Niezła sztuka - newsy

Pobożni i cnotliwi. Dawni gdańszczanie w zwierciadle sztuki
2021-05-15 - 2022-12-31 | Muzeum Narodowe w Gdańsku | Oddział Sztuki Dawnej, Toruńska 1, Gdańsk, 80-822
Kuratorzy: Anna Baranowska-Fietkiewicz, Weronika Grochowska
Wystawa Pobożni i cnotliwi. Dawni gdańszczanie w zwierciadle sztuki
Na wystawie zgromadzono rzeźby, obrazy, wytwory rzemiosła artystycznego obecne w Gdańsku od początku XIII do drugiej połowy XVIII wieku. Szczególny nacisk położono przy tym na funkcje, jakie pełniły one w życiu dawnych gdańszczan. Wystawa dzieli się na trzy strefy. W pierwszej przedstawiono sztukę kościelną, w drugiej – obiekty związane z działalnością publiczną mieszczan, w trzeciej – przedmioty zapełniające prywatną przestrzeń gdańskiego domu.
Mistrz Paweł (XVI w.), Madonna z Dzieciątkiem | ok. 1515-30, Gdańsk
lstotny jest też podział na średniowiecze i epokę nowożytną. Granicę między nimi wyznacza reformacja – jedno z najważniejszych zjawisk nie tylko w dziejach Europy, lecz także w historii Gdańska. W przestrzeni wystawy obie epoki rozdziela symbolicznie portal z kościoła św. Katarzyny.
W życiu średniowiecznych społeczności religia zajmowała centralne miejsce. Pobożność przejawiała się na różne sposoby. Oprócz udziału w nabożeństwach wyrażały ją posty, pielgrzymki, praktykowanie dobrych uczynków oraz liczne fundacje artystyczne. Szczególną rolę odgrywały malowane bądź rzeźbione retabula (inaczej nastawy ołtarzowe), które stawiano na ołtarzu. To wokół stołu eucharystycznego skupiało się życie religijne wspólnoty. Stąd tak liczna na wystawie obecność retabulów bądź ich fragmentów.
W nowożytnym, a więc już protestanckim Gdańsku religia była nadal bardzo istotna w życiu społecznym. Zmieniły się jednak formy pobożności, które stały się znacznie prostsze od katolickich. Znajdowało to wyraz także w powstających wówczas dziełach sztuki.

Franz Kessler?, Portret Johanna von Bodeck (1589-1650) | 1625

Franz Kessler?, Portret Suzanny van Uffelen (1593 – ?) | 1625

Święta Elżbieta, warsztat czeski (praski) | ok. 1390
Równocześnie z upodobaniem sięgano po starożytną filozofię stoików, którzy wskazywali na to, że wartościowe jest jedynie życie cnotliwe. W życiu prywatnym i publicznym starano się zatem pielęgnować określony zestaw cnót, a ich wyobrażenia zdobiły bramy miejskie, siedziby władzy i prywatne kamienice.
W rękach rządzących miastem przedstawicieli wyższych warstw mieszczaństwa dzieła sztuki stawały się więc narzędziem, dzięki któremu wyrażali najważniejsze dla nich treści moralne, polityczne, społeczne i religijne.
Wystawa pokazuje gdańszczan takimi, jakimi chcieli być widziani – jako pobożnych chrześcijan i cnotliwych członków miejskiej społeczności. Czy tacy w istocie byli? Na to pytanie dzieła sztuki nie dają pewnej odpowiedzi. Pomagają jednak zrozumieć świat ludzi, którzy żyli w Gdańsku przed nami.

Marcin Ryczek. Harmony
2021-10-22 - 2022-06-05 | Dom Urodzenia Fryderyka Chopina w Żelazowej Woli, Żelazowa Wola 15, Sochaczew, 96-503, Polska
Marcin Ryczek. Harmony
Wystawa fotografii
Wernisaż: 22 października 2021 r.
22 października 2021 r. – 05 czerwca 2022 r.
Dom Urodzenia Fryderyka Chopina i Park w Żelazowej Woli
Kurator: dr Krzysztof Przylicki
Wystawa Marcin Ryczek. Harmony
Prace Marcina Ryczka to seria minimalistycznych, operujących symbolami fotografii. Ich przewodnia myśl to minimum formy, maksimum treści. Tytułowa Harmonia nawiązuje do formy, treści i procesu tworzenia prezentowanych fotografii. Temat jest wielowymiarowy, odnosi się do wolności, duchowości, relacji człowiek-natura. Wyszukane w otaczającym świecie, nieprzekształcane graficznie przejrzyste obrazy odwołują się do prostych linii i czystych form. Część fotografii utrzymana jest w czarno-białej stylistyce, co podkreśla ich minimalizm, a równocześnie nawiązuje do tradycyjnej fotografii.
Wystawa Marcin Ryczek. Harmony
Niektóre zdjęcia, powstałe głównie na Tajwanie i w Indiach, zostały wykonane w kolorze. W procesie powstawania prac Marcina Ryczka najważniejsze są dwa etapy – dostrzegania i oczekiwania. Dostrzeganie to intensywna obserwacja rzeczywistości, wyszukiwanie w zwyczajnych z pozoru miejscach czegoś wyjątkowego, wzbudzającego zainteresowanie. Oczekiwanie natomiast to wypatrywanie momentu, w którym można uchwycić wyjątkowy klimat wybranego miejsca, chwili, w której wydarzy się coś, co będzie stanowić odzwierciedlenie wrażliwości autora. Fotografie mają charakter metaforyczny, wieloznaczny i uniwersalny, przez co pobudzają wyobraźnię, zachęcając widza do refleksji i własnych interpretacji.
Wystawa Marcin Ryczek. Harmony
Wystawa fotografii Marcina Ryczka została zorganizowana z okazji XVIII Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina. Prezentowana będzie w Żelazowej Woli od 22 października 2021 do 5 czerwca 2022 r.
Marcin Ryczek – rocznik 1982, fotograf, z pochodzenia lublinianin, absolwent KUL, mieszka i pracuje w Krakowie. Zdjęcia Marcina Ryczka prezentowane były na wielu wystawach, m.in. w Japonii, USA, Niemczech, Chinach, Holandii, Rumunii, Indiach, Anglii, Austrii, Danii, Włoszech, Serbii, Tajwanie i Francji. Znalazły się na łamach największych światowych magazynów, dzienników i serwisów internetowych, m.in. „The Guardian”, „The Telegraph”, „Der Spiegel”, „Yedioth Ahronoth”, „La Repubblica”, „Politiken”, „Athens Voice” oraz „National Geographic”. Jego fotografie chętnie wykorzystują w swoich publikacjach znani polscy reportażyści, m.in. Wojciech Jagielski i Piotr Kłodkowski. Najbardziej rozpoznawalna praca artysty – A Man Feeding Swans in the Snow – nagradzana w prestiżowych, międzynarodowych konkursach, weszła w skład renomowanej kolekcji Bibliothèque Nationale de France w Paryżu oraz do zbiorów Muzeum Śląskiego w Katowicach. Wpływowy amerykański portal „The Huffington Post” w 2013 roku uznał ją za jedną z pięciu najlepszych fotografii na świecie. W 2017 roku znalazła się na okładce książki 100 Great Street Photographs autorstwa Davida Gibsona, co potwierdza jej niezwykłą popularność.
Wystawa współorganizowana przez Muzeum KUL.

Muzeum? A po co?
2021-11-19 - 2022-09-11 | Polska
Muzeum? A po co?
19 listopada 2021 r. — 11 września 2022 r.
Muzeum Azji i Pacyfiku
Wystaw em>Muzeum? A po co?
Początek XIX wieku. Izabela Czartoryska z dumą eksponuje w pierwszym polskim muzeum w Puławach „Damę z gronostajem”. Tak rozpoczyna się historia muzealnictwa nad Wisłą. A co by było, gdyby tuż obok płótna Leonarda da Vinci zawisła tybetańska tanka? Czy polska sztuka wyglądałaby dziś inaczej? Czy nasze spojrzenie na świat byłoby inne?
Muzealną opowieść o świecie determinują przedmioty. Zbiory gromadzone są przez zbieraczy o określonym guście, wiedzy i doświadczeniach. To decyzje pojedynczych osób wpływają na nasze wyobrażenie o rzeczywistości. Poznajemy wycinek świata, tworząc na jego podstawie obraz całości.
Wystawa czasowa „Muzeum? A po co?” stawia pytanie o to, czego nie ma. Narracją historyczną rządzi „brak”, czyli to, czego w niej nie uwzględniono. Możemy wypełniać te luki i tworzyć alternatywne historie.
Czego brakuje w muzeach, jakie znamy? Śladów dziejów kultur z Azji i Pacyfiku. Ich dzieł wśród europejskich obiektów. W pierwszej części wystawy popatrzymy na historię rozwoju nowożytnego muzealnictwa w Europie, gdzie dokonać możemy zabiegu „uzupełniania historii”. W „klasycznych” muzealnych gabinetach zobaczymy obiekty z Azji i Pacyfiku wypełniające „brak”. W Pokoju Interakcji przyjrzymy się doskonale nam znanym przedmiotom codziennego użytku wywodzącym się z kultur Azji i Pacyfiku. W części problemowej pochylimy się nad pytaniami, przed którymi na co dzień stają muzea – co i jak pokazywać na wystawach? czy opatrzyć to specjalnym komentarzem? Na koniec, wzorem renesansowych kolekcjonerów, oddamy się rozważaniom w Pokoju Kontemplacji.
Wystawa zachęca do odwrócenia perspektywy i postawieniu Europy w pozycji „reszty świata”. Skłania do refleksji na temat własnej historii i postawy wobec rzeczywistości.

Teresa Pągowska. Spectra Art Space MASTERS
2022-01-10 - 2022-06-05 | SPECTRA ART SPACE, Bobrowiecka 6, Warszawa, 00-728, Polska
Teresa Pągowska.
Spectra Art Space MASTERS
10 stycznia 2022 r. – 05 czerwca 2022 r.
Fundacja Rodziny Staraków |
Spectra Art Space
Kuratorka: Ania Muszyńska
katalog wystawy>>
Wystawa Teresa Pągowska. Spectra Art Space MASTERS
W 1961 roku, u progu swojej kariery, Teresa Pągowska została wpisana przez Petera Selza do nieformalnego kanonu polskiej sztuki powojennej, poprzez obecność na słynnej wystawie „Fifteen Polish Painters” w Museum of Modern Art w Nowym Jorku. Sześćdziesiąt lat po tym wydarzeniu, z wielką przyjemnością zapraszamy Państwa na wystawę artystki, której malarstwo nadal rezonuje ze współczesnością, trwałe zachwycając kolejne generacje odbiorców oraz inspirując nowe pokolenia artystek i artystów.
Tym co zajmuje mnie najgłębiej jest postać ludzka. Nie tylko ze względu na bogactwo formy. Sądzę, że właśnie człowiek zawiera najwięcej magii treściowej.
Teresa Pągowska
Malarstwo oraz postawa twórcza Teresy Pągowskiej są przykładem zdeklarowanej i przemyślanej osobności, która stanęła u podstaw znaczącego dzieła w historii figuracji w polskiej sztuce. Jej wyrazem jest słynne zdanie wypowiedziane przez artystkę podczas jednego z wywiadów „Nie jestem specjalistką od morza, od kobiet ani od mężczyzn czy zwierząt. Ja jestem ja: Teresa Pągowska”.
Unikanie kategoryzacji oraz swoboda jaką daje zaowocowały malarstwem, które wyraźnie wymyka się łatwym porównaniom i klasyfikacjom. Wypowiada jednostkową prawdę i definicję sztuki wrażliwej i niezależnej osobowości. Niestrudzone poszukiwania artystki wokół zagadnień ludzkiej cielesności, a przede wszystkim kobiecej figury, dalekie są od jednoznaczności i arbitralności. Jej malarstwo to rozległy esej o „ znajdywaniu znaków własnych, znaków, którymi zapisujemy siebie, swoje przeżywanie świata.” Jako odbiorcy z lekkością i przyjemnością wnikamy w tę opowieść. Obrazy Teresy Pągowskiej są uwodzicielskie i intrygujące, zmysłowe i melancholijne. Pełne wysmakowanych zestawień kolorystycznych, przykuwających wzrok, wręcz widowiskowych sylwetek komponowanych z niezwykłą lekkością w niezapomniane kompozycje. Ich niepozbawiona napięcia, acz bezdyskusyjna atrakcyjność, nie przysłania wyrażanych treści. Polemiki z mimetycznością tradycji malarskich w cyklu Monochromaty, refleksji nad erotyką i intymnością, medytacją nad stanem istnienia cielesnego i tym co poza. Celnie ujął to Tadeusz Konwicki w katalogu do wystawy artystki z Zachęcie w 1966 roku:
Jej wyabstrahowany świat kształtów plastycznych zawiera dostateczną sumę elementów znaczeniowych, które, niczym narkotyk, pobudzają wyobraźnię widza, angażując go we współuczestnictwo aktu twórczego. Zatem jej malarstwo nie tylko „gładzi wzrok”, nie tylko bawi samoistną grą plastyczną, lecz wciąga nas również w kredowe koło dramatów współczesnego człowieka. ~ Tadeusz Konwicki
Wystawa prezentuje obrazy Teresy Pągowskiej z kolekcji Anny i Jerzego Staraków, Muzeum Sztuki w Łodzi oraz kolekcji prywatnych.

Poza Edenem. Sztuka współczesna ze zbiorów Muzeum Śląskiego w Katowicach
2022-01-27 - 2023-02-04 | Muzeum Śląskie w Katowicach, ul. T. Dobrowolskiego 1, Katowice, 40-205, Polska
Poza Edenem.
Sztuka współczesna ze zbiorów Muzeum Śląskiego w Katowicach
27 styczeń 2022 r. – 26 styczeń 2023 r.
Muzeum Śląskie w Katowicach
Kurator: Joanna Szeligowska-Farquhar
Henryk Waniek, Jun – Sept | 1985
Projekt wystawienniczy Poza Edenem zrodził się z myślą o prezentacji zespołu dzieł pozyskanych do kolekcji muzeum w grudniu 2018 roku. Pierwotnie składały się one na Śląską Kolekcję Sztuki Współczesnej, która poniekąd definiowała byt Fundacji dla Śląska, założonej w Katowicach w 2001 roku. Wieloletnia działalność fundacji pozwoliła zgromadzić prace zarówno twórców dojrzałych, znanych i cenionych, jak i autorów młodych, utalentowanych, dopiero rozpoczynających karierę artystyczną. Wystawa pozwala ujrzeć bogactwo i poziom jednej z największych na Śląsku kolekcji sztuki współczesnej, dającej się zaliczyć do przeglądów reprezentatywnych w skali ogólnokrajowej. Ze względu na ograniczoną przestrzeń ekspozycji stałych większość prac pokazywana jest po raz pierwszy.

Zdzisław Beksiński, AY | 1985

Leszek Sobocki, Portret trumienny (Autoportret trumienny XII) | 1984

Malarstwo, fotografia, grafika, rzeźba, wideo-art i instalacje stanowią o dużej inwencji i swobodzie formalnej dwóch pokoleń polskich twórców. W swoich pokładach tematycznych i estetycznych jest to sztuka intelektualna i sensualna zarazem, różnorodna treściowo i wizualnie. Sporo w niej niezgody, sprzeciwu, jawnego lub zeufemizowanego krzyku, a także innych stanów i postaw, określających człowieka w dobie transformacji ustrojowych i obyczajowych.
W sztuce krytycznej, która nadaje ton prezentacji ponad stu prac, nie ostały się ani piękne wzgórza, ani natchnione ptaki, ani krzepiące słońce. Odwrotnie: wyziera z niej ciemne, pogmatwane, nieokiełznane oblicze realności „tu i teraz”, najczęściej zupełnie obcej biblijnemu Edenowi. Jeżeli „ogród rozkoszy niebiańskich” trwa naprawdę, choćby najdalej stąd, jest z perspektywy obywatela ziemskiego globu rajem utraconym lub niedosięgłym. Życie poza Edenem oznacza śmiertelność, doświadczanie wiedzy i niewiedzy, dobra i zła, chwilowej euforii oraz bólu i cierpienia, a także tęsknotę za optimum, sprawiedliwością, harmonią.

Andrzej Szewczyk, Lato – Kaczyce I

Ryszard Winiarski, Próba rozkładów statystycznych | 1967

Struktura wystawy zasadza się na ośmiu sekcjach problemowych: STUDIUM ZNAKU, PERCEPCJA HORYZONTU, MASZYNERIA MOCY, WĄTŁY STEREOTYP, TRAKTAT O JEDZENIU I PICIU, UBARWIANIE SZTAMPY, TYKOT PAMIĘCI i ODCIELEŚNIANIE.
Na wystawie prezentowane są prace takich artystów jak: Judyta Bernaś, Urszula Broll, Stanisław Dróżdż, Zbylut Grzywacz, Władysław Hasior, Zbigniew Libera, Natalia LL, Grupa Luxus, Lech Majewski, Grupa Monstfur, Igor Neubauer, Józef Robakowski, Jerzy Rosołowicz, Zofia Rydet, Tomasz Struk, Andrzej Szczepaniec, Grzegorz Sztwiertnia, Jan Tarasin, Jerzy Truszkowski, Andrzej Urbanowicz, Ryszard Winiarski oraz wielu innych.

Joachim Lelewel. Rytownik polski
2022-01-28 - 2022-09-18 | Muzeum Narodowe w Krakowie | Sukiennice, Rynek Główny 3, Kraków, 31-042, Polska
Joachim Lelewel. Rytownik polski
28 stycznia 2022 r. – 18 września 2022 r.
Muzeum Narodowe w Krakowie |
Galeria sztuki polskiej XIX w. w Sukiennicach
Kuratorka: Janina Wilkosz
Nicolas Eustache Maurin, Portret Joachima Lelewela, Muzeum Narodowe w Krakowie
Wystawa zostanie zorganizowana w 235. rocznicę urodzin i 160. rocznicę śmierci tego wybitnego i zasłużonego Polaka. Skupiać się będzie wokół mało znanej twórczości graficznej Joachima Lelewela (1786-1861), który pamiętany jest przede wszystkim jako historyk, profesor uniwersytetów Wileńskiego i Warszawskiego, czynny polityk okresu powstania listopadowego, członek Rządu Narodowego, prezes Towarzystwa Patriotycznego i najsłynniejszy bodaj polistopadowy emigrant. Jest on znany również jako autor pionierskich w swoim czasie publikacji w dziedzinie historii, sfragistyki, heraldyki, dziejów piśmiennictwa i księgarstwa w Polsce, historii kartografii i numizmatyki.
Joachim Lelewel, 1. Antyczny obraz świata wg Pomponiusza Meli w inicjale „O”, z rękopisu z 1417 roku z Biblioteki w Reims, 2. Mapa świata Fra Mauro z lat 1457-1479, z manuskryptu w Monasterze św. Michała w Murano, 3. Mapa basenu Morza Śródziemnego Mauro z Il Mappamondo di Fra Mauro Placido Zurli z 1806, nałożona na siatkę współrzędnych geograficznych mapy XIX-wiecznej – matryca planszy XXXIII do atlasu Géographie du moyen âge, Bruxelles 1850, kwiecień 1846, Muzeum Narodowe w Krakowie
Twórczość graficzna Lelewela wciąż jest jednak nieznana. Zatem kluczem tej ekspozycji będzie unikatowa graficzna spuścizna – kolekcja 230 matryc graficznych Lelewela, zakupiona przez MNK w 1897 roku od Wisławy Jadwigi Russockiej, bratanicy Joachima W kolekcji, którą przez przeszło wiek kryły muzealne magazyny, znajdują się między innymi matryce grafik nigdy w pismach Lelewela nie publikowanych. Tłem dla kolekcji graficznej będzie biografia twórcy, portrety osób, odgrywających w jego życiu szczególną rolę oraz widoki miast i instytucji, z którymi związał się poprzez życiowe wybory. Nie zabraknie też portretów bohatera wystawy oraz pamiątek z nim związanych.

Otwarcie wystawy poświęconej Wisławie Szymborskiej
2022-02-01 - 2022-10-16 | Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK, Lipowa 4, Kraków, 30-702, Polska
Otwarcie wystawy poświęconej Wisławie Szymborskiej.
W dziesiątą rocznicę śmierci Wisławy Szymborskiej
01 lutego 2022 r. – 16 października 2022 r.
Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie. MOCAK
Beata Stankiewicz, Wisława Szymborska | 2020, Kolekcja MOCAK-u
Od wtorku, 1 lutego, zaprezentujemy wystawę poświęconą Wisławie Szymborskiej. Ekspozycja została przygotowana z okazji dziesiątej rocznicy śmierci poetki.
W ramach cyklu literackiego – prezentującego mistrzów literatury jako artystów wizualnych – w roku 2014 odbyła się w MOCAK-u wystawa Wisławy Szymborskiej i została wydana poświęcona jej publikacja.
Krzysztof M. Bednarski, Projekt nagrody Wisławy Szymborskiej (dla fundacji jej imienia) | 2003, Kolekcja MOCAK-u
Obecna ekspozycja, obok wyklejanek poetki (z Kolekcji MOCAK-u), obejmuje wszystkie polskie wydania jej wierszy, wybór tłumaczeń i monografii jej poświęconych, plakaty poetyckie Ryszarda Krynickiego, prywatne memorabilia – w tym medal noblowski – oraz portrety Szymborskiej autorstwa Beaty Stankiewicz, Leszka Sobockiego i Krzysztofa M. Bednarskiego.
Wystawa powstała we współpracy z Fundacją Wisławy Szymborskiej i Wydawnictwem a5.

KOBIETA - współcześni artyści i artystki pamięci Anny Bilińskiej
2022-02-04 - 2022-06-30 | Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu, Rynek 11, Radom, 26-600, Polska
KOBIETA – współcześni artyści i artystki
pamięci Anny Bilińskiej
Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu
4.02.2022 – 30.06.2022 r.
otwarcie g. 17:00
kurator wystawy: Małgorzata Ziewiecka
wydarzenie na facebooku »

„Od jakiegoś czasu snuje mi się po głowie cykl kompozycji. Tytuł – Kobieta. Chciałabym przedstawić ją w różnych fazach życia ze strony dodatniej i ujemnej: obowiązki kobiety i jej rola w rodzinie i społeczeństwie. Nie wiem, czy to może mieć wpływ jaki, gdyby mi jednak udało się chociaż jednej kobiecie w rozterce pomóc, wskazać drogę – byłabym z tego niewymownie szczęśliwa. Powiadają, że sztuka istnieje sama dla siebie. Ja trochę innego jestem zdania. Pożytek pięknu nie przeszkadza. Nie ma na świecie nic bez celu dobra ogólnego, chociaż jednostki cierpieć niekiedy mogą. Dlaczegóż by sztuka miała być tak egoistyczną? Dziwnym też jest obecny kierunek sztuki. Zdaje im się, że odtworzenie natury starczy za wszystko. Mnie to nie wystarcza w zupełności”.
– Anna Bilińska, 4 lutego 1883 r.
* * *
Anna Bilińska-Bohdanowiczowa (1854–1893) pierwsza polska artystka – malarka, która w XIX wieku sięgnęła po akademickie wykształcenie i międzynarodową sławę. Była świadomą artystką. Silną, a jednocześnie kruchą kobietą. Mimo, że los nie raz z niej zadrwił, osiągnęła tak wiele.
Anna Jagodova, Sama | 2020
Od kilku lat chodzę śladami Bilińskiej. Piszę o niej książkę. Zaprosiłam współczesnych artystów i artystki do udziału w projekcie, którego Anna Bilińska nie zdążyła zrealizować. Napisała o nim w swoim dzienniku 4 lutego 1883 roku. My zrealizujemy go dokładnie 139 lat później.
Wdzięczna za wsparcie Mecenasów Sztuki, gościnę Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu oraz wspaniały odzew środowiska twórczego, niebawem przedstawię Państwu artystów i artystki, którzy wezmą udział w projekcie oraz tych, którzy postanowili pomóc nam w jego realizacji.
-Małgorzata Ziewiecka (kuratorka wystawy)

Morze Miasto Port
2022-02-11 - 2022-06-05 | Polska
Morze Miasto Port
11 lutego 2022 r. – 05 czerwca 2022 r.
Muzeum Miasta Gdyni
Wystawa Morze Miasto Port
W 1922 r. Sejm przyjął ustawę o budowie portu w Gdyni. Zaowocowało to powstaniem jednego z najnowocześniejszych portów w Europie, a także współczesnego miasta. Na fali entuzjazmu, jaki budziło odzyskanie dostępu do morza, a także wielkich portowych inwestycji – narodziła się̨ też polska marynistyka.
Wystawa Morze Miasto Port
Już od stu lat artystów intrygują wizerunki sielskiej, gdyńskiej „Bożej Zatoczki” – miejsca, gdzie „cywilizacja wdarła się w pierwotność”. W dwudziestoleciu międzywojennym przestrzeń ta elektryzowała rozmachem inwestycji, skalą przedsięwzięcia, nieznanymi technologiami, nowoczesnością architektury. Odwiedzenie polskiego wybrzeża i wizyta w porcie działały jak magnes na wielu Polaków. Narodowy sen o morskiej potędze dodatkowo podsycał artystyczne inspiracje. Po II wojnie światowej temat nie stracił na znaczeniu. Niekonwencjonalne, wręcz brawurowe ujęcia portu dowodzą, że tematyka morza i architektury brzegowej potrafiła zaintrygować wielu twórców. Powstały różnorodne prace: od realistycznych dzieł wybitnych marynistów jak Marian Mokwa czy Antoni Suchanek przez impresjonistyczne interpretacje Włodzimierza Radziszewskiego po abstrakcyjne kompozycje Kazimierza Ostrowskiego. Jednocześnie ich przekaz pozostał na tyle czytelny, że uważne oko bez trudu dostrzeże charakterystyczne formy i przełomowe wydarzenia – całkiem realną historię gdyńskiego portu.
Wystawa Morze Miasto Port
Dziś ta fascynująca opowieść o morzu, Gdyni i jej porcie staje przed oczami publiczności.
Większość dzieł pochodzi ze zbiorów Muzeum Miasta Gdyni. Wystawę uzupełniają prace użyczone przez Muzeum Narodowe w Gdańsku, Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku, Państwową Galerię Sztuki w Sopocie, Zarząd Morskiego Portu Gdynia oraz osoby prywatne.

Jacek Malczewski Romantyczny
2022-02-18 - 2022-07-31 | Muzeum Narodowe w Krakowie | Gmach główny, al. 3 Maja 1, Kraków, 30-062, Polska
Jacek Malczewski
Romantyczny
18 lutego 2022 r. – 31 lipca 2022 r.
Muzeum Narodowe w Krakowie
Jacek Malczewski, Autoportret | między 1908 a 1915, Muzeum Narodowe w Krakowie
Jacek Malczewski należy do grona najwybitniejszych indywidualności sztuki polskiej, zajmuje szczególną pozycję w sztuce okresu Młodej Polski.
Był malarzem, który w swoim ogromnym dorobku artystycznym pozostawił dzieła o treściach oscylujących wokół różnych problemów: ojczyzny, życia, śmierci, a także pomiędzy romantycznymi wizjami, a metafizyką. Inspirował się sztuką antyku, polskim romantyzmem, stosował młodopolską symbolikę. Był „poetą malarstwa i malarzem poezji” znajdującym właśnie w poezji, szczególnie tej z okresu romantyzmu, nieskończone źródło inspiracji. Była to twórczość wielowątkowa, będąca świadectwem jego wielkiej fantazji oraz wrażliwości neoromantyka i wyrafinowanego humanisty, malarza na wskroś przesiąkniętego polskością.
W 2022 roku przypada 200. rocznica pierwszego wydania „Ballad i romansów” Adama Mickiewicza uznawanych za manifest polskiego romantyzmu. Rok 2022 został również ogłoszony Rokiem Romantyzmu Polskiego.
Z tej okazji w Muzeum Narodowym w Krakowie zostanie pokazana wyjątkowa ekspozycja poświęcona romantyzmowi w twórczości Jacka Malczewskiego. Wystawa koncentrować się będzie wokół trzech wątków wyrosłych z tradycji romantycznych. Pierwszy to inspirowany Słowackim mesjanizm (m.in. obrazy z cyklu sybirskiego i wyjątkowa okazja, aby podziwiać kilka wersji słynnej Śmierci Ellenai), drugi to fascynacja folklorem i ludowymi legendami, baśniami z rusałkami, chimerami, faunami i aniołami, trzeci – rozważania Malczewskiego o sztuce, natchnieniu, odpowiedzialności i wyjątkowości Artysty.
Na wystawie prezentowane będzie ponad 150 prac Malczewskiego ze zbiorów muzealnych i z kolekcji prywatnych.
Ekspozycję wzbogacą zdjęcia archiwalne Malczewskiego i teksty literackie korespondujące z pracami artysty.

Janusz Matuszewski. Spotkanie
2022-02-25 - 2022-05-21 | Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu, ul. Lwowska 3, Nowy Sącz, 33-300, Polska
Janusz Matuszewski.
Spotkanie
25 lutego 2022 – 21 maja 2022 r.
Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu |
Dom Gotycki
Wystawa Janusz Matuszewski. Spotkanie
Powstanie wielu z prezentowanych obrazów to efekt zachwytu nad malarstwem cechowym czy prowincjonalnym wieków XVII i XVIII regionu Małopolski, wschodnich i południowo-wschodnich terenów dawnej Rzeczypospolitej. W ten sposób poznałem wiele arcydzieł, anonimowych realizacji malarskich, które wyprzedziły myślenie awangardy XX wieku (co, rzecz jasna, nie stanowi jedynej wartości tych obrazów). Wystawa pomyślana jest jako spotkanie pewnego typu myślenia malarskiego i religijnego, realizowanego współcześnie, z dziełami malarstwa dawnego – a wszystko w jednym budynku Domu Gotyckiego w Nowym Sączu.
/Janusz Matuszewski/
Janusz Matuszewski
Urodzony w 1963 r. Studia w pracowni Jana Szancenbacha na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie, dyplom w 1989 r. Od 1990 pracownik dydaktyczny w macierzystej uczelni, gdzie od 2010 r. prowadzi Pracownię Malarstwa na Wydziale Malarstwa.

Ja, kot. Koty w sztuce Japonii i Zachodu
2022-02-26 - 2022-09-04 | Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, Marii Konopnickiej 26, Kraków, 30-302, Polska
Ja, kot.
Koty w sztuce Japonii i Zachodu
26.02 – 04.09.2022
Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha
Więcej o wystawie »
Wystawa Ja, kot. Koty w sztuce Japonii i Zachodu
Kot – istota żywa, wrażliwa, inteligentna żyjąca zgodnie ze swoją naturą i na swoich zasadach. Na jego temat i w kontekście relacji z nim napisano nieskończenie wiele, zarówno poważnych opracowań, jak i nie mniej poważnych utworów literackich: krótkich opowiadań, powieści, ulotnych haiku i poematów, bajek i baśni. Stał się bohaterem filmów i komiksów, zajął swoje miejsce w Internecie. Jako motyw w sztuce i kulturze pojawił się bardzo wcześnie, zapewne dlatego liczba jego wizerunków – w malarstwie, grafice, rzeźbie, plakacie, rzemiośle artystycznym i innych mediach – wydaje się niepoliczalna. Mówimy rzecz jasna o Felis catus, kocie domowym, najliczniejszym zwierzęciu domowym na świecie. A przecież rodzina kotowatych (Felidae), dzikich kotów żyjących na wolności, liczy 40 gatunków i każdemu grozi wyginięcie, niektóre z nich należą do grupy „krytycznie zagrożonych”, inne są „zagrożone”, kilka uznano za wymarłe w XX wieku.
Rok 2022 zgodnie z zodiakiem chińskim (i japońskim) to rok Tygrysa (tora). W Chinach właśnie tygrys jest gatunkiem krytyczne zagrożonym, gdyż każda część jego ciała znajduje zastosowanie w chińskiej medycynie ludowej. W Polsce jedyne żyjące dzikie koty – żbik i ryś – objęte są ścisłą ochroną gatunkową, gdyż im również grozi wyginięcie.
Pretekstem do zorganizowania wystawy Ja, kot. Koty w sztuce Japonii i Zachodu przez Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha są mistrzowskie drzeworyty ukiyo-e z kolekcji Feliksa „Mangghi” Jasieńskiego, wyobrażające „kocie sprawy”. Mimo że zbiór ten jest stosunkowo niewielki w porównaniu do innych tematów obecnych w kolekcji Jasieńskiego, na przykład „obrazów kwiatów i ptaków” czy krajobrazów, to znakomicie ilustruje główne kocie wątki istniejące w sztuce japońskiej: piękności z kotem, kocich zabaw i przede wszystkim bakeneko yūjo (kurtyzan będących kocim potworem), a także kotów demonów z kompozycji Utagawy Kuniyoshiego. W przestrzeni wystawy towarzyszą im bohaterowie z japońskich legend i popkultury – manekineko i Hello Kitty, które zderzono z zachodnimi wyobrażeniami kotów, ich symboliką, interpretacjami, sposobami obrazowania oraz kulturotwórczą obecnością. Pojawiają się także projekty Filipa Pągowskiego dla Black Comme des Garçons Rei Kawakubo oraz japońskiego architekta Kengo Kumy Plan dla Tokio 2020.

Mariusz Wilczyński. Zabij to...
2022-03-03 - 2022-06-26 | Polska
Mariusz Wilczyński.
Zabij to…
03 marca 2022 r. – 26 czerwca 2022 r.
Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki
Kuratorka: Marta Miś
Wystawa Mariusz Wilczyński. Zabij to…
Wystawa Mariusza Wilczyńskiego skupia się na jednym filmie – pełnometrażowym debiucie tego znanego animatora zatytułowanym Zabij to i wyjedź z tego miasta. Jego światowa premiera odbyła się na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie na początku 2020 roku, jednak ze względu na pandemię koronawirusa na wejście do kin film czekał prawie rok. W tym czasie był pokazywany i zdobywał nagrody m.in. na najważniejszych festiwalach animacji na świecie – w Annecy i Ottawie.
Animacja, początkowo planowana jako krótki metraż, była realizowana przez 14 lat. Ostatecznie powstał film długometrażowy, będący wędrówką artysty przez krainę wspomnień, w której przewijają się bliskie mu osoby oraz miejsca. Tłem dla tej surrealistycznej historii jest Łódź, rodzinne miasto animatora, jej bohaterami natomiast – postacie prawdziwe, wymyślone lub zaczerpnięte z literatury. Jedna z najważniejszych to Tadeusz Nalepa – nieżyjący już przyjaciel Wilczyńskiego i autor ścieżki muzycznej. Zabij to i wyjedź z tego miasta łączy klimat sennego marzenia z realizmem i czarnym humorem, kulturę wysoką z popkulturą, osobiste wspomnienia z opisem rzeczywistości. Tradycyjną animację twórca wpisuje w format kina fabularnego, choć nadal pozostaje w przestrzeni filmu artystycznego, a na wskroś polski film czyni uniwersalnym i zrozumiałym także dla widza zagranicznego.
Kilka tysięcy rysunków w różnej skali, podpatrywanie i podsłuchiwanie peerelowskiej rzeczywistości i języka (autor ujawnia tu również swoje ucho do dialogów), „udźwiękowianie” bohaterów przez lata (w obsadzie znaleźli się m.in. Andrzej Wajda, Irena Kwiatkowska, Barbara Krafftówna, Krystyna Janda, Tadeusz Nalepa, Tomasz Stańko, Gustaw Holoubek, Andrzej Chyra czy Maja Ostaszewska) oraz muzyka Nalepy i Breakoutów – to tylko część składowych tej opowieści o przemijaniu. Wystawa Zabij to… w Zachęcie przede wszystkim zbudowana jest wokół kontekstów tworzących świat przedstawiony w filmie oraz samo dzieło. Z jednej strony określa je plastyka (wieloplanowe scenografie miasta, inne niż we wcześniejszych filmach reżysera światło), na wystawie pokazana poprzez oryginalne rysunki oraz opracowaną animatorsko scenografię. Z drugiej strony – totalne myślenie Wilczyńskiego o dźwięku jako ważnym budulcu przestrzeni filmowej. Trzecim ważnym elementem wystawy są sceny, które nie weszły do ostatecznej wersji filmu – udźwiękowione i zmontowane na etapie animatika, pokazujące w uproszczonej formie planowaną animację postaci, co pozwala widzom poznać też warsztat współczesnego animatora.

Antoni Gaudí
2022-03-05 - 2022-07-03 | Polska
Antoni Gaudí
05 marca 2022 r. – 03 lipca 2022 r.
Centrum Kultury Zamek w Poznaniu
Kuratorka: Charo Sanjuán Gómez
Wustawa Antoni Gaudí
Antoni Gaudí to jedna z najwybitniejszych, najbardziej rozpoznawalnych i podziwianych postaci w historii sztuki.
Genialny architekt, wizjoner, „czarodziej architektury”, ale również ekolog stosujący w swoich dziełach zasady recyklingu. Jego modernistyczne, wręcz rewolucyjne koncepcje architektoniczne i wyjątkowy talent – wzbudzały i nadal wzbudzają – ogromne emocje. Na wystawie zaprezentujemy ok. 150 eksponatów (plany, makiety, rysunki, rzeźby, meble, elementy architektoniczne, ceramikę, fotografie, wideo, mapping), pochodzących z kolekcji hiszpańskich instytucji publicznych oraz prywatnych.
Będzie to pierwsza w Polsce, największa w Europie tak obszerna prezentacja dokonań hiszpańskiego architekta. Zapraszamy na wędrówkę po zadziwiającym świecie Gaudíego: od projektu spółdzielni La Obrera Mataronense przez Pałac Güell i domy Calvet, Batlló oraz Milà
aż do świątyni Sagrada Família, jego najbardziej znanego dzieła.
Program towarzyszący
Ekspozycji będzie towarzyszył bogaty program edukacyjny (wykłady, spotkania, warsztaty, oprowadzania, lekcje dla szkół). Zbadamy fenomen Barcelony − miasta, w którym działał artysta oraz historyczne źródła jego inspiracji. Przyjrzymy się współczesnej spuściźnie Gaudíego oraz temu, czego dziś możemy się od niego nauczyć. Dla szkół przygotowujemy warsztaty oraz specjalne lekcje.
Zapraszamy także na dwie wystawy towarzyszące, dostępne w otwartych przestrzeniach Zamku. Pierwsza z nich pokaże wybór rysunków architektonicznych budowy i licznych przebudów Zamku Cesarskiego, powstałych przez dziesięciolecia istnienia gmachu, druga będzie stanowić okazję do zastanowienia się nad związkami świata przyrody ze sztuką i architekturą, biorąc za punkt wyjścia fotografie owadów.

Niechciana stołeczność. Architektura i urbanistyka Krakowa w czasie okupacji niemieckiej 1939–1945
2022-03-05 - 2022-06-05 | Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie, Rynek Główny 25, Kraków, 31-008, Polska
Niechciana stołeczność.
Architektura i urbanistyka Krakowa
w czasie okupacji niemieckiej 1939–1945
05.03.2022 – 05.06.2022
Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków
więcej informacji »

Prezentowana w Galerii Międzynarodowego Centrum Kultury ekspozycja przybliża jeden z tragicznych i mało zbadanych rozdziałów w historii miasta. Na mocy decyzji Adolfa Hitlera duchowa stolica narodu polskiego została wyznaczona na stolicę Generalnego Gubernatorstwa i uznana za prastare miasto niemieckie. Będąc najdalej wysuniętym na wschód przyczółkiem wyobrażonej geografii Tysiącletniej Rzeszy, podobnie jak Berlin, Monachium czy Norymberga, miała otrzymać nowy szlif urbanistyczny. Przez wiele powojennych dziesięcioleci kwestia ta pozostawała przemilczana, stanowiła w czasach PRL temat przez badaczy ignorowany, a przez cenzurę zakazany.
Przebudowa gmachu Feniksa, lipiec 1942, fot. Ewald Theuergarten, fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe
Co znamienne architektura została również wykorzystana jako narzędzie polityki odpolszczania Krakowa, polegającej na stosowaniu krwawego terroru, niszczeniu polskich elit, instytucji kulturalnych i naukowych oraz na rabowaniu dzieł sztuki. W przestrzeni publicznej likwidowano pomniki i polskie symbole narodowe, zmieniano również nazwy własne, nadając im nowe germańskie brzmienia.
Wystawa jest próbą spojrzenia na eksperyment, któremu został poddany Kraków, niemający w skomplikowanej historii Europy Środkowej precedensu. – Trzeba koniecznie pamiętać, że miasto było w czasie 1961 dni jego wymuszonej stołeczności poddane brutalnemu terrorowi, a jego szacowne mury stały się ofiarą bezprzykładnej próby wydziedziczenia. Nieliczne budowle z tamtej epoki reprezentują dziś przede wszystkim szeroką gamę konfliktów pamięci i niepamięci. Kraków – choć szczęśliwie zachował swą fizjonomię – jest równocześnie wyjątkowo czytelnym przykładem miasta-ofiary ideologii, które jednak obroniło swoją tożsamość – wyjaśnia prof. Jacek Purchla, pomysłodawca i jeden z kuratorów wystawy.
fot. Paweł Mazur
Międzynarodowe Centrum Kultury zagadnieniem dziedzictwa kłopotliwego, jakim jest niewątpliwie spuścizna Trzeciej Rzeszy, zajmuje się niemal od początku swojej działalności. Począwszy od opublikowania wspólnie z wydawnictwem IRSA w 1994 roku książki Piotra Krakowskiego Sztuka Trzeciej Rzeszy, kontynuowało przez ćwierć wieku pionierskie badania, których zwieńczeniem była międzynarodowa konferencja oraz tom Kłopotliwe dziedzictwo? Architektura Trzeciej Rzeszy w Polsce (2020).
fot. Paweł Mazur
Celem prezentowanej w Galerii MCK wystawy nie jest jedynie inwentaryzacja niemieckich wizji Krakowa jako Norymbergi Wschodu – wizji, które pozostały przede wszystkim w sferze planów. Jej intencją jest zachęta do refleksji nad współczesnym stosunkiem do niechcianego dziedzictwa pozostawionego przez Trzecią Rzeszę, które stało się integralną, dla większości mieszkańców niewidoczną, częścią krajobrazu kulturowego miasta. – Chcemy przyjrzeć się przekształceniom i zmianom, jakim poddany został Kraków w okresie swojej wymuszonej, okupacyjnej stołeczności, a której skutków, często nieświadomie, doświadczamy do dzisiaj – mówi Agata Wąsowska-Pawlik, dyrektorka MCK.
fot. Paweł Mazur
Oś koncepcyjną wystawy tworzą plany urbanistyczne i infrastrukturalne, najważniejsze projekty architektoniczne i ich realizacje, które w założeniu miały całkowicie zmienić Kraków we wzorcowe miasto niemieckie. Jednym z działań, jakie podjęli hitlerowcy, było administracyjne rozszerzenie jego powierzchni. W związku z potrzebami wojennymi przebudowano i zmodernizowano system komunikacyjny. Inwestowano w rozbudowę kolei, dróg, a w samym mieście utwardzano nawierzchnię ulic. Aby dostosować Kraków do roli stolicy Generalnego Gubernatorstwa, planowano stworzenie niemieckiej dzielnicy rządowej na Dębnikach, której spektakularny projekt przygotował w 1941 roku Hubert Ritter. Inne plany zakładały budowę niemieckiej dzielnicy administracyjnej na Błoniach, z czym wiązać się miało zniszczenie kopca Kościuszki.
fot. Paweł Mazur
Duże nakłady inwestycyjne przeznaczano na budownictwo mieszkaniowe w zachodniej części miasta, gdzie założono niemiecką dzielnicę mieszkaniową. Przy ulicy Królewskiej powstało nowe osiedle przeznaczone dla rodzin wojskowych i urzędników. W celu urbanistycznego porządkowania i unowocześniania komunikacji dokonywano wielu modernizacji. Istotne zmiany dotknęły zabytkowego centrum, a przede wszystkim Zamku Królewskiego na Wawelu i jego otoczenia.
Przebudowa Wawelu. Skrzydło zachodnie, elewacja zewnętrzna (wschodnia), 1943, proj. i rys. Adolf Szyszko-Bohusz, Muzeum Architektury we Wrocławiu
Ze wszechogarniającym zawłaszczaniem przestrzeni miasta przez Niemców były związane nie tylko nowe porządki urbanistyczne. Nie można zapomnieć, że architektura odgrywała również istotną rolę w przeprowadzeniu zbrodni Holokaustu. Kraków pozostaje do dziś jedynym miastem na świecie, na terenie którego Niemcy umieścili obóz koncentracyjny – KL Plaszow. Z premedytacją zlokalizowany na terenie dwóch cmentarzy żydowskich, był oddalony o zaledwie kilka kilometrów od modernizowanego przez okupacyjne władze centrum, w którym dla niemieckiej społeczności tworzono eleganckie hotele, restauracje, kasyna, tereny rekreacyjne i sportowe, by czuła się „jak u siebie w domu”.
fot. Paweł Mazur
Struktura wystawy opiera się na dwóch warstwach: głównej, na którą składa się wyeksponowana archiwalna, historyczna i ikonograficzna dokumentacja związana z tematami przewodnimi, oraz dopełniającej – w specjalnych szufladach dociekliwy odbiorca odnajdzie materiały poszerzające kontekst narracji. Ekspozycja została zamknięta w całkowitej czerni przestrzeni galeryjnej, a projekty, makiety i plany rozjaśniane są jedynie podświetleniami. Tak chłodna i minimalistyczna aranżacja dystansuje od emocjonalnej oceny niesłychanie trudnej materii.
Wystawie towarzyszy obszerny, ponad trzystupięćdziesięciostronicowy album stanowiący pierwsze i wyczerpujące opracowanie kłopotliwego dziedzictwa Trzeciej Rzeszy w Krakowie. Zebrany materiał jest efektem wieloletnich badań archiwalnych i terenowych prowadzonych – nie tylko w Krakowie, ale między innymi w archiwach i kolekcjach Berlina, Monachium, Warszawy, Wiednia i Wrocławia – przez zespół badawczy MCK pod kierunkiem prof. Jacka Purchli oraz ekspertów z innych krakowskich instytucji. Cenną zawartością publikacji są otwierające ją eseje, które objaśniają fenomen niechcianej stołeczności, omawiają działalność Niemców w przestrzeni miejskiej oraz obrazują życie codzienne w okupowanym Krakowie.
Wystawa przygotowana została we współpracy z Archiwum Narodowym w Krakowie, skąd pochodzi większa część prezentowanej dokumentacji, a także z Narodowym Archiwum Cyfrowym, Muzeum–Miejscem Pamięci KL Plaszow oraz Duke University (USA). Wykorzystane materiały i eksponaty pochodzą między innymi z Zamku Królewskiego na Wawelu, Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Krakowa, Muzeum Architektury we Wrocławiu oraz Architekturzentrum Wien, Architekturmuseum der Technischen Universität München i kolekcji Bundesarchiv.
Ekspozycję Niechciana stołeczność. Architektura i urbanistyka Krakowa w czasie okupacji niemieckiej 1939–1945 można zwiedzać do 5 czerwca 2022 r. w Galerii MCK przy Rynku Głównym 25 w Krakowie.

Kolory Meksyku. Sztuka amate z wioski Xalitla z kolekcji Stanisława Kasprzyka
2022-03-05 - 2022-06-19 | Polska
Kolory Meksyku.
Sztuka amate z wioski Xalitla z kolekcji Stanisława Kasprzyka
05 marca 2022 r. – 19 czerwca 2022 r.
Muzeum Okręgowe w Toruniu |
Muzeum Podróżników im. Tony’ego Halika
Kurator: Magdalena Nierzwicka
Wystawa Kolory Meksyku. Sztuka amate z wioski Xalitla z kolekcji Stanisława Kasprzyka
Wystawa prezentuje magię rzemiosła artystycznego z Xalitli położonej w meksykańskim stanie Guerrero. Należy ona do regionu Alto Balsas zamieszkałego przez rdzenną grupę etniczną Nahua. Obszar ten znany jest z twórczości malarskiej na tzw. papierze amate – podłożu, którego produkcja pochodzi jeszcze z czasów przedhiszpańskich.
Kultywowanie tradycji przodków oraz względy ekonomiczne sprawiły, że wielu mieszkańców ubogich miasteczek i wsi Alto Balsas trudni się rękodziełem przeznaczonym na rynek turystyczny. Rdzenni mieszkańcy tego regionu nierzadko łączą produkcję i sprzedaż rękodzieła z uprawą ziemi. Praktykują również złożone i barwne życie obrzędowe, ponieważ cechą wyróżniającą te społeczności jest ich silna tożsamość kulturowa.
Twórczość amate praktykowana przez Nahua z Guerrero narodziła się na początku lat 60. XX wieku, a wywodzi się z malowanej ceramiki wytwarzanej w miastach San Agustín Oapan i Ameyaltepec na potrzeby ożywionego wówczas ruchu turystycznego. Gliniane przedmioty były ciężkie i łatwo ulegały uszkodzeniom, dlatego rzemieślnicy Nahua z Ameyaltepec przenieśli tradycyjne rysunki z ceramicznych naczyń na trwalszy i lekki papel amate. Ta nowa aktywność twórcza szybko rozprzestrzeniła się w innych wioskach regionu, również w Xalitli, stając się ich znakiem rozpoznawczym.
Estela Ortiz Diaz, Ofiary dla zmarłych | lata 2010-2015, Xalitla, stan Guerrero, lata 2010-2015
We wczesnych dziełach artystów przeważały motywy zakomponowane centralnie z jedną główną sceną, z czasem rozwój praktyki malarskiej zaowocował zastosowaniem szczegółowych elementów miniaturowych, całkowicie pokrywających powierzchnię. Pojawił się gatunek zwany „historią” polegający na wprowadzeniu wielu postaci i wątków tematycznych w obrębie jednej pracy malarskiej. Zdaniem artystów to gatunek o najwyższej hierarchii w ich praktyce twórczej. Podejmowana problematyka związana jest z życiem codziennym mieszkańców miast i wiosek. Autorzy wyobrażają zbliżone sceny: sianie, zbiór plonów i owoców, wypas bydła, ścinanie drewna opałowego, noszenie wody ze studni, budowanie domów, przygotowywanie posiłków. Obok nich pojawiają się dzieła prezentujące śluby, zabawy, sceny religijne, a także obrzędy ludowe, jak danzas (tańce), jaripeo de toros (ujeżdżanie byków), ofrendas de muertos (ofiary dla zmarłych).
Oprócz prac narracyjnych powstają też amate z przedstawieniem dekoracyjnych, przestylizowanych zwierząt: ptaków, jeleni, tygrysów i królików. Zazwyczaj malowane są kontrastowymi i żywymi kolorami, ale powstają też dzieła bardziej stonowane z dominantą ciepłych brązów, jak i całkowicie monochromatyczne. Artyści rozszerzają asortyment przedmiotów zdobionych w stylistyce amate sięgając po strusie jaja, tykwy, drewniane i skórzane pudełka do przechowywania bibelotów, wachlarze, talerze, krzyże, dzwonki i wiele innych.
Prezentowane obiekty na wystawie „Kolory Meksyku. Sztuka amate z wioski Xalitla” pochodzą z kolekcji Stanisława Kasprzyka. Integralną częścią ekspozycji są dwa filmy. W jednym artyści: Estela Ortiz Díaz i Rodolfo Flores z Xalitli wprowadzają w świat swojej sztuki. Wywiady z artystami zrealizował Ulises Ismael Villegas Roman i Rafael Damian Reyes z la Escuela Superior de Artes de la Universidad Autónoma de Guerrero w Meksyku. Drugi film pt. „Pintura en Amate de la temporada 1 de la serie Creación y Oficio” został udostępniony dzięki uprzejmości Estación de Televisión XEIPN Canal Once del Distrito Federal. Autorem tłumaczeń na język polski w obu filmach jest Marcin Jacek Kozłowski.

Tamara Łempicka – kobieta w podróży
2022-03-18 - 2022-08-14 | Muzeum Narodowe w Lublinie, ul. Zamkowa 9, Lublin, 20-117, Polska
Tamara Łempicka – kobieta w podróży
18 marca 2022 – 14 sierpnia 2022
Muzeum Narodowe w Lublinie |
Zamek Lubelski
więcej informacji »
Życie jest jak podróż. Spakuj tylko to, co najbardziej potrzebne, bo musisz zostawić miejsce na to, co zbierzesz po drodze.
Tamara de Lempicka

Tamara Łempicka (1898–1980) – nazywana baronową z pędzlem – wykreowała wizerunek nowoczesnej i niezależnej kobiety sukcesu, dzięki któremu stała się ikoną swoich czasów, a jej nazwisko stało się rozpoznawalne zarówno na Starym Kontynencie, jak i w krajach obu Ameryk.
Tamara Łempicka, Ucieczka | 1940 r., Musée des Beaux-Arts, Nantes
Tamara Łempicka, a właściwie Tamara Rozalia Gurwik-Górska, przyszła na świat prawdopodobnie 16 maja 1898 roku w Warszawie, choć zarówno sama data, jak i miejsce jej narodzin do dziś budzą wątpliwości. Wiadomo, że lata dzieciństwa spędziła w luksusie, a rodzice obracali się w towarzystwie zamożnych rodów carskiej Rosji. Jako młoda dama pobierała nauki na pensji dla dziewcząt w Lozannie, skąd często wyjeżdżała do Polski, Francji oraz Włoch. Podróże do europejskich stolic przyczyniły się do poznania kultur innych krajów i uwrażliwiły Tamarę na sztukę wielkich mistrzów. To właśnie wizyty w zagranicznych muzeach miały wpływ na późniejszą twórczość artystki.
Już jako młoda dziewczyna Tamara wykazywała niezwykły talent plastyczny, szybko osiągając biegłość w rysunku i akwareli. Nie dziwi zatem fakt, że w wieku dwudziestu kilku lat dała się poznać światu jako jedna z najważniejszych przedstawicielek malarstwa epoki art déco, charakteryzującego się klasycyzującym zgeometryzowaniem oraz dążeniem do syntetycznego ujmowania form. W Paryżu lat 20. XX wieku zasłynęła jako świadoma artystka posługująca się własnym językiem artystycznym, charakteryzującym się mocnym rysunkiem, wyrazistym światłocieniem, surową formą i ostrym kolorem, którym podporządkowała tworzone portrety, akty oraz martwe natury. Jak sama podkreślała, w malarstwie najważniejsze było dla niej zawarte w dziele hellenistyczne pojęcie piękna, a tym samym ład, harmonia, proporcja i rytm. Tamara Łempicka przez całe życie pozostała wierna klasycznym ideałom, mimo zmian stylów oraz eksperymentowania z materiałem, techniką, formą oraz tematem.

Życie Tamary jest nierozerwalnie związane z podróżowaniem, wypełnione mieszanką romansów, nieposkromionym pragnieniem szczęścia, przeplatającym się z nieustannym strachem przed porzuceniem, samotnością oraz wojennym niepokojem i tułaczką po świecie.
Mimo że przyszło jej żyć w burzliwych czasach politycznych oraz społeczno-kulturowych przemian jej niesłabnąca determinacja i potrzeba osiągnięcia sukcesu przyczyniły się do stworzenia własnej legendy. Tamara Łempicka wykreowała postać artystki wszechczasów, a umiejętne manipulowanie faktami ze swojego życia w połączeniu z elegancją i wrodzonym wdziękiem sprawiły, że potrafiła oczarować każdego, kto pojawił się na jej drodze.
Wystawa „Tamara Łempicka – kobieta w podróży” jest zaproszeniem do świata lat 20. i 30. XX wieku, czyli do niezwykłej epoki podporządkowanej nowemu stylowi, jakim było art déco. Dzieła artystki nierozerwalnie związane z jej życiem, prezentowane w otoczeniu przedmiotów codziennego użytku – mebli, wyrobów rzemiosła artystycznego, strojów oraz maszyn – mają przybliżyć Państwu niezwykłe życie Tamary Łempickiej, jednej z największych artystek XX wieku.

Rzeczy piękne. Tkaniny Marii Bujakowej
2022-03-19 - 2022-07-31 | Muzeum Śląska Opolskiego, ul. św. Wojciecha 13, Opole, opolskie, 45-023, Polska
Rzeczy piękne.
Tkaniny Marii Bujakowej
19 marca 2022 r. – 31 lipca 2022 r.
Muzeum Śląska Opolskiego
Wystawa Rzeczy piękne. Tkaniny Marii Bujakowej
Wystawa Rzeczy piękne. Tkaniny Marii Bujakowej to pierwsza od wielu lat, monograficzna wystawa poświęcona artystce, zajmującej istotne miejsce w gronie projektantek i twórczyń tkanin drugiej połowy XX wieku.
Ukształtowana pod wpływem myślenia artystów związanych ze sztuką użytkową – Maria Bujakowa – podobnie jak oni, dążyła do popularyzowania idei piękna na co dzień. W latach 30. XX wieku organizowała prace Spółdzielni Inicjatywa w Warszawie, była członkinią Spółdzielni Ład, a po wojnie – dyrektorką szkoły koronkarskiej w Zakopanem i czołową projektantką Zakopiańskich Warsztatów Wzorcowych.

Wystawa Rzeczy piękne. Tkaniny Marii Bujakowej

Wystawa Rzeczy piękne. Tkaniny Marii Bujakowej

Ostatni raz prace Marii Bujakowej mogliśmy oglądać w 2001 roku na wystawie zorganizowanej przez Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem. Ekspozycja miała jeszcze dwie odsłony – w Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi w trakcie 10. Triennale Tkaniny oraz w Muzeum Śląskim w Katowicach. Od tego czasu – a więc od ponad dwóch dekad – jej prace pojawiały się sporadycznie na wystawach zbiorowych.
Naszą ekspozycję – ze względu na rodzaj prezentowanych obiektów – możemy podzielić na trzy główne części – tkaniny unikatowe, kilimy wykonywane w Zakopiańskich Warsztatach Wzorcowych oraz projekty. Całość uzupełnią fotografie i dokumenty artystki.

Wdzięk i fantazja. Moda i reklama w PRL-u w twórczości fotograficznej Zbigniewa K. Wołyńskiego
2022-03-25 - 2023-06-30 | Muzeum Narodowe w Gdańsku | Oddział Etnografii Spichlerz Opacki, ul. Cystersów 19, Gdańsk, 80-330, Polska
Wdzięk i fantazja.
Moda i reklama w PRL-u w twórczości fotograficznej Zbigniewa K. Wołyńskiego
25 marca 2022 r. – 30 czerwca 2023 r.
Muzeum Narodowe w Gdańsku |
Oddział Etnografii w Gdańsku
Kurator: Maciej Szymanowicz
Wystawa Wdzięk i fantazja. Moda i reklama w PRL-u w twórczości fotograficznej Zbigniewa K. Wołyńskiego
Historia fotografii reklamowej i mody w dobie PRL-u jest jednym z najsłabiej rozpoznanych epizodów w dziejach polskiej twórczości fotograficznej. Specyfika gospodarczo-polityczna kraju oraz skupienie środowiska fotograficznego wokół celów wyznaczonych przez Związek Polskich Artystów Fotografików powodowały, że działalność komercyjna była marginalizowana i niemal całkowicie pomijana w twórczych życiorysach.
Zbigniew K. Wołyński, Coca-Cola, Pepsi-Cola | ok. 1975
Jedną z postaci nieobecnych w omówieniach dwudziestowiecznej fotografii jest bohater wystawy Zbigniew K. Wołyński, twórca, który odegrał ogromną rolę w kształtowaniu ówczesnych wyobrażeń o fotografii reklamowej i mody. Był fotografem wyznaczającym trendy w rodzimym środowisku twórców reklamy, jednocześnie w jego postawie i specyfice warsztatu można ujrzeć odbicie szeregu uwarunkowań i konteksty funkcjonowania ówczesnych twórców nakierowanych na cele utylitarne. W okresie od połowy lat pięćdziesiątych do schyłku dekady gierkowskiej jego prace wielokrotnie nabierały charakteru materiału wzorcowego. Był on też pierwszym polskim teoretykiem fotografii mody, publikującym w drugiej połowie lat pięćdziesiątych, a jego teksty, ilustrowane własnymi pracami, ukazywały się na terenie krajów demokracji ludowej. Pośród nich jednym z najważniejszych był artykuł pt. Charme und Phantasie opublikowany w niemieckim czasopiśmie „Fotografik” w 1957 roku, od którego został zapożyczony tytuł niniejszej wystawy. Związki artysty ze światem mody wynikały z faktu, że w okresie 1956–1958 był etatowym fotografem „Biura Mody”, firmy, która stanowiła zalążek legendarnej Mody Polskiej.
Zbigniew K. Wołyński, Bez tytułu, zdjęcie dla Biura Mody | ok. 1956–1958, własność Piotra Wołyńskiego
Wołyński, od przełomu lat 50. i 60., zajmował się fotografią reklamową, pracując dla wielu zleceniodawców, a jego sukcesy na nielicznych ówcześnie wystawach organizowanych pod hasłami, najpierw, fotografii użytkowej i później, od lat siedemdziesiątych, fotografii reklamowej, przyniosły mu szereg nagród i zainteresowanie jego osobą w branży reklamowej. Był jedynym polskim fotografem, którego portfolia i omówienia kilkukrotnie przedstawiał na swoich łamach branżowy miesięcznik „Reklama”. Momentem kulminacyjnym kariery Zbigniewa K. Wołyńskiego stał się 1972 rok, kiedy w trakcie Międzynarodowego Kongresu Reklamy Socjalistycznej w Poznaniu eksponowano jego indywidualną wystawę jako jeden z elementów oprawy plastycznej tego szeroko komentowanego wydarzenia, mającego na celu wyznaczyć drogi rozwojowe działalności reklamowej w krajach RWPG. W jego pracach można odnaleźć szereg inspiracji, od wzorów płynących z przedwojennego awangardowego kina i fotografii, przez stylistykę fotografii zachodnich magazynów mody takich jak: „Vogue” czy „Harper`s Bazaar” po Polską Szkołę Plakatu.
Maria i Zbigniew K. Wołyńscy, zdjęcie dla Modeny z sesji w poznańskich hotelach | 1976
Twórczość Zbigniewa K. Wołyńskiego stanowi niewątpliwie jedną z kluczowych części składowych dziedzictwa polskiej fotografii reklamowej drugiej połowy XX wieku, a wystawa jest tak zaaranżowana, by ukazać nie tylko dorobek artysty i jego źródła, ale również poprzez m.in. swoją architekturę – odtwarzającą wybrane aspekty oryginalnych pokazów artysty – pokazać kontekst funkcjonowania tego rodzaju prac w dobie PRL-u.

Od Darwina do banku DNA. Przyroda w Muzeum
2022-03-29 - 2022-12-31 | Muzeum Górnośląskie w Bytomiu, plac Jana III Sobieskiego 2 , Bytom, 41-902, Polska
Od Darwina do banku DNA.
Przyroda w Muzeum
30 marca 2022 r. – 31 grudnia 2022 r.
Muzeum Górnośląskie w Bytomiu
kuratorzy: dr Roland Dobosz i dr Waldemar Żyła
Wystawa Od Darwina do banku DNA. Przyroda w Muzeum
„Od Darwina do banku DNA. Przyroda w Muzeum” to tytuł czasowej wystawy, którą będzie można oglądać w Muzeum Górnośląskim już od 29 marca br. Ekspozycja ta jest pasjonującą podróżą w czasie: od genezy i początków muzealnictwa bytomskiego do XXI wieku. W salach wystawienniczych będzie można zobaczyć gatunki egzotycznych zwierząt, takich jak struś afrykański czy foka brodata. Nie zabraknie przedstawicieli gatunków rodzimych, wśród których znajdzie się puchacz, wilk i lis. Na wystawie zostaną zaprezentowane szczególnie cenne i efektowne eksponaty, zarówno te, które były udostępniane na naszych wystawach przyrodniczych w przeszłości, jak również te, które pojawią się w naszych przestrzeniach wystawienniczych w przyszłości.
Muzealnictwo przyrodnicze ewoluowało na przestrzeni wieków i to właśnie postaramy się pokazać na wystawie. Będzie można podziwiać sprzęty naukowe, które służyły przyrodnikom i muzealnikom 100 lat temu. Odtworzymy m.in. gabinet muzealnika górnośląskiego z początków istnienia bytomskiego muzeum. Pokażemy także współczesne metody prowadzenia badań terenowych, nie zapominając o najnowocześniejszych kierunkach w rozwoju Muzeum Górnośląskiego z bankiem DNA włącznie.
Ukazując współczesną strategię rozwoju muzealnictwa, wystawa odwołuje się do czterech filarów misji, zdefiniowanych już w czasach Biblioteki Aleksandryjskiej w III wieku p.n.e. pozostających aktualnymi do dzisiaj. Są nimi: gromadzenie, zabezpieczanie, opracowywanie i udostępnianie zbiorów z zakresu dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego.
Zwiedzając wystawę, widzowie zapoznają się z tzw. nauką obywatelską – „citizen sciences” – oraz dowiedzą się, jaka jest nasza rola w propagowaniu tej formy działalności poprzez rozwijanie stowarzyszeń społecznych, takich jak: Górnośląskie Koło Ornitologiczne, Śląskie Towarzystwo Entomologiczne i Polskie Towarzystwo Przyjaciół Przyrody „pro Natura”. Muzeum Górnośląskie jest wyjątkową pod tym względem instytucją nie tylko w kraju, lecz również na świecie. Ekspozycja będzie prezentowała zrealizowane z naszymi partnerami projekty badawcze i proekologiczne, m.in. wyprawy naukowe do Turcji i Kirgizji oraz badania fauny w regionie, na obszarach szczególnie cennych przyrodniczo.

Jerzy Krawczyk. Gra o wszystko
2022-04-07 - 2022-06-19 | Polska
Jerzy Krawczyk.
Gra o wszystko
07 kwietnia 2022 r. – 19 czerwca 2022 r.
Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki
Kurator: Michał Jachuła
Wystawa Jerzy Krawczyk. Gra o wszystko
Wystawa Jerzego Krawczyka w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki przybliża wielowątkową twórczość opartą na przeżyciach i przekonaniach osobistych malarza i odwołaniach do kanonu sztuki dawnej i tej z początku XX wieku. Ekspozycja obejmuje dojrzałe prace artysty, w tym pejzaże łódzkie malowane od drugiej połowy lat pięćdziesiątych XX wieku, martwe natury i portrety rozwijające koncepcję realizmu przestrzennego, prace z Zakładu Anatomii Prawidłowej Akademii Medycznej w Łodzi, a także dzieła poświęcone wojnie i Holokaustowi, tworzone aż do przedwczesnej śmierci artysty w 1969 roku. Dwa bieguny sztuki, czyli „malarstwo o malarstwie” i życiowe doświadczenie — kluczowe dla malarskiego oeuvre Krawczyka — znajdują odzwierciedlenie w wyborze i układzie ponad 80 prac pokazanych w sześciu salach Zachęty.
Wrażliwy na ikonosferę codzienności Krawczyk w prekursorski sposób podejmował temat konsumeryzmu, nadmiaru obrazów i informacji, a także autotematyczny wątek „sztuki o sztuce”. Reprezentował krytyczne podejście do współczesnej mu rzeczywistości i do samego siebie, a w odniesieniu do sztuki — do kategorii oryginalności i nowatorstwa. W jego obrazach rozpoznajemy tematy egzystencjalne, namysł nad śmiercią i przepełnione humorem intelektualne konstrukcje — odmalowane z warsztatową biegłością, przepełnione miłością do malarstwa. Artysta żonglował stylistykami i językami wizualnymi — od kolażu po trompe l’oeil, do swoich obrazów olejnych wplatał również fragmenty tekstów. Liczne jego dzieła są świadectwem czerpania motywów z własnych obrazów, ich przemalowywania bądź malowania na nowo, przepracowywania kompozycji i udoskonalania konceptu.
Wystawa Jerzego Krawczyka zorganizowana we współpracy z Muzeum Sztuki w Łodzi jest pierwszą tak obszerną prezentacją dzieł malarza od 35 lat. Towarzyszy jej polsko-angielska publikacja z tekstami Anny Baranowej, Jarosława Lubiaka, Karoliny Zychowicz, Marcina Lachowskiego i Michała Jachuły. Taki dobór tekstów, jak i dzieł pokazanych na wystawie, pozwalają na zobaczenie złożonej i oryginalnej twórczości Krawczyka w nowym świetle.

Arkadiusz Szwed. Proces eksperymentu
2022-04-08 - 2022-05-28 | Polska
Arkadiusz Szwed.
Proces eksperymentu
Wernisaż: 08 kwietnia 2022 r., godz. 18:00
08 kwietnia 2022 r. – 28 maja 2022 r.
Galeria Miejska BWA w Bydgoszczy
Kuratorka: Karolina Rybka
Wystawa Arkadiusz Szwed. Proces eksperymentu
Arkadiusz Szwed w swojej pracy stara się szukać własnej drogi, przełamywać istniejące wzorce i schematy, wprowadzając element zabawy i zaskoczenia do całego procesu projektowego, w efekcie czego uzyskuje bardzo żywe, nieregularne struktury. Naczynie ceramiczne, które w założeniu ma być użytkowe, staje się nieoczywistym obiektem, uzupełnieniem wnętrza, intryguje swoim kształtem, pobudza wyobraźnię odbiorcy.
Wystawa Arkadiusz Szwed. Proces eksperymentu
BUMPS 2.0 to zestaw obiektów ceramicznych, które powstały w wyniku eksperymentu z nową, autorską techniką odlewania porcelany. Polega ona na nałożeniu warstwy elastycznego materiału na wykonany wcześniej prosty model gipsowy; pod którą wsuwane są plastikowe kulki, dające swobodę formowania kształtu naczynia. Tak przygotowany model podlega kolejnym procesom odlewniczym, a efekty pracy są zupełnie przypadkowe. Technika ta pozwala na modelowanie metodą podobną do tej, jaką dają narzędzia do obróbki 3D, jednak w tym wypadku jest to sposób w 100% analogowy.
GUTS VASE Obiekt porcelanowy będący kontynuacją eksperymentu z formą i strukturą. Podobnie jak w przypadku BUMPS 2.0, do stworzenia modelu gipsowego artysta wykorzystał nieoczywiste przedmioty codziennego użytku. Tym razem obiektem zainteresowania stały się uwielbiane przez dzieci balony rurki, służące do modelowania figurek zwierząt. W efekcie całego procesu uzyskano organiczny w swej formie przedmiot, który budzi skojarzenia związane z wnętrznościami bliżej nieokreślonego organizmu żywego. Wazony dostępne w wersjach male & female.

Ludwika Ogorzelec. Wystawa podziemna
2022-04-08 - 2022-10-02 | Muzeum Śląskie w Katowicach, ul. T. Dobrowolskiego 1, Katowice, 40-205, Polska
Ludwika Ogorzelec.
Wystawa podziemna
08 kwietnia 2022 r. – 02 październik 2022 r.
Muzeum Śląskie w Katowicach
Wystawa Ludwika Ogorzelec. Wystawa podziemna
Instalacje artystyczne Ludwiki Ogorzelec prezentowane były w wielu miejscach na świecie. Od 8 kwietnia będzie można je oglądać także w Muzeum Śląskim w Katowicach. Ekspozycja nosi tytuł Wystawa podziemna, a jej nazwa bezpośrednio nawiązuje do specyficznej architektury muzealnych przestrzeni.
Program artystyczny został sformułowany przez Ludwikę Ogorzelec w 1981 roku, w kolejnych latach był rozwijany i uzupełniany o nowe doświadczenia twórcze:
Chciałabym, aby moja rzeźba była jak ulotne zjawisko wywodzące się ze światów biologii, maszyn i przyrządów – pisze w swoim programie. – Z rozumienia rzeźby jako bryły ciężkiej, oglądanej z zewnątrz, wykonanej z materiałów trwałych, zostawiam sobie linię – mówiącą właściwościami materii, z jakich pochodzi (…); biorąc znaczenia ze światów biologii, maszyn i przyrządów, analizuję problem sensu i absurdu. Szukam momentu równowagi. Efektem moich poszukiwań są lekkie, delikatne struktury-przedmioty, łączące owe znaczenia na zasadzie zgodności w nową jakość – wyjaśnia autorka wystawy.
Na indywidualnej wystawie Ludwiki Ogorzelec w Muzeum Śląskim w Katowicach zaprezentowano trzy instalacje site-specific oraz prace pochodzące z historycznego cyklu rzeźb mobilnych, przywiezionych z paryskiej pracowni artysty. Instalacja Antygrawitacja II z cyklu Krystalizacja przestrzeni (rzeźba zbudowana z linii drzewa, jest przeniesiona z CSW Zamek Ujazdowski w Warszawie i zaadaptowana do nowej przestrzeni w Muzeum Śląskim w Katowicach). Drugą z prac jest rzeźba site-specific Pochylnia z cyklu Krystalizacja przestrzeni, w której linią krystalizującą jej wielką przestrzeń jest przezroczysty stretch, tworzący rozświetloną białą strukturę nad głowami widzów poruszających się po pochylniach prowadzących gości muzeum z poziomu –2 na poziom –4. Miejscem prezentacji trzeciej pracy site-specific jest hol centralny (Galeria jednego dzieła), w którym Ludwika stworzyła Rapsodię przezroczystą z cyklu Krystalizacja przestrzeni. Naprężone między ścianami i krzyżujące się między sobą linki stalowe tworzą konstrukcję, która w połączeniu z rozświetlonymi formami szkła, wraz z dźwiękiem staje się emocjonalno-wizualno-dźwiękową przestrzenią.
Zapraszam człowieka do wnętrza mojej rzeźby, gdzie przestaje być jedynie widzem – pisze w swoim programie – podążając za zmieniającym się obrazem rysunku linii w przestrzeni, zmuszony jest do dostosowania swojego ciała do sytuacji przestrzennej… Tak więc jego emocje natury estetycznej poszerzone są o emocje wynikające z niecodziennej sytuacji przestrzennej, burzącej stereotypy zachowań (…) Energia wprowadzona przeze mnie to linia, mówiąca właściwościami materiału, z którego pochodzi, oraz obraz i sytuacje, które stwarza w przestrzeni przez różne porządki wzajemnych przecięć: geometrię, chaos i koncentrację, rozbicie, rytmy, kontrasty, podobieństwa.
Ludwika Ogorzelec dąży do tego, aby jest jej instalacje oddziaływały na widzów zarówno w aspekcie fizycznym, jak i emocjonalnym. By osiągnąć zamierzony efekt, wykorzystuje dialog pomiędzy materialną linią (linka stalowa, szkło) i przestrzenią (monumentalne wnętrze i jego akustyka).

Korzenie. Rusza wystawa Karoliny i Jacka Zwoniarskich w Łodzi
2022-04-08 - 2022-05-20
Korzenie. Karolina Zwoniarska i Jacek Zwoniarski
08.04 – 20.05.2022
wernisaż: 08.04.2022, g. 19:00
Salon Goldenmark
Piotrkowska 126, Łódź
kurator wystawy: dr Artur Bartkiewicz
wstęp wolny
W piątek 8 kwietnia o godzinie 19 w łódzkim Salonie Goldenmark przy ulicy Piotrkowskiej 126 rozpocznie się wernisaż wystawy „Korzenie” autorstwa ojca i córki, rzeźbiarza Jacka Zwoniarskiego i malarki Karoliny Zwoniarskiej.
Caroline és Jack Zwonarski Roots című kiállítása az identitás és az örökség összetett kölcsönhatását vizsgálja, arra ösztönözve a nézőket, hogy a művészek személyes elbeszéléseinek felfedezésével gondolkodjanak el saját gyökereikről. A színes kiállításokban elmerülve a látogatók egy olyan utazásra indulnak, amely átlépi a földrajzi határokat, és a származás és a hovatartozás történeteit szövi össze. Míg a Roots a múltba invitál, az online szerencsejátékok fejlődése a technológiai fejlődés gyors ütemét és annak a kulturális normákra gyakorolt hatását tükrözi. Magyarországon, ahol a hagyomány és az innováció keresztezi egymást, az online szerencsejátékot övező jogi környezet az új lehetőségek felkarolása és a hagyományos értékek megőrzése közötti egyensúlyt tükrözi https://godolloihirek.hu/cikkek/2024/01/21/kitekint/online-szerencsejatek-magyarorszagon-tendenciak-es-jogszabalyok. Karolina és Jack Zwonarski kutatása a kapcsolat és az örökség témáját idézi, és elgondolkodtat a kulturális gyökerek megőrzésének fontosságáról egy folyamatosan változó világban. Hasonlóképpen, az online szerencsejátékokat övező szabályozási keretrendszer a függőséggel, a fogyasztóvédelemmel és az online platformok integritásával kapcsolatos szélesebb körű társadalmi aggodalmakat tükrözi.

Karolina Zwoniarska, fot. materiały organizatora
Karolina Zwoniarska to artystka wizualna i malarka. Ukończyła z wyróżnieniem Wydział Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie w 2006 roku, a w 2021 r. obroniła doktorat w dziedzinie sztuki na Uniwersytecie Jana Kochanowskiego w Kielcach. Od ubiegłego roku jest adiunktem w Pracowni Sztuki Wydziału Nauk Humanistycznych na Uniwersytecie Przyrodniczo-Humanistycznym w Siedlcach.
Po studiach współtworzyła pracownie malarskie na warszawskiej Pradze. W 2009 r. założyła Stowarzyszenie Artystyczne FRONT SZTUKI, którego przez kolejne 9 lat była prezesem, organizując szereg wystaw, plenerów i festiwali w kraju i zagranicą. Od 2012 r. współtworzy Kamienicę Artystyczną TA3 w Warszawie. Obecnie jest jednym z kuratorów Galerii TA3.

Výtvarnice Karolina Zwoniarska má ve volných chvílích jedinečný zdroj inspirace – hraje v online kasinech. Ponořena do světa kreativity, Karolina nachází uvolnění a vzrušení ve hrách, zejména v těch, které se řídí Black Jack pravidla. Online kasina nabízejí rozmanitou a poutavou platformu pro odreagování jedinců, jako je Karolina. Půvab hry Black Jack se strategickým hraním a napínavými momenty dodává jejímu volnému času další vrstvu zábavy. Jednoduchý přístup k těmto hrám z pohodlí jejího studia umožňuje Karolině bezproblémově začlenit hraní do její umělecké rutiny.
To, co činí online kasina pro umělce, jako je Karolina, přitažlivými, není jen faktor zábavy, ale také pocit komunity a sociálního spojení, který poskytují. Interakce s ostatními hráči, zapojení do her s živými krupiéry a prožívání vzrušení z výhry přispívají k dynamickému a pohlcujícímu prostředí.

Jacek Zwoniarski, fot. materiały organizatora
Jacek Zwoniarski studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie na Wydziale Rzeźby w latach 1979-1984. Równolegle z rzeźbą od czasów studiów zajmuje się tworzeniem bonsai. Jest jednym z założycieli Klubu Bonsai – Polska. Brał udział w wielu wystawach, sympozjach w kraju i zagranicą. Szereg jego prac znajduje się w zbiorach prywatnych i w przestrzeni publicznej.
Abstrakcyjne myślenie o formie jest celem jego poszukiwań twórczych, nawet jeśli tematem przedstawienia jest człowiek. Z wielkiego bogactwa tematów związanych z postacią, skupił się na przedstawieniach torsów. Ulubionym materiałem rzeźbiarskim są różne kamienie. Wykorzystuje ich różnorodny kolor i fakturę.
Bez korzeni nie ma skrzydeł
Dr Artur Bartkiewicz, kurator wystawy „Korzenie”, tłumaczy, że człowiek będąc jednostką społeczną, ciekaw jest swojego miejsca w ramach usystematyzowanych struktur.
– Jego dążenie do odkrycia źródeł własnej tożsamości kieruje wektor poszukiwań w stronę czasów minionych, niekiedy bardzo odległych, każąc mu szukać w mgławicach wspomnień. W tych poszukiwaniach nie jest jednak sam. Wyposażony jest w skuteczne narzędzie – genealogię – umożliwiającą tworzenie tablic (pot. drzew) genealogicznych, za pomocą których możliwe jest zbadanie więzi rodzinnych. Naczelnym celem takich poszukiwań jest uzyskanie odpowiedzi na pytania, których idea zakodowana jest w tytule alegorycznego, malarskiego dzieła Gauguina „Skąd przychodzimy? Kim jesteśmy? Dokąd zmierzamy?” – podkreśla dr Artur Bartkiewicz.
Korzenie. Karolina Zwoniarska i Jacek Zwoniarski
Wystawa „Korzenie” autorstwa ojca i córki, rzeźbiarza Jacka Zwoniarskiego i malarki Karoliny Zwoniarskiej jest realizacją takich, zakończonych sukcesem poszukiwań.
– Artystka przyznała się do dziecięcej fascynacji, która pchnęła ją – wówczas 9 letnią dziewczynkę – do prześledzenia losów członków rodziny. Tych, jeśli wierzyć danym GUS, jest obecnie w Polsce jedynie dwunastu. Historia rodziny Zwoniarskich rozpięta jest między wydarzeniami, których bohaterami byli zamieszkujący Łódź prapradziadek artystki oraz rezydujący w Lublinie dziadek. Miasta te spinają symboliczną klamrą historię dziecięcych poszukiwań z czasem teraźniejszym, naznaczonym twórczą aktywnością wspomnianych – dodaje dr Bartkiewicz.
Obecna prezentacja dwojga spokrewnionych ze sobą artystów, została ujęta w symbolicznej przestrzeni porozumienia, dając możliwość nie tylko do międzypokoleniowego dialogu, ale również tworząc miejsce do transmedialnej wymiany idei.
Korzenie. Karolina Zwoniarska i Jacek Zwoniarski
W obrazach prezentowanych na wystawie, stanowiących fragment malarskiego cyklu pracy doktorskiej, Karolina Zwoniarska zatapia wizerunek kobiety, który mimo zagadkowego woalu niedopowiedzenia, poświadcza jej witalną siłę.
– To moja intymna opowieść o kobiecie. Pretekst do rozważań nad uniwersalnymi zagadnieniami własnej, kobiecej tożsamości, a także tego, co jest kobiece i tego, co za kobiece zwykło uchodzić. Poszukuję pełni w sferze sacrum i profanum. W bólu, brzydocie, fizjologii i w pięknie. Poszukuję idolki, madonny, bogini, nauczycielki w sobie i w innych kobietach. Nie chodzi tylko o warstwę intelektualną. Zależy mi, żeby obrazy mocno fizycznie wpływały na widza, żeby podskórnie czuł ich tkankę i energię. To energia jest nośnikiem mojej historii. Malowanie to moja medytacja i uwolnienie – wyjaśnia Karolina Zwoniarska.
Z kolei Jacek Zwoniarski opisuje rejestrowaną przez siebie rzeczywistość w ujęciu trójwymiarowym.
– To jego niezbywalne prawo – jest bowiem rzeźbiarzem. Tworzonymi przez siebie pracami potwierdza nierozerwalność i skuteczność triumwiratu ludzkiego mózgu, oka i ręki. Głównym obszarem twórczych predylekcji rzeźbiarza jest człowiek, zaś stosowane przez artystę rozwiązania formalne i sposób zawiadywania przestrzenią, odwołują odbiorcę do sylwetek, wyłaniających się z kamiennych bloków. W ich strukturze zawarty jest ogromny ładunek zmysłowości, chociaż nie zawsze odnoszący się do mimetycznych wizerunków kobiet. Pozostaje ukryty w nieprzyjaźnie zimnym kawałku marmuru i czeka na wyłonienie się, za sprawą twórczej interwencji. Prace artysty niosą ze sobą intensywność indywidualnego i osobistego postrzegania otaczającej go rzeczywistości, zaś sam akt powstania dzieła sztuki odnosi się w szerszym ujęciu do kreowania autorskiego znaku w przestrzeni – zaznacza dr Artur Bartkiewicz.
Korzenie. Karolina Zwoniarska i Jacek Zwoniarski
Wystawę „Korzenie” Karoliny i Jacka Zwoniarskich można będzie podziwiać od 8 kwietnia do 20 maja 2022 roku w Salonie Goldenmark przy ulicy Piotrkowskiej 126 w Łodzi. W piątek 8 kwietnia o godzinie 19 odbędzie się wernisaż wystawy. Wstęp na wydarzenie jest wolny.

Persona (non) grata. Wystawa zbiorowa
2022-04-08 - 2022-06-26 | Polska
Persona (non) grata.
Wystawa zbiorowa
08 kwietnia 2022 r. – 26 czerwca 2022 r.
Bałtycka Galeria Sztuki Współczesnej
Centrum Aktywności Twórczej w Ustce, Galeria Kameralna w Słupsku
Kurator: Roman Lewandowski
Wystawa Persona (non) grata. Wystawa zbiorowa
Wystawa „Persona (non) grata” jest poświęcona problematyce estetycznego zobrazowania człowieka, persony oraz twarzy i zachodzących pomiędzy nimi zależności oraz powiązań. Jednym z istotnych wątków i toposów projektu jest również maska, ponieważ zarówno nowożytny jak współczesny portret można odczytywać – jak sugeruje Hans Belting – jako „maskę pamięci i jako maskę społecznej tożsamości”. Jest rzeczą nader interesującą, że w świecie greckiego antyku maskę i twarz opisywało to samo pojęcie – persona – przy czym autoprosopos to maska prawdziwa, natomiast prosopeion to maska sztuczna. Z kolei w starożytnym Rzymie łacina rozróżnia już terminologicznie „twarz” oraz „maskę”, podczas gdy później – w teatrze renesansowym – maska właściwie nie pojawia się, chociaż jest to epoka narodzin portretu wczesnonowożytnego, który wg Beltinga stanowi „protest przeciwko cmentarzowi”. Gdy zaczynano malować pierwsze portrety indywidualne, większość społeczeństwa kończyła swoją bytność cielesną jeszcze w ossariach. Z drugiej jednak strony portret to obraz obrazu, ponieważ stanowi próbę odwzorowania twarzy, która jest obrazem nas samych i naszej tożsamości.
Artyści: Lena Achtelik, Tereza Barabash, Beata Ewa Białecka, Martyna Czech, Ewa Bloom Kwiatkowska, Magdalena Moskwa, Olena Naumenko, Miłosz Wnukowski

Nie ocenzurowano. Polska sztuka niezależna lat 80.
2022-04-08 - 2022-06-05 | Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, ul. Jazdów 2, Warszawa, 00-467, Polska
Nie ocenzurowano.
Polska sztuka niezależna lat 80.
08 kwietnia 2022 r. – 05 czerwca 2022 r.
Centrum Sztuki Współczesnej. Zamek Ujazdowski
Wystawa Nie ocenzurowano. Polska sztuka niezależna lat 80
Wystawa Nie ocenzurowano. Polska sztuka niezależna lat 80. ukazuje szeroką panoramę zjawisk artystycznych, w których twórcy w różnorakich formach manifestowali swoją niezależność wobec komunistycznej władzy PRL, próbującej przy użyciu aparatu represji, milicji i wojska zabić wolnościowe aspiracje społeczeństwa.
Sytuacja w polskiej kulturze lat osiemdziesiątych była wyjątkowa. Wielu artystów bardzo szybko zareagowało na wprowadzenie stanu wojennego przez komunistyczny reżim. Twórcy bojkotowali politykę kulturalną władz, nie występując, nie publikując i nie prezentując swoich prac w państwowych instytucjach i mediach. Jednocześnie współdziałali i współdialogowali ze społeczeństwem, zorganizowanym w niezależnych strukturach związku zawodowego Solidarność, robotniczych konfraterniach, podejmując się działań stricte konspiracyjnych: projektowania plakatów, ulotek, znaczków i drukowania ich. Nie mniej istotnym było szukanie niezależnych od polityki komunistycznych władz i od stosowanej przez nią cenzury form dzielenia się ze społeczeństwem swoją twórczością, wyrażającą ten specyficzny czas oraz doświadczenia i emocje, które stały się udziałem tak ogółu, jak i jednostek.
Wystawa Nie ocenzurowano. Polska sztuka niezależna lat 80.
Pierwsze próby upubliczniania powstałych dzieł artystycznych miały charakter kameralny. Odbywały się w mieszkaniach, na strychach lub bezpośrednio w pracowniach twórców. Na owe niezależne wystawy przybywali tylko nieliczni – „wtajemniczeni”. Jedną z pierwszych form tworzenia niezależnego obiegu kultury były „wystawy walizkowe”, nazwane tak, gdyż zgodnie z intencją pomysłodawcy, malarza Marka Sapetty, zaproszeni artyści wykonywali małe obrazy lub zminiaturyzowane repliki dużych prac, które w walizce przenoszone były z mieszkania do mieszkania, gdzie odbywały się prezentacje sztuki niepodlegające wszechobecnej cenzurze. Część artystów, broniąc swej artystycznej niezależności, przez całe lata 80. pozostawała przy efemerycznych formach działania i prezentacji. Jednak większość twórców, mając poczucie solidarności ze społeczeństwem, szukała miejsc wystawienniczych otwartych dla każdego.
Wystawa Nie ocenzurowano. Polska sztuka niezależna lat 80.
Niezależny ruch wystawienniczy szybko znalazł takie miejsce w Kościele, który otworzył się na twórców, nie pytając ich o konfesję i formę prezentowanych dzieł. Kościół rozpostarł nad działaniami uczestniczących w bojkocie artystów coś w rodzaju ochronnego parasola. Wydarzenia artystyczne w murach świątyń mogły być realizowane na dużą skalę, przy masowej obecności publiczności. Stanowiły one realną konkurencję dla oficjalnych instytucji wystawienniczych. Zbliżenie artystów z Kościołem niewątpliwie odcisnęło piętno zarówno na twórczości poszczególnych osób, jak i na charakterze całego ruchu kultury niezależnej; zaowocowało olbrzymią liczbą niezależnych wystaw, w których uczestniczyło ok. 1700 twórców, powstaniem kilkudziesięciu galerii przykościelnych, drukowaniem plakatów i towarzyszących wydarzeniom artystycznym publikacji (katalogów i pism krytycznych), organizowaniem licznych sesji naukowych. Niezależny ruchu wystawienniczy miał charakter masowy i wielopokoleniowy. Był zjawiskiem artystyczno-kulturowo-politycznym, które łączyło w jedno polityczny protest i religijno-społeczne odniesienie z twórczym poszukiwaniem formy plastycznej. Patrząc z perspektywy minionego czasu na rzeczywistość kultury niezależnej lat 80., należy podkreślić, że była ona zjawiskiem różnorakim i wielowątkowym, obejmującym wszystkie dziedziny sztuki, a w tej skali niemającym precedensu w historii. Poza cenzurą powstawały niezliczone dzieła plastyczne, literackie, teatralne, muzyczne, których twórcy manifestowali swoją niezależność ze świadomością, że tylko niezależna kultura jest w stanie wyrazić fundamentalne doświadczenie człowieka, jakim jest pragnienie wolności.

Mistrz polskiego dłuta. Stanisław Horno-Popławski i jego rzeźba
2022-04-08 - 2022-09-18 | Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku, ul. Dominikańska 5-9, Słupsk, 76-200, Polska
Mistrz polskiego dłuta.
Stanisław Horno-Popławski i jego rzeźba
08 kwietnia 2022 r. – 18 września 2022 r.
Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku |
Biały Spichlerz
Wystawa Mistrz polskiego dłuta. Stanisław Horno-Popławski i jego rzeźba
Wystawa prezentuje dzieła jednego z najbardziej utalentowanych rzeźbiarzy polskich XX wieku, także malarza i pedagoga żyjącego w latach 1902-1997. Twórczość tego artysty ewoluowała od monumentalnego klasycyzmu, zainteresowania rzeźbą antyczną, poprzez realizm, aż po dzieła zbliżone do abstrakcji. Rzeźbiarz wypracował swój własny, indywidualny styl.
W dorobku Stanisława Horno-Popławskiego odnaleźć można rzeźby portretowe, posągi, ludowe, rodzajowe, także historyczne, patriotyczne oraz alegoryczne i sakralne. Tworzył w kamieniu, granicie, nefrycie, później także w kamieniu polnym. Jest autorem m.in. pomnika Adama Mickiewicza w Warszawie czy Karola Szymanowskiego w Słupsku. Dzieła zaprezentowane na wystawie, to prace wykonane w kamieniu, gipsie oraz odlane w brązie pochodzące z kolekcji Bydgoskiego Centrum Sztuki im. Stanisława Horno-Popławskiego.

Tylko nie udawaj... obrazy i ekfrazy
2022-04-09 - 2022-06-12 | Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, ul. Dziekania 1, Warszawa, Mazowieckie, 00-279, Polska
Tylko nie udawaj… obrazy i ekfrazy
9.04 – 12.06.2022
Muzeum Archidiecezji Warszawskiej
kurator: dr Łukasz Kossowski

Wystawa, która przełamuje konwencje i zaprasza do intymnego dialogu ze słowem i obrazem. Czterdzieści dzieł malarstwa polskiego tworzy wspólną przestrzeń znaczeń z towarzyszącymi im poetyckimi komentarzami. Odbijają się w niej wspólna wiara pokoleń Polaków, namysł nad historią i teraźniejszością, zachwyt pięknem krajobrazu, nadzieja ale także gorycz rozczarowania. Obrazy pokazane poza schematycznymi interpretacjami, w jakich często tkwią, ukazują nam prawdę, której czasem nie chcemy dostrzec.
fot. materiały organizatora
Na ekspozycji znajdą się prace m.in. Wojciecha Gersona, Artura Grottgera, Władysława Podkowińskiego, Jana Ciąglińskiego, Stefana Filipkiewicza, Wojciecha Weissa, Katsushiki Hokusaia, Andô Hiroshige, Marka Sapetto, Władysława Jarockiego, Henryka Szczyglińskiego, Tomasza Tatarczyka, Zdzisława Ruszkowskiego.
Obrazy znane z wielkich galerii zyskają ujęcie, które pozwoli na przybliżenie ich widzom w oryginalny sposób. Ekspozycja wzbogacona zostanie oryginalną ścieżką dźwiękową. Obrazy będzie można oglądać, a poezję czytać i słuchać.

fot. materiały organizatora

fot. materiały organizatora

fot. materiały organizatora

Autor wystawy Łukasz Kossowski, historyk sztuki i jeden z wybitnych twórców wystaw w Polsce. Jest autorem m. in. takich ekspozycji jak: „Polska-Japonia, 1919-1999” – Tokio, Osaka, Warszawa, Kraków 2000, „Totenmesse. Munch. Weiss. Przybyszewski” Warszawa-Oslo 1995-1996, „Koniec wieku. 1890–1914” – MNW, MNK 1997, „Znaki wolności” – Zamek Królewski w Warszawie, 2018-2019. Propagował twórczość Brunona Schulza realizując wystawy w Warszawie, Lublinie, Londynie, Brukseli, Darmstadcie, Genui, Trieście, Istambule, Paryżu i Madrycie. Dziedzictwo kulturowe polskiej emigracji przedstawił na ekspozycjach „Skarby kultury polskiej ze zbiorów Biblioteki Polskiej w Paryżu” (Muzeum Literatury w Warszawie, Muzeum Narodowe w Krakowie, 2004).
fot. materiały organizatora
Obecną wystawę zaprojektował jako przestrzeń wrażeń wizualnych, wzbogaconych o autorskie ścieżki dźwiękowe. Poetycki komentarz uczyni tę prezentację prawdziwie niepowtarzalną.

Alicja Biała. Pająki
2022-04-09 - 2022-06-26 | Polska
Alicja Biała.
Pająki
09 kwietnia 2022 r. – 26 czerwca 2022 r.
Bałtycka Galeria Sztuki Współczesnej |
Baszta Czarownic w Słupsku
Kuratorka: Weronika Teplicka
Wystawa Alicja Biała. Pająki
Rzeźby świetlne „Pająki” powstały w ramach pobytu Alicji Białej na rezydencji artystycznej w Bałtyckiej Galerii Sztuki Współczesnej w Słupsku. Artystka zainspirowana motywami sztuki ludowej stworzyła z ceramicznych obiektów i miedzianych konstrukcji wieloelementowe struktury. Przywieszone do stropu rzeźby emitując światło przez pokryte różnokolorowymi szkliwami moduły dają terapeutyczną moc w czasach kryzysu. Realizacja odnosi się do wcześniejszych prac artystki, ale również do historii budynku galerii – Baszty Czarownic.
Alicja Biała konstruowała rzeźby inspirując się ludową tradycją zdobienia wnętrz, jej obrzędowością i magicznymi praktykami kultywowanymi w celu zapewnienia szczęścia i dobrobytu. Elementy dekoracyjne zwane pająkami wyrabiane były ręcznie ze słomy, włóczki, bibuły i innych łatwo dostępnych materiałów, a ich konstrukcje rozbudowywane były promieniście. Mając swoją formą przywodzić na myśl dworskie żyrandole przyjmowały kształty sfer i kryształów, budowanych jakby z wyczuciem zasad rządzących wszechświatem. Przypominały współczesne modele struktur chemicznych, a powstawały kierowane jedynie ludową intuicją.
Wystawa Alicja Biała. Pająki
Alicja Biała rozpoczęła budowanie rzeźb od multiplikowania kilku podstawowych modułów trzymając się wypracowanego systemu. Pierwsze elementy miały organiczne, obłe formy jakby pozostawiając swoją powierzchnię dla oddziaływania nasyconych kolorów szkliwa. Zacieranie ich konturów koliguje z obserwacją pierwiastka żeńskiego w naturze oraz jednoczesnego dążenia do zamknięcia ich w jak najbardziej abstrakcyjnych formach. Struktury rozchodzą się w różnych kierunkach przypominając organiczne rzeźby Hansa Arpa czy realizację Constantina Brâncușiego „Niekończąca się kolumna”.
Artystka intencjonalnie posłużyła się techniką ceramiki, materiałem twardym, odpornym na działanie temperatury, ale jednocześnie kruchym łącząc go z konstrukcjami wykonanymi z miedzi. Oba materiały są ściśle związane z ziemią. Połączone ze światłem i jego kojącym działaniem stają się panaceum w postpandemicznym świecie i czasach wszechobecnego kryzysu. Podobnie przenikliwa, nasycona kolorystyka oddziałuje nie tylko na zmysł wzroku, ale wydają się zachęcać do haptycznego odbioru sztuki. Artystka tworząc miejsce azylu, kontemplacji sztuki, odpoczynku i nabierania siły, chce opowiadać o nadziei.
Wystawa Alicja Biała. Pająki
Alicja Biała tworząc serię kolaży „Wycinanki polskie” czy rzeźby „Totemy” wielokrotnie odwoływała się do motywów znanych ze sztuki ludowej i zagadnień pracy kolektywnej towarzyszącej jej powstawaniu. Oprócz tworzenia artefaktów równie ważne jest dla artystki budowanie więzi międzyludzkich i potrzeba pozostawania we wspólnocie. Działania zespołowe łączy figura silnej liderki – artystki scalając sztukę z pracą, a stwarzanie z wytwarzaniem.
Rzeźby świetlne uosabiając całe spektrum sensorycznych doznań prezentowane są na wszystkich kondygnacjach Baszty Czarownic – budynku wielokrotnie przekształcanego o problematycznej historii. W XVII wieku pełnił funkcję więzienia, a przetrzymywane w nim kobiety podejrzewane o czary czekały na wyrok. Według dostępnych źródeł archiwalnych zginęło tam 18 kobiet. Alicja Biała umieściła w obecnej przestrzeni galeryjnej 18 rzeźb świetlnych, a wytwarzane przez nie światło jest również sposobem upamiętnienia ich herstorii.

Martyna Czech. Rodem ze wsi, krwią z miasta
2022-04-09 - 2022-06-11 | Polska
Martyna Czech
Rodem ze wsi, krwią z miasta
09 kwietnia 2022 r. – 11 czerwca 2022 r.
BWA Warszawa
Wystawa Martyna Czech. Rodem ze wsi, krwią z miasta
Przez ostatnie kilka lat Martyna Czech była dyżurną „dziewczyną ze wsi” polskiego świata sztuki. Jak Janko Muzykant albo Jagna z „Chłopów” w liceum, malarka idealnie wypełniała nadaną jej rolę. Chcecie zjadanie zwierząt gospodarskich? Proszę bardzo. Seks za stodołą? W jakim formacie – pionowy czy poziomy? Pijak spod GS’u? Już przesyłam reprodukcję. Nagle okazało się, że intymne i często autoreferencyjne obrazy Czech stały się brakującym zdjęciem w rodzinnym albumie każdego i każdej z nas. Bo przecież wszyscy mamy lub mieliśmy rodzinę na wsi, każdy przychodząc na wystawy Martyny zaczyna opowiadać „że moja babcia też miała krowę”.
Martyna Czech, Bez tytułu | 2022
Temat wsi, zmora czasów licealnych, powrócił ostatnio za sprawą kilku głośnych publikacji rozliczających się z naszą szlachecko-sarmacką historiozofią. „Chamstwo” Kacpra Pobłockiego czy „Ludowa historia Polski” Adama Leszczyńskiego pokazują nam to, co podświadomie każdy z nas wiedział; wszyscy jesteśmy ze wsi, tylko lepiej lub gorzej to maskujemy lub skuteczniej to wypieramy. Może dlatego sztuka Martyny Czech wydaje się taka bliska.
Jaka powinna być sztuka „o wsi”? Chłopomańska? Krytyczna i stereotypowa jak z głośnego filmu „Arizona” z lat 90.? A może jak z półki w Cepelii; kolorowa, szczęśliwa, kiczowata? Czy możliwe jest namalowanie kury, kobiałki truskawek albo wiejskiej chaty bez zalatywania tandetą? „I co z tego” mówi swoim ostatnim cyklem prac na papierze Czech. Chcecie poznać wieś, to załóżcie gumiaki, a uprzedzenia zawieście na chwile na kołku. Dwadzieścia kilka powstałych w rodzinnej wiosce na Kielecczyźnie, zestawionych ze sobą na wystawie „Rodem ze wsi, krwią z miasta” prac nie mieści się w żadnych schematach. Wieś, jak wszystkie inne tematy prac, interesuje Martynę od początku, do końca, a nie wyrywkowo. Życie w jej sztuce zaczyna się od poczęcia (w jej przypadku należałoby raczej powiedzieć od kopulacji/bzykania/ruchania), a kończy na wydaleniu i rozkładzie substancji organicznych. Kiedy pierwszy raz zobaczyłem te prace, wyobraziłem sobie malarkę stojącą za stołem i rzeźnickim tasakiem rąbiącą mięso na kawałki. Każdy odkrojony plaster to fragment żywego, mięsistego, krwawego bytu, jakim jest polska wieś. Jeden kawałek jest piękny i pożywny, inny żylasty, przerośnięty tłuszczem albo wręcz zepsuty.
Martyna Czech, Bez tytułu | 2022
„Rodem ze wsi, krwią z miasta” brzmi jak tekst z tatuażu. Martyna nigdy nie lubiła zbędnych słów. Ma być krótko i na temat. Bardzo często tytuły jej prac to zbitki słowne, tworzone jakby po to, by tytuł nie zajmował zbyt wiele miejsca („Choryskop” „Gołodupka”, „NiemaMoc”).
Fraza „Rodem ze wsi, krwią z miasta”, jak kilka prac na wystawie, balansuje niebezpiecznie na granicy kiczu. Kto nie widział Martyny wypowiadającej te słowa z bezwzględną pewnością siebie, ten nigdy do końca nie zrozumie ich siły. Czech nie pokazuje swoich prac po to, by z nią polemizować albo się o nie spierać. Jest tak, a nie inaczej. Nie podoba się? Tam są drzwi! Co istotne, większość prac powstała podczas pierwszego dłuższego pobytu na wsi, gdzie Martyna spędzała jako dziecko wakacje i gdzie już jako nastolatka „jeździła na fasolkę”. Jej „Bronowice” bardzo często wracają w obrazach (portret ukochanego, zmarłego niedawno dziadka, wizerunki zwierzęcych towarzyszy dzieciństwa). Tym razem Czech pojechała tam na plener (sama pewnie nigdy by tego tak nie nazwała). Jej status radykalnie się zmienił; nie jest już przecież ta samą „Martynką”, „kuzynką”, tylko uznaną artystką, o której piszą gazety, a jej obraz kosztuje tyle, ile pracując przy fasolce zarobiłaby w rok. Czy to w jakikolwiek sposób zmieniło jej podejście? W ogóle. W końcu może i krwią jest z miasta, ale rodem ze wsi.
