFIED:20260402T093549Z
UID:27468-1773964800-1782691199@news.niezlasztuka.net
SUMMARY:Maria Jarema. Pęknięty modernizm
DESCRIPTION:Maria Jarema\, Penetracje I | 1957\, Muzeum Sztuki\, Łódź\nWystawa Maria Jarema. Pęknięty modernizm proponuje nowe spojrzenie na twórczość jednej z najbardziej oryginalnych postaci polskiej sztuki nowoczesnej okresu międzywojennego i powojennego. Ukończyła studia na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w 1935 roku\, wcześnie dołączyła do zaangażowanego politycznie środowiska awangardowego\, odrzucającego normy akademickie. Była współzałożycielką Grupy Krakowskiej\, ugrupowania o istotnym znaczeniu dla rodzącego się pokolenia modernistów. W latach 1934–1939 współpracowała również z prowadzonym przez jej brata Józefa eksperymentalnym teatrem Cricot\, w którym zajmowała się scenografią\, kostiumami\, lalkarstwem i grą sceniczną. \nPortret artystki. Archiwum rodziny artystki\n  \nOd początku kariery artystycznej Jarema identyfikowała się z międzynarodowym nurtem modernizmu\, przejmując język wspólny dla abstrakcji postkubistycznej i czerpiąc z surrealizmu i ekspresjonizmu. W okresie powojennym radykalnie domagała się wolności artystycznej. Łącząc charakterystyczną dla surrealizmu koncentrację na cielesności i autoekspresji z dążeniem do formalnej autonomii sztuki abstrakcyjnej\, Jarema od 1949 roku rozpoczęła eksperymenty z techniką monotypii\, odmawiając podporządkowania się dyktatom realizmu socjalistycznego i pozostając na emigracji wewnętrznej do 1954 roku. To właśnie technika monotypii umożliwiała jej wyrażanie podmiotu jako całości\, obejmując także to\, co pozornie niemożliwe do pogodzenia – obszary pęknięć i rozdarć\, naznaczone zarówno napięciami wewnętrznymi\, jak i zewnętrznymi. Kuratorzy określają wypracowany przez nią idiom mianem „pękniętego modernizmu”. Twórczość artystki można czytać jako badanie różnych sytuacji\, w jakich znajduje się ciało i podmiot: od doświadczenia jednostki\, przez relacje między dwojgiem ludzi\, rodzinę\, aż po funkcjonowanie w szerszej wspólnocie. Wystawa jest zaaranżowana według tej narastającej skali – jednostka\, para\, rodzina\, zbiorowość – pokazując\, jak w obrazach ciała ujawniają się napięcia społeczne oraz procesy rozpadu i pęknięcia podmiotu. Prezentuje również prace polskich\, francuskich\, szwajcarskich i włoskich artystów\, z którymi pozostawała w polemicznym dialogu. \nMaria Jarema\, Głowy | 1953\, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie\nPóźne cykle prac Jaremy – Wyrazy\, Penetracje i Filtry – najpełniej odsłaniają jej „pęknięty modernizm”. Warstwy monotypii splatają się tu z malarskimi\, przejrzystymi formami\, geometrycznymi i organicznymi\, tworząc drgające struktury przestrzenne\, które sugerują bardziej ruch niż przedstawienie. Ta perspektywa pozwala interpretować twórczość Jaremy jako próbę stworzenia nowego języka relacji ze światem\, opartego na współzależności i wzajemnym oddziaływaniu ciał\, sił i życiodajnej materii. Artystka jawi się tym samym jako wytrwała architektka płynnych form\, która w obliczu stopniowego rozkładu życia publicznego i wyniszczającej jej własny organizm białaczki była w stanie nadać wibrującemu\, niestabilnemu tworzywu znaczenie – oporu i pola eksperymentu wyobraźni. \n\n				\n					\n				\n					\n						\n						Maria Jarema\, Wyrazy | 1954\, Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy\n						 \n					\n				\n					\n				\n					\n						\n						Maria Jarema\, Wyrazy 8\, Muzeum Narodowe w Poznaniu \n						 \n					\n\nWystawa umożliwia głębsze zrozumienie indywidualnej praktyki i procesu twórczego Jaremy\, prezentując jej twórczość razem z pracami polskich\, francuskich\, szwajcarskich i włoskich artystów\, których podziwiała i z których dorobkiem się mierzyła. Nie godziła się jednak na rezygnację z własnego głosu. Doskonale rozumiała\, że „bez deformacji\, transpozycji\, metafory\, abstrakcji – nie jesteśmy dzisiaj w stanie objąć i wyrazić narastających konfliktów uczuć i spraw”. \nMaria Jarema\, Portret | 1942\, Muzeum Narodowe w Warszawie\nWystawa prezentuje prace ze wszystkich okresów twórczości Marii Jaremy. Po raz pierwszy w historii wystawiennictwa\, Pęknięty modernizm obejmuje także niemal cały księgozbiór artystki\, na który składają się katalogi wystaw\, tomiki poezji\, portfolia artystów i czasopisma – materiały zbierane w czasie trzech długich pobytów w Paryżu\, wymieniane z przyjaciółmi w Polsce lub podarowane artystce przez brata Józefa. Zbiory te ułatwiają zarysowanie intelektualnej i artystycznej biografii artystki bezkompromisowej\, nieustannie głodnej doświadczeń i bodźców intelektualnych\, zmarłej przedwcześnie w wieku pięćdziesięciu lat. \nArtyści i artystki: Maria Jarema oraz Jean-Michel Atlan\, Jean Deyrolle\, Gillo Dorfles\, Maurice Estève\, Hans Hartung\, Jean Hélion\, Berta Grünberg\, Józef Jarema\, Tadeusz Kantor\, Alfred Manessier\, André Masson\, Henri Matisse\, Erna Rosenstein\, Jonasz Stern\, Pierre Tal-Coat\, Sophie Taeuber-Arp i Jean Arp\, Jean Tinguely\, Victor Vasarely\, Zygmunt Waliszewski\, Eugeniusz Waniek\, Henryk Wiciński. \n\nMaria Jarema. Pęknięty modernizm \n20 marca – 28 czerwca 2026 r.\nMuzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie \nKuratorzy: Éric de Chassey\, Natalia Sielewicz
URL:https://news.niezlasztuka.net/event/maria-jarema-pekniety-modernizm/
LOCATION:Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie\, Pańska 3\, Warszawa\, mazowieckie\, 00-124\, Polska
CATEGORIES:wystawa
ATTACH;FMTTYPE=image/jpeg:https://news.niezlasztuka.net/wp-content/uploads/2026/03/Jarema-Penetracje-I-1957-Muzeum-Sztuki-Lodz.jpg
GEO:52.232655;21.002087
X-APPLE-STRUCTURED-LOCATION;VALUE=URI;X-ADDRESS=Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie Pańska 3 Warszawa mazowieckie 00-124 Polska;X-APPLE-RADIUS=500;X-TITLE=Pańska 3:geo:21.002087,52.232655
END:VEVENT
END:VCALENDAR