Niezła sztuka - newsy

Utkwiły bowiem we mnie Twoje strzały. Anatomia zarazy
2025-05-01 - 2026-02-28 | Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku | Dział Historii Medycyny, ul. Stara 6, Frombork, 14-530, Polska
Nie karć mnie Panie, w Twoim gniewie
i nie karz mnie w Twej zapalczywości!
Utkwiły bowiem we mnie Twoje strzały
i ręka Twoja zaciążyła nade mną.
Nie ma w mym ciele nic zdrowego na skutek Twego zagniewania,
nic nietkniętego w mych kościach na skutek mego grzechu.
Bo winy moje przerosły moją głowę,
gniotą mnie jak ciężkie brzemię.
(Psalm 38, 2-5)
Wystawa Utkwiły bowiem we mnie Twoje strzały. Anatomia zarazy
Zaraza towarzyszyła i towarzyszy wszystkim cywilizacjom i społeczeństwom, kształtując ich historię, zwyczaje i kulturę. Jej na przemian rosnący i malejący oddech powodował, że stanowiła zarówno przekleństwo, jak i codzienność, była oczekiwanym doświadczeniem, wywołującym zawsze ten sam rodzaj strachu i odrazy. Wydawało się, że świat nie może bez niej istnieć. Przychodziła cicho, z pokorą, otulona w słońce, porą późnego lata, by po chwili przeobrazić się w furię, która jesiennym oddechem zmiatała ludzki i zwierzęcy żywot. Zaprzyjaźniona ze Śmiercią, jak jej bliźniacza siostra, gasiła los, wywracała porządek społeczny do góry nogami, czyniła władcą strach i samotność, przyprowadzała rozpacz, biedę i głód. Zezwalała by człowiek padł na kolana i w pokorze uznał własną małość i grzeszność wobec bóstwa/wobec Boga/wobec Sacrum/wobec Natury…
Od czasów starożytnych postrzegano zarazę jako karę zesłaną przez Sacrum na człowieka wskutek jego grzechów, przy czym wyobrażano ją sobie jako deszcz strzał, grotów, pocisków zrzuconych z nieba (złowieszczy aspekt strzały objawia się już w samej nazwie, w j. greckim oznaczał ją wyraz tokson, od którego utworzono słowo toksikon – trucizna).

Triumf Śmierci | XVIII w., Klasztor OO. Dominikanów, Gidle

Święty Sebastian i anioł wyciągający strzały z jego ciała | 1771, kościół pw. Św. Michała Archanioła i Matki Bożej Szkaplerznej, Postolin

Starożytnych bogów plagi Apolla, Artemidę i Herkulesa łączyła porażająca moc zsyłania gorączki i zarazy przy pomocy deszczu strzał. Motyw miecza/strzał/grotów/pocisków/błyskawic wymierzonych jako kara na grzeszną ludzkość pojawia się również wielokrotnie w Biblii (najczęściej w Psalmach i księgach profetycznych).
W średniowieczu i czasach nowożytnych topos zarazy pojmowanej jako „boski bicz”, „boska kara”, „strzały boskiego gniewu” trwał nadal. Epidemia była wyrazem mściwości Boga, Jego siły i gniewu, obrazowała boską dezaprobatę, odpowiedź na pogwałcenie praw moralnych.
Tak mocne zjawisko społeczne, medyczne i kulturowe jakim były kolejne epidemie nie mogło -co wydaje się oczywiste-nie wpłynąć na sztukę, stąd intensywna obecność tego tematu w literaturze, malarstwie czy rzeźbie.
Der Doctor Schnabel von Rom, grafika satyryczna Paul Furst | ok. 1656, przerys grafiki z publikacji L. Charewiczowa, Klęski zaraz w dawnym Lwowie
W trakcie trwania zarazy fundowano ołtarze i obrazy z wizerunkiem świętych leczących, stawiano tzw. dżumowe kolumny – kamienne słupy z figurą morowego patrona oraz dżumowe krzyże. W kościołach umieszczano epitafia osób zmarłych na zarazę, które w jakże ulotny sposób zachowywały na chwilę portret tych, którzy odeszli nagle… Powstawały dzienniki czasów zarazy, morowe kazania i pieśni. Ściśle związane z epidemicznym czasem były również ikonograficzne przedstawienia tzw. Triumfu Śmierci.
Utkwiły bowiem we mnie Twoje strzały. Anatomia zarazy – to wystawa czasowa, która w oparciu o zachowane dokumenty i dzieła sztuki, przybliża złożoność pojęcia zarazy, ukazując szczególny sposób jej postrzegania przez ludzi żyjących w średniowieczu i czasach nowożytnych.

Utkwiły bowiem we mnie Twoje strzały.
Anatomia zarazy
1 maja 2025 r. – 28 lutego 2026 r.
Wystawa w Szpitalu św. Ducha (Dział Historii Medycyny Muzeum Mikołaja Kopernika)
Kurator: Jowita Jagla

Muminki: drzwi są zawsze otwarte
2025-05-23 - 2026-03-29 | Muzeum Kinematografii w Łodzi, pl. Zwycięstwa 1, Łódź, 90-312, Polska
Wystawa Muminki: drzwi są zawsze otwarte
Muzeum Kinematografii w Łodzi zaprasza od 23 maja na wystawę „Muminki: drzwi są zawsze otwarte”. Jej tytuł to jednocześnie hasło jubileuszu Moomin80. Bo Muminki mają już 80 lat, jeśli liczyć od pierwszej opublikowanej historii, której są bohaterami.
Muzeum Kinematografii ma szczególnie dobry powód, by świętować 80-lecie Muminków. Studio Małych Form Filmowych Se-Ma-For w Łodzi w latach 1977–1982 zrealizowało serial animowany Opowiadania Muminków na podstawie książek Tove Jansson. W kolekcji Muzeum znajdują się oryginalne lalki półpłaskie, które zagrały w animacji.
Produkcję serialu w Łodzi poprzedził sukces czytelniczy książek Tove Jansson w Polsce. Jako pierwsza została wydana część chronologicznie trzecia – W Dolinie Muminków w 1964 r. Książki wspaniale przetłumaczyły z języka szwedzkiego Irena Szuch-Wyszomirska i Teresa Chłapowska.
W latach 70. i 80. XX wieku poszczególne tomy ukazywały się w fantastycznie wysokich nakładach 50 tys. egzemplarzy.
Odcinek pilotażowy polskiej animowanej adaptacji Muminków, Wiosna w Dolinie, był gotowy w 1977 r. Tove Jansson zależało na wysokiej jakości artystycznej filmów. Scenariusze kolejnych epizodów serialu Opowiadania Muminków pisane w Se-Ma-Forze były wysyłane pocztą do Helsinek. Tove i Lars Jansson wprowadzali poprawki i odsyłali uwagi.
Wystawa Muminki: drzwi są zawsze otwarte
Muminki i Tove Jansson
Małe trolle i duża powódź ukazały się w Finlandii w 1945 r. Pierwsza, niewielkich rozmiarów książka zapoczątkowała cykl złożony z dziewięciu części; ostatnia, Dolina Muminków w listopadzie, ukazała się w 1970 r. Znają je czytelnicy na całym świecie, zostały przetłumaczone na ponad 60 języków.
W Dolinie Muminków ceni się takie wartości jak przyjaźń, rodzina, miłość, życzliwość, wolność, tolerancja i umiłowanie przygody.
Wystawa Muminki: drzwi są zawsze otwarte to pierwsza w Polsce duża ekspozycja przedstawiająca świat Doliny Muminków oraz obecność Muminków w polskiej kulturze – od pierwszych książek wydanych po polsku 60 lat temu przez unikalną polską serię filmów animowanych o Muminkach po kulturę fanowską i polski Moomin art.

Muminki: drzwi są zawsze otwarte
23 maja 2025 – 29 marca 2026 rok
Muzeum Kinematografii w Łodzi
Kuratorki: Marzena Bomanowska, Zuzanna Woźniak-Keppe
Projekt i identyfikacja wizualna: Lotne Studio
Produkcja wystawy: Rafał Andrzejczak, Jędrzej Hejduk, Grzegorz Steć
Wykonanie: Ferwor

Olga Boznańska i… malarstwo polskie XIX i początku XX wieku z kolekcji Muzeum Narodowego w Gdańsku
2025-08-02 - 2026-03-29 | Muzeum Narodowe w Gdańsku | Oddział Sztuki Nowoczesnej, ul. Cystersów 18, Gdańsk, Pomorskie, 80-330 , Polska
Wystawa Olga Boznańska i… malarstwo polskie XIX i początku XX wieku z kolekcji Muzeum Narodowego w Gdańsku
Muzeum Narodowe w Gdańsku przegląda magazyny i wyciąga z nich dawno niewidziane przez naszą publiczność dzieła, gromadzone w zbiorach przez dziesiątki lat. Pragniemy pokazywać je w ramach serii „Kolekcja” – szeregu wystaw czasowych organizowanych w naszych różnych oddziałach. Tym razem mamy ogromną przyjemność zaprezentować bezcenny zbiór malarstwa z przełomu XIX i XX wieku z kolekcji Oddziału Sztuki Nowoczesnej, Pałacu Opatów w Oliwie.
W zbiorach Muzeum znajduje się niewielki, lecz niezwykły w swojej warstwie artystycznej zbiór malarstwa polskiego XIX i początku XX wieku, który trafił tu wskutek zmian geopolitycznych. Dopiero po 1945 roku Muzeum Narodowe w Gdańsku (wówczas jako Muzeum Pomorskie) zaczęło gromadzić obrazy artystów polskich. Pierwsze dzieła były darami Ministerstwa Kultury i Sztuki, a działania te miały podłoże natury ideologicznej – chodziło o stworzenie wizerunku Gdańska jako miasta polskiego. W ten sposób budowano nową tożsamość miasta, niejako wtórnie uzupełniając jego muzealne zasoby o dokonania rodzimych twórczyń i twórców. To, co przede wszystkim łączy tę kolekcję, to znane i chętnie oglądane dzieła najważniejszych narodowych malarek i malarzy.
Bezpośrednim impulsem do prezentacji tej kolekcji jest również fakt, że Patronką roku 2025 jest Olga Boznańska. W naszych zbiorach nie mogło zabraknąć obrazów jednej z najważniejszych przedstawicielek sztuki portretu i modernizmu. To właśnie postać tej wybitnej artystki i jej twórczość stała się bezpośrednią inspiracją do naszej opowieści o malarstwie polskim przełomu wieków.
Wystawa Olga Boznańska i… malarstwo polskie XIX i początku XX wieku z kolekcji Muzeum Narodowego w Gdańsku
Wystawa skupia się na dorobku artystów, którzy trwale wpisali się w kanon sztuki narodowej. Prace zgromadzone w gdańskim Muzeum reprezentują szerokie spektrum stylów i nurtów: od romantyzmu, poprzez realizm i symbolizm, aż po Młodą Polskę, ukazując bogactwo i różnorodność sztuki tego okresu. Każde z prezentowanych dzieł to nie tylko arcydzieło samo w sobie, ale także świadectwo epoki, która obfitowała w przemiany społeczne, kulturowe i artystyczne.
Na wystawie będzie można podziwiać dzieła takich twórczyń i twórców jak: wspomniana już Olga Boznańska, której portrety do dziś fascynują psychologiczną głębią, czy Piotr Michałowski, którego sceny batalistyczne i dynamiczne portrety konne są kwintesencją malarstwa romantycznego. Mistrzowski symbolizm odnajdziemy w obrazach Jacka Malczewskiego. Na wystawie znajdą się też płótna Stanisława Wyspiańskiego z jego niezrównaną dynamiczną kreską, oraz entuzjastów intensywnej plamy barwnej, jak u Józefa Pankiewicza, Juliana Fałata, Władysława Ślewińskiego czy Wojciecha Weissa.
Ekspozycję wzbogacą unikatowe fotografie z początku XX wieku, pochodzące ze zbiorów Gdańskiej Galerii Fotografii. Prace Jana Bułhaka, jednego z pionierów polskiej fotografii artystycznej, Stanisława Filiberta Fleury’ego oraz Tadeusza Rzący nie tylko dokumentują minioną epokę, ale również same w sobie stanowią dzieła sztuki. Ich obecność pozwala na głębsze zrozumienie kontekstu wizualnego czasów, w których powstawało prezentowane malarstwo.
Całość ekspozycji zamknie klamra narracyjna w postaci wideoartu i obrazów Katarzyny Swinarskiej, które świadomie wchodzą w dialog z postacią Olgi Boznańskiej. Tworzą one fascynującą perspektywę skłaniającą do refleksji nad ponadczasowością sztuki.

Olga Boznańska i… malarstwo polskie XIX i początku XX wieku
z kolekcji Muzeum Narodowego w Gdańsku
Czas trwania: 2 sierpnia 2025 r. – 29 marca 2026 r.
Muzeum Narodowe w Gdańsku | Oddział Sztuki Nowoczesnej w Gdańsku
Kuratorka: Małgorzata Paszylka-Glaza (Dział Kolekcja Sztuki Nowoczesnej, Oddział Sztuki Nowoczesnej MNG)
Współpraca kuratorska: Marta Cyuńczyk (Dział Organizacji Wystaw), Kacper Nadolski (Dział Teatralny, Oddział Sztuki Nowoczesnej)

Pokaz w Galerii Sztuki XX wieku. Olga Boznańska
2025-09-10 - 2026-07-05 | Muzeum Narodowe w Warszawie, Al. Jerozolimskie 3, Warszawa, 00-495, Polska
Olga Boznańska, Autoportret | 1906
W tym roku przypada 160-lecie urodzin i 85-lecie śmierci Olgi Boznańskiej (1865–1940) – obie rocznice Muzeum Narodowe w Warszawie zdecydowało się uczcić pokazem blisko trzydziestu prac malarki z kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie.
Olga Boznańska zaliczana jest do grona najwybitniejszych artystek europejskich. Córka Francuzki i Polaka, urodziła się w Krakowie. Edukację artystyczną rozpoczęła w 1884 roku w rodzinnym mieście, na Wydziale Artystycznym Wyższych Kursów dla Kobiet im. Adriana Baranieckiego. W 1885 roku wyjechała do Monachium, gdzie zapisała się do prywatnej pracowni Carla Kricheldorfa, uczęszczała również na zajęcia do Wilhelma Dürra. W Monachium prowadziła bogate życie towarzyskie, skupione wokół pracowni Józefa Brandta oraz artystów niemieckich. Od 1889 roku miała własne atelier. W 1898 roku została członkinią prestiżowego Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”. Zachęcona powodzeniem, w tym samym roku osiadła w Paryżu, gdzie bez reszty oddała się sztuce. W czasach, gdy kobiet nie przyjmowano na wyższe uczelnie artystyczne, Boznańska do perfekcji opanowała malarskie rzemiosło, wypracowała własny styl, aktywnie uczestniczyła w życiu wystawienniczym. Zdobyła powszechne uznanie jako portrecistka, z upodobaniem podejmowała także temat martwej natury. Boznańska nie malowała w plenerze, całe jej życie koncentrowało się wokół pracowni. Letnie miesiące spędzała w Krakowie, gdzie tworzyła w jej rodzinnym domu przy ulicy Wolskiej 21.
Pracownie Boznańskiej obrosły legendą – tam odbywały się spotkania towarzyskie w międzynarodowym gronie, tam powstawały charakterystyczne, ekspresyjne w formie portrety psychologiczne, które przyniosły jej światową sławę. W Paryżu artystka prowadziła również działalność dydaktyczną: od 1908 roku uczyła w prywatnej Académie de la Grande Chaumière, udzielała także korekt malarskich w swej pracowni. Regularnie uczestniczyła w życiu wystawienniczym. Przez 32 lata brała udział w paryskim Salonie Société nationale des beaux-arts. Została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta oraz Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Trzy zakupione przez rząd francuski obrazy Boznańskiej należą dziś do zbiorów Musée d’Orsay w Paryżu i – przy okazji ogłoszenia przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Boznańską patronką roku 2025 – do końca roku jubileuszowego będą eksponowane w tym muzeum.
Prezentacja wybranych prac artystki w ramach ekspozycji stałej Muzeum w Galerii Sztuki XIX Wieku.

Pokaz w Galerii Sztuki XX wieku.
Olga Boznańska
10 września 2025 r. – 5 lipca 2026 r.
Muzeum Narodowe w Warszawie | Galeria Sztuki XIX Wieku
Kuratorka: Renata Higersberger

Heliogramy w Sali Salomona. W poszukiwaniu światła. Nicolas Grospierre
2025-09-12 - 2026-08-30 | Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie, ul. Agrykola 1, Warszawa, 00-460, Polska
Heliogramy w Sali Salomona. W poszukiwaniu światła. Nicolas Grospierre
Heliogramy autorstwa Nicolasa Grospierre’a zostaną zaprezentowane na wystawie czasowej w Sali Salomona w Pałacu na Wyspie. Powstałe z siły światła, koloru i materii prace wypełnią puste pola po zniszczonych w czasie II wojny światowej obrazach Marcello Bacciarellego.
Wielkoformatowe malowidła w Sali Salomona zostały wykonane przez Marcello Bacciarellego w latach 1788-1793 jako część ikonograficznego programu króla Stanisława Augusta. Na ścianach i sklepieniu nadworny malarz przedstawił sceny z historii biblijnego króla Salomona. To właśnie od niego pochodzi nazwa majestatycznego wnętrza.
Przedstawienia z życia słynącego z mądrości starotestamentowego władcy miały wymiar symboliczny – były manifestem królewskich reform i dążeń. Dobry władca, jak wówczas uważano, podobnie jak Salomon, powinien kierować się w swych rządach nie tylko cnotą mądrości i wynikającą z niej sprawiedliwością, lecz także dbać o dobrobyt kraju i utrzymanie pokoju. Stanisław August, stawiając sobie za wzór biblijnego władcę, pragnął osiągnąć podobne cele. Ukazanie Świątyni Jerozolimskiej, do której Salomon zmierza z orszakiem niosącym Arkę, symbolizowało Konstytucję 3 maja – największe dokonanie rządów Stanisława Augusta. W obrazach Marcello Bacciarellego przewijała się też gorzka autorefleksja dotyczącą losów reformy i sytuacji politycznej w przededniu ostatniego rozbioru Polski.
Zarówno plafon, jak i naścienne malowidła w Sali Salomona zostały całkowicie zniszczone wskutek pożaru, który Niemcy wzniecili w Pałacu na Wyspie, opuszczający Łazienki Królewskie w 1944 r. Od lat 60. XX w., gdy odnowiony po wojennych zniszczeniach zabytek otwarto dla publiczności, dwie wielkie złocone ramy, plafon i pola faset pozostawały puste.
Heliogramy w Sali Salomona
Heliogramy w Sali Salomona. W poszukiwaniu światła. Nicolas Grospierre
Po licznych debatach w gronie ekspertów m.in. z zakresu historii sztuki i konserwacji, poświęconych rekonstrukcji dekoracji malarskich w Sali Salomona, Muzeum Łazienki Królewskie postanowiło zaprosić współczesnych twórców, by podjęli próbę odkrywania na nowo artystycznych oraz ideowych wizji Stanisława Augusta.
Projekt inicjują prace autorstwa Nicolasa Grospierre’a. Zmieniające się pod wpływem słońca heliogramy, które wypełnią puste pola po zniszczonych przez ogień obrazach Marcello Bacciarellego, odzwierciedlają, jak podkreśla artysta, „zarówno obecność, jak i nieobecność, trwałość i nietrwałość (…), stanowią pomost między tym co fizyczne, a tym, co metafizyczne, między tym, co widzimy, a tym, co pozostaje poza granicami naszej percepcji”.
Heliogramy w Sali Salomona. W poszukiwaniu światła. Nicolas Grospierre
Są to prace na wielu płaszczyznach pełne symboli, począwszy od siły słońca, które kreowało na nich wzory, gdy były wystawione na jego działanie w łazienkowskich ogrodach. Heliogramy to również efekt dialogu między licznymi społecznościami, zarówno wokół, jak i w Muzeum. Połączyły zaangażowanie wielu osób z genialnymi wizjami artysty.

Nicolas Grospierre (ur. 1975) – fotograf architektury, artysta posługujący się fotografią jako narzędziem twórczym. Dorastał we Francji, w Polsce mieszka od 1999 r. Zanim zajął się fotografią, studiował nauki polityczne i socjologię w Paryżu i Londynie. Jako fotograf koncentruje się na projektach dokumentalnych; interesuje go również problematyka konceptualna. W pracach dokumentalnych często podejmuje wątek pamięci zbiorowej i nadziei związanych z modernistyczną architekturą, gdy towarzyszące jej utopie straciły na sile i znaczeniu. W pracach konceptualnych buduje sytuację gry prowadzonej z widzem, do której jest on wciągany za pomocą atrakcyjnych, wręcz zmysłowych obrazów oraz instalacji.

Heliogramy w Sali Salomona.
W poszukiwaniu światła. Nicolas Grospierre
12 września 2025 – 30 sierpnia 2026
Łazienki Królewskie w Warszawie | Pałac na Wyspie

W stronę ducha i mitu. Malczewski w Gliwicach
2025-09-19 - 2026-02-22 | Muzeum w Gliwicach | Willa Caro, ul. Dolnych Wałów 8a, Gliwice, 44-100, Polska
Jacek Malczewski, Autoportret w białym stroju | 1914, zbiory Muzeum Narodowego w Krakowie
W przestrzeni zabytkowej Willi Caro, gdzie czas zdaje się płynąć wolniej, a ściany pamiętają historie minionych epok, już wkrótce spotkamy się z malarstwem Jacka Malczewskiego — jednego z najwybitniejszych twórców polskiego symbolizmu. Wystawa „W stronę ducha i mitu” to artystyczna podróż przez świat wyobraźni, mitów i duchowości, splecionych z historią naszego narodu i wewnętrznym światem artysty. Kuratorką ekspozycji jest Urszula Kozakowska-Zaucha z Muzeum Narodowego w Krakowie która podczas wernisażu – w piątek, 19 września br. w Willi Caro, o godz. 17.00 – wygłosi wykład poświęcony Malczewskiemu „Moje wizje to moje życie” – Jacek Malczewski – jego życie i twórczość, a następnie zaprosi publiczność na oprowadzanie po wystawie.
Jacek Malczewski – mistrz symbolizmu i malarz duszy polskiej
Jacek Malczewski (1854–1929) to jeden z najwybitniejszych polskich malarzy przełomu XIX i XX wieku, uznawany za czołowego przedstawiciela symbolizmu. Jego twórczość to niezwykłe połączenie realizmu, mitologii, narodowych motywów i głębokiej refleksji filozoficznej. Malczewski potrafił przekształcać osobiste przeżycia i losy narodu w uniwersalne symbole – jego obrazy są pełne tajemniczych postaci, aniołów, faunów, personifikacji Polski i egzystencjalnych pytań.
Jacek Malczewski, Tobiasz z Harpią | 1909, zbiory Muzeum Narodowego w Krakowie
Na ekspozycji ukazane zostaną najważniejsze wątki malarskiej opowieści Malczewskiego — od romantycznych uniesień inspirowanych twórczością Juliusza Słowackiego (w tym poruszająca wersja „Śmierci Ellenai”), przez obrazy martyrologiczne oraz te zaczerpnięte z legend i ludowych podań, aż po symboliczne sceny ukazujące samotność artysty, jego zmagania z twórczym przeznaczeniem oraz poszukiwania sensu i natchnienia.
Zobaczymy tu ikoniczne dzieła, takie jak „Wytchnienie”, „Moje modele”, liczne autoportrety czy subtelne, pełne emocji portrety Marii Balowej — muzy, powierniczki i źródła niejednej inspiracji. Wystawa ukaże także mniej oczywiste oblicze Malczewskiego — pejzaże, które, choć pozbawione figur, tchną niepokojącą symboliką i atmosferą niedopowiedzianych historii. Dopełnieniem całości będą portrety bliskich — dzieci, żony, przyjaciół i wybitnych artystów epoki, takich jak Leon Wyczółkowski czy Stanisław Witkiewicz. Wśród prezentowanych dzieł znajdzie się również wyjątkowy olejny szkic z kolekcji Muzeum w Gliwicach — cichy świadek geniuszu Malczewskiego.
Jacek Malczewski, Pejzaż wiejski z drogą | między 1917-1921, zbiory Muzeum Narodowego w Krakowie
To wystawa o duszy i micie. O tęsknocie, pragnieniu i nadziei. O artyście, który malował nie tylko obrazy, ale i pytania — najważniejsze z tych, które wciąż pozostają bez odpowiedzi.

W stronę ducha i mitu.
Malczewski w Gliwicach
19 września 2025 – 22 lutego 2026 r.
Muzeum w Gliwicach | Willa Caro
Kuratorka: Urszula Kozakowska-Zaucha

Szukalski. The Selfborn / Samorodny
2025-09-21 - 2026-06-30 | Muzeum Stanisława Szukalskiego w Gdyni, Orłowska 53, Gdynia, 81-522, Polska
Wystawa Szukalski: The Selfborn / Samorodny
Prawie niemożliwym jest nie zbłądzić wśród meandrów wyobraźni Szukalskiego, gdy historia jego życia i twórczości narzuca widzowi swe szalone tempo.
Stanisław Szukalski sam siebie nazwał SAMORODNYM, zatem prezentowana wystawa stała nie mogła przyjąć innego tytułu niż „Szukalski: The Selfborn / Samorodny”. Szukalski nie zdawał się na przypadek. W niepojęty wręcz sposób kierował swym losem, uparcie trzymając się prawd, które rodził jego umysł. Z wrodzoną swadą przewidział również, że, dopiero po swojej śmierci zostanie doceniona jego sztuka i osoba.

Szukalski with Imploration | 1914, fot. https://szukalski-museum.org/

Monument to a Miner with helper | 1939, fot. https://szukalski-museum.org/

Chcąc opowiedzieć Jego historię należy pozostać otwartym i pozwolić płynąć narracji Stacha z Warty. Wystawa ma na celu uwrażliwić zarówno na geniusz jego rzemiosła, jak i należycie zaprezentować jego wręcz nieograniczoną wyobraźnię. By Szukalski nie zawieruszył się wśród licznych kart historii, chcemy do piedestału na jaki zasługuje, dobudować schody. Chcemy sprawić by sztuka stała się realnie dostępna i poszerzała horyzonty postrzeganej przez nas wszystkich rzeczywistości.
Stanisław Szukalski, Popiersie gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego | 1955, fot. https://szukalski-museum.org/
W tym celu udało nam się zgromadzić bogatą kolekcję dzieł sztuki oraz zabytków będących świadectwem życia i twórczości Stanisława Szukalskiego, pochodzących zarówno z czasów jego buntowniczej młodości, jak i nieustępliwego schyłku życia.
W muzeum zwiedzający ma okazję podziwiać m.in. ponad 50 rzeźb różnorodnego formatu, liczne medale i monety projektu Szukalskiego, ponad 300 obrazów – będących nie tylko reprodukcjami, ale i oryginałami prac Stanisława Szukalskiego, czołowych członków Szczepu Rogate Serce oraz pierwszej małżonki Mistrza, Helen Walker.
Ponadto, prezentujemy zabytkowe zdjęcia i listy, unikatowe publikacje, wyjątkową kolekcję narzędzi rzeźbiarskich, którymi posługiwał się Stach z Warty oraz oryginalne insygnia Szczepu „Rogate Serce”.
Owocem zręcznych dłoni i wnikliwego umysłu Szukalskiego było blisko 1000 dzieł stworzonych przez 94 lata życia – w tym około 80 lat oficjalnej aktywności artystycznej, a ich Twórca niezaprzeczalnie był świadkiem ogromnych transformacji jakie przechodziła otaczająca go rzeczywistość. ~ Emilia Kochanowska

Stanisław Szukalski, Atlantea a.k.a.. Man and tought/ Atlantea a.k.a. Człowiek i Myśl | 1919, fot. https://szukalski-museum.org/

Stanisław Szukalski, Prorok | 1919, fot. https://szukalski-museum.org/

Szukalski: The Selfborn / Samorodny
WYSTAWA STAŁA
Otwarcie Muzeum: 21 września 2025 r.
Muzeum Stanisława Szukalskiego w Gdyni
Dyrektor muzeum: Krzysztof Ziemann
Kuratorka: Emilia Kochanowska

Adam Kossowski (1905-1986). Sztuka i obietnica
2025-10-09 - 2026-03-01 | Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, ul. Dziekania 1, Warszawa, Mazowieckie, 00-279, Polska
„Adam Kossowski (1905-1986). Sztuka i obietnica”
Muzeum Archidiecezji Warszawskiej otwiera wielką retrospektywę Adama Kossowskiego, pierwszą w Polsce wystawę poświęconą zapomnianemu mistrzowi.
9 października 2025 roku Muzeum Archidiecezji Warszawskiej otwiera retrospektywną wystawę „Adam Kossowski (1905-1986). Sztuka i obietnica”, poświęconą jednemu z najwybitniejszych, choć niestety zapomnianych polskich artystów XX wieku. Wystawa została zorganizowana z okazji 120. rocznicy urodzin artysty i prezentuje najcenniejsze z liczącej blisko 750 prac kolekcji Adama Kossowskiego – obrazów, rysunków, rzeźb ceramicznych i projektów do wnętrz sakralnych.
Kolekcja prac Kossowskiego w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej powstała dzięki niezwykłej hojności Stefanii Kossowskiej, wdowy po artyście, która przekazała instytucji bezcenny zbiór prac męża. To największa na świecie kolekcja dzieł Adama Kossowskiego, obejmująca różnorodne formy artystyczne – od malarstwa sztalugowego po monumentalne projekty sakralne.

Adam Kossowski, Portret Stefanii Kossowskiej, kolekcja Muzeum Archidiecezji Warszawskiej

Adam Kossowski, Pejzaż z drzewami, kolekcja Muzeum Archidiecezji Warszawskiej

Adam Kossowski, Portret babci, kolekcja Muzeum Archidiecezji Warszawskiej

Adam Kossowski (1905-1986) urodził się w Nowym Sączu. Kształcił się na Politechnice Warszawskiej (1923), w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych (1925) oraz w warszawskiej ASP, którą ukończył w 1931 roku. Los artysty radykalnie zmienił się we wrześniu 1939 roku, kiedy został pojmany przez Armię Czerwoną i osadzony w łagrze nad Peczorą.
Dramatyczne doświadczenie więzienia stało się przełomowym momentem w życiu Kossowskiego – przeszedł głęboką przemianę duchową, stając się gorliwym katolikiem. Po zwolnieniu w 1942 roku na mocy amnestii wstąpił do Armii Polskiej gen. Andersa. Poprzez Iran dotarł do Palestyny, skąd ze względu na stan zdrowia został przetransportowany do Wielkiej Brytanii.
Po przybyciu do Londynu Kossowski namalował przejmujący cykl obrazów ukazujących realistyczne sceny z życia w łagrze sowieckim. Od 1943 roku pracował w polskim Ministerstwie Informacji w Londynie. W 1944 roku otrzymał II nagrodę na konkursie sztuki sakralnej w Londynie i został członkiem Związku Artystów Katolickich. Przełomem w karierze artysty była propozycja stworzenia wystroju wnętrza kościoła Karmelitów w Aylesford w południowej Anglii (1950). Kossowski wykonał tam przeszło sto obiektów: ceramicznych rzeźb, mozaik, witraży i elementów z kutego żelaza. To monumentalne dzieło, uznawane za największe osiągnięcie artystyczne Kossowskiego, przyniosło mu międzynarodowe uznanie.
Adam Kossowski, Chrystus w Ogrójcu, kolekcja Muzeum Archidiecezji Warszawskiej
Od tego momentu Kossowski specjalizował się w sztuce sakralnej, wykonując całe wystroje kościołów oraz instytucji katolickich w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych. Styl artysty charakteryzowała unikalna synteza różnych technik – łączył malarstwo z mozaiką i rzeźbą ceramiczną, stosując stylizację przeplatającą się z monumentalizmem, wizjonerstwem i symbolizmem, nawiązując jednocześnie do sztuki wczesnochrześcijańskiej i renesansowej.
Adam Kossowski zmarł w Londynie w 1986 roku. Został pochowany na cmentarzu przyklasztornym w Aylesford, w miejscu, które stało się świadkiem jego największego artystycznego triumfu. Wystawa „Adam Kossowski (1905-1986). Sztuka i obietnica” prezentuje pełne spektrum twórczości artysty – od wczesnych prac studenckich, poprzez dramatyczne obrazy z okresu łagrowego, aż po monumentalne projekty sakralne. Ekspozycja umożliwia odkrycie na nowo dorobku jednego z najważniejszych polskich artystów emigracyjnych XX wieku.

„Adam Kossowski (1905-1986). Sztuka i obietnica”
9.10.2025 -1.03.2026
Muzeum Archidiecezji Warszawskiej
Kuratorka: Ewa Korpysz

Niech nas widzą! Wizerunek, strój, ciało
2025-10-10 - 2026-02-08 | Zamek Królewski w Warszawie, Plac Zamkowy 4, Warszawa, 00-277, Polska
Wystawa Niech nas widzą! Wizerunek, strój, ciało
Ubiór to język. Od szat królewskich po ekstrawaganckie kreacje współczesnych wizjonerów mody – nieustannie sygnalizuje tożsamość, władzę, status społeczny, gust i poglądy. Potrafi mówić wprost, ale i zdradzać więcej, niż byśmy chcieli. Bywa zarówno narzędziem ucisku, jak i symbolem wyzwolenia. Odzwierciedla zmiany społeczne i jednocześnie łączy z tradycją, którą niekiedy przetwarza w sposób ironiczny. Zobacz wystawę, która na przykładzie znakomitych dzieł malarstwa, rzeźby i sztuki użytkowej śledzi znaki ukryte w stroju, pozwalając czytać go jak książkę.
Strój jako komunikat
Odkąd tylko nagość stała się dla naszych odległych przodków problematyczna, strój pełni funkcję nie tylko praktyczną, ale też symboliczną. Królewskie gronostaje na ramionach, myśliwskie trofea u stóp, kwiaty na XVIII-wiecznych sukniach… – każdy z tych motywów odsyła do idei, mitów i archetypów, a przekaz ten odbieramy zarówno świadomie, jak i podświadomie.
Co zobaczysz?
Na ekspozycji znajdzie się około 250 cennych i różnorodnych obiektów pochodzących z różnych epok – od XVI stulecia po współczesność. Wśród nich cenne dzieła wypożyczone z muzeów krajowych i zagranicznych, w tym Luwru, Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu czy Galerii Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie, a także ze zbiorów prywatnych.
Opowieść wystawy
Odnosząc się kolejno do historycznych figur: władcy, rycerza, myśliwego, strojnej kobiety czy filozofa, wystawa odsłania bogactwo znaczeń zawarte w ubiorach na przestrzeni wieków. Unaocznia też, w jaki sposób poszczególne motywy powracają po stuleciach, uzbrojone w nowe, często biegunowo odmienne znaczenia. Czy wiesz, że gorset, dawne narzędzie patriarchalnego ucisku, dziś jest symbolem kobiecej siły?
Wystawa ukazuje modę jako wielką społeczną grę, w której narzędziem jest siła perswazji, a stawką – prestiż, atrakcyjność i władza. Prowokuje przy tym do zadania sobie pytania: czy gram w tę grę świadomie, czy tylko odgrywam narzuconą mi rolę?
Twórczynie i twórcy prac prezentowanych na wystawie:
Magdalena Abakanowicz (1930-2017), Agata Agatowska (ur. 1976), Marcello Bacciarelli (1736-1816), Władysław Bakałowicz (1833-1903), Cristóbal Balenciaga (1895-1972), Johann Friedrich Bause (1801-1850), Coco Chanel (1883-1971), Jean Duplessi-Bertaux (1747-1819), Michalina Bigaj (ur. 1991), Agnolo Bronzino (1503-1572), André Le Brun (1737-1811), Agnieszka Brzeżańska (ur. 1972), Jacques Callot (wg) (1592-1635), Giovanni Jacopo Caraglio (ok. 1500-1565), Collette Cathay (czynna 1950-1970), Sebastiano Ceccarini (1703-1783), Jan Ciągliński (1858-1913), Lovis Corinth (1858-1925), Charles-Antoin Coypel (wg) (1694-1752), Peeter Danckers de Rij (1605-1661), Jean Daulle (1703-1763), Michael John Davidson (XX w.), Iwona Demko (ur. 1974), Alexandre-François Desportes (1661-1743), Odo Dobrowolski (1883-1917), Jan Dobkowski (ur.1942), Aleksandra Domańska-Bortowska (ur. 1939), Norman Durand (czynny ok. 1940-1970), Martina Drozd Smutna (ur.1989), Christoph Dreischarf (1770-1783), Edward Dwurnik (1943-2018), Antoon van Dyck (1599-1641), Johann Friedrich Eberlein (1695-1749), Etienne-Maurice Falconet (1716-1791), Filippo Falciatore (1718-1768), Stefan (Stephan) Föger (Feger) (1702-1750), Heinrich Friedrich Füger (1751-1818), John Galliano (ur. 1960), Arent de Gelder (1645-1727), Andrzej Gilman (Andy) (1942-2004),Viola Głowacka (ur. 1985), Wiktoria Goryńska (1902-1945), Jean-Ignace-Isidore Gérard Grandville (1803-1847), Josef Grassi (1757-1838), François Guérin (1717-1801), Aneta Grzeszykowska (ur. 1974), Rafał Hadziewicz (1803-1886), Veronika Hapchenko (ur. 1995), Władysława Hasior (1928-1999), Willem Hondius (1597-1652), Jean-Antoine’a Houdona (wg) (1741-1828), Karolina Jabłońska (ur. 1991), Joachim Friedrich Jacobson I (1714-1776), Christophe Josse (ur. 1961), Ewa Juszkiewicz (ur. 1984), Douwe Juwes de Dowe (1608-1662), Ida Karkoszka (ur. 1985), Tomek Kawiak (ur. 1943), Johann Joachim Kändler (1706-1775), Jan van Kessel (mł.) (1654-1708), Bartek Kiełbowicz (ur. 1985), Kasia Kmita (ur.1972), Aleksander Kucharski (wg) (1741-1819), Zofia Kulik (ur. 1947), Agata Kus (ur. 1987), Łukasz Korolkiewicz (ur.1948), Jan Kowal (ur.1997), Paweł Kowalewski (ur.1958), Dominika Kowynia (ur. 1978), Per Krafft st. (1724-1793), Helena Krajewska (1919-1998), Edward Krasiński (1925-2004), Natalia LL / Natalia Lach-Lachowicz (1937-2022), Zbigniew Libera (ur. 1959), Maria Loboda (ur.1979), Marianne Loir (1705-1783), Louis-Michel van Loo (1707-1771), Krzysztof Lubieniecki (1659-1729), Marcin Maciejowski (ur. 1974), Jan Matejko (1838-1893), Jacek Malczewski (1854-1929), Monika Mamzeta (ur. 1972), Małgorzata Markiewicz (ur.1975), Jan Matejko (1838-1893), Juan Bautista Martínez del Mazo (1611-1667), Alexander McQueen (1969-2010), Claude Michel zw. Clodion (1738-1814), Bartłomiej Milwitz (1590-1656), Nicolas Mignard (wg) (1606-1668), Monika Misztal (ur. 1986), Piotr Mlącki (ur. 1996), Johann Samuel Mock (1687-1737), Rafael Santi (1483-1520), Olga Mokrzycka (ur.1976), Paulus Moreelse (1571-1638), Magdalena Moskwa (ur. 1967), Andreas Møller (1684-ok. 1762), Thierry Mugler (1948-2022), Teresa Murak (ur.1949), Jean-Marca Nattiera (wg) (1685-1776), Filippo Negroli (XVI w.), Marzena Nowak (ur. 1977), Edward Okuń (1872-1945), Aleksander Orłowski (1777-1832), Teresa Pągowska (1926-2007), Natalia Pershina-Yakimanaskaya (Gluklya) (ur. 1969), Maria Pinińska-Bereś (1931-1999), Paulina Poczęta (ur. 1980), Mariola Przyjemska (ur. 1963), Tadeusz Przypkowski (1905-1977), Paco Rabanne (1934–2023), Karol Radziszewski (ur. 1980), Peter Reinicke (1715-1768), Hans Ringler (XVI w.), Stephane Rolland (ur. 1966), Barthélemy Joseph Roger (1767-1841), Daniel Rosebury (ur. 1985), Agnieszka Rożnowska (ur.1973), Teresa Rudowicz (1928-1994), Yves Saint Laurent (1936-2008), Jadwiga Sawicka (ur. 1959), Ala Savashevich (ur.1989), Jean-Louis Scherrer (1935–2013), Elsa Schiaparelli (1890-1973), Efraim Schreger (1727-1784), Louis de Silvestre (1675-1760), Justyna Smoleń (ur. 1988), Franck Sorbier (ur. 1961), Andreas Stech (1635-1697), Łukasz Stokłosa (ur. 1986), Bartłomiej Strobel (1591-1647), Henryk Sylwestrowicz, Suzanne Talbot (czynna ok. 1900-1945), Stefano Antonio Torelli (1704-1780), Pietro della Vecchia (1602-1678), Philippe Venet (1929-2021), Emmanuel Villanis (1858-1914), Roger Vivier (1907-1998), Frans Floris de Vriendt (1516-1570), Krzysztof Wachowiak (ur. 1949), Aleksandra Waliszewska (ur.1976), Wacław Wąsowicz (1891-1942), Czesław Wdowiszewski (1904-1982), Wojciech Weiss (1875-1950), Jacob Wessel (1710-1780), Vivienne Westwood (1941-2022), Stanisław Witkiewicz (1851 -1915), Ryszard Woźniak (ur. 1956), Michał Zawada (ur.1985), Agata Zbylut (ur. 1974), Jerzy Ryszard Zieliński (Jurry) (1943-1980), Lorenzo Zucchi (1704-1779)

Niech nas widzą!
Wizerunek, strój, ciało
10 października 2025 r. – 8 lutego 2026 r.
Zamek Królewski w Warszawie
Kuratorka: Monika Przypkowska

Opowiem Wam o półsnach (odsłona II)
2025-10-10 - 2026-03-22 | Muzeum Narodowe w Gdańsku | Oddział Zielona Brama, ul. Długi Targ 24, Gdańsk, 80-828, Polska
Wystawa Opowiem Wam o półsnach (odsłona II)
Jak komentują współczesny świat młode artystki i artyści? Od 10 października w oddziale Zielona Brama Muzeum Narodowego w Gdańsku kolejna okazja, żeby poznać ich punkt widzenia. Druga odsłona wystawy z kolekcji przekazanej muzeum przez mBank skupi się na rzeczywistości emocji, mitu, intuicji, wyobrażeń i pamięci. To głos pokolenia, które w sztuce poszukuje nie tylko formy, ale i sensu.
„Opowiem Wam o półsnach” to druga odsłona wystawy z kolekcji mBanku przekazanej Muzeum Narodowemu w Gdańsku. To pierwsza w Polsce sytuacja, w której korporacyjna kolekcja współczesnej sztuki została w całości przekazana publicznej instytucji muzealnej.

Gil Krzysztof, Trzecie życzenie | 2022

Dobrosława Borkała, Eclipse | 2026

Kolekcja powstała w latach 2020–2024 w ramach programu „m jak malarstwo”, zainicjowanego przez mBank. Selekcji dzieł dokonywała Komisja Zakupów pod przewodnictwem dziennikarza i krytyka sztuki Piotra Sarzyńskiego, w składzie: Piotr Bazylko, Marta Antoniak, Marek Bartelik, Rafał Kamecki, Julia Materna, Karolina Nowak-Sarbińska i Wojciech Szymański. Pod uwagę brano dwa formalne kryteria: wiek artysty do 35. roku życia oraz medium malarskie – przy czym to drugie traktowane było elastycznie, z uwzględnieniem działań interdyscyplinarnych i eksperymentalnych. Efektem tych działań jest dynamiczna, niejednorodna kolekcja, która nie narzuca jednej interpretacji, lecz ukazuje bogactwo wrażliwości i różnorodność języków młodej sztuki. Obejmuje zarówno prace artystek i artystów o już ugruntowanej pozycji, jak i tych, którzy dopiero wkraczają na scenę artystyczną, a zostali dostrzeżeni m.in. podczas konkursów, wystaw dyplomowych i przeglądów uczelnianych.
Kuratorzy wystawy – Piotr Sarzyński i Maja Murawska – zdecydowali się podzielić prezentację kolekcji na dwie odsłony. Pierwsza „Opowiem Wam o sobie/o nas” skupiała się na wątkach osobistych, emocjonalnych i społecznych. Druga odsłona kontynuuje i pogłębia opowieść rozpoczętą w pierwszej odsłonie, ukazując różnorodność formalną i tematyczną jednej z najciekawszych kolekcji młodego polskiego malarstwa ostatnich lat. Prezentowane prace tworzą portret pokolenia, które dojrzewało artystycznie w świecie zdominowanym przez kryzysy klimatyczne, społeczne i emocjonalne, a jednocześnie starało się odnaleźć w nim własny język i wrażliwość. Wernisaż wystawy odbędzie się 10 października o godz. 18.00, a wystawa potrwa do 22 marca 2026 roku.

Edna Baud, Hands up | 2019

Konrad Krzyżanowski, Ścigany | 2023

„Opowiem Wam o półsnach” prezentuje wybór dzieł, które dotykają rzeczywistości poprzez emocję, mit, intuicję, wyobrażenie i pamięć. Malarstwo, traktowane tu jako medium otwarte, chłonne i wieloznaczne, staje się sposobem obrazowania tego, co trudno uchwytne, ale jednocześnie dobrze znane – stanów przejściowych i napięć między światem wewnętrznym i zewnętrznym. W tej odsłonie wystawy szczególnie widoczne są postawy eksperymentalne: abstrakcja przeplata się z opowieścią, malarskie gesty z narracją, a obraz z obiektem. Niektóre prace czerpią z języka mitycznych przypowieści, współczesnych baśni i emocjonalnych autoopowieści; inne wykorzystują ironię i estetykę kultury masowej, przetwarzając jej kody wizualne w osobiste komentarze. Nie brakuje także dzieł nawiązujących do krajobrazu, ekologii czy relacji człowieka z przyrodą – ukazanych z różnych perspektyw: kontemplacyjnej, krytycznej, poetyckiej. Szczególną uwagę przyciągają prace wykraczające poza ramy klasycznego obrazu, tworzone z użyciem tekstyliów, przedmiotów codziennego użytku, ceramiki czy materiałów nietrwałych, które podważają granice między malarstwem, rzeźbą a instalacją. Ta różnorodność nie oznacza jednak przypadkowości. Wspólnym mianownikiem pozostaje introspektywne podejście do świata, skupienie na jednostkowym doświadczeniu, relacyjności i potrzebie zakorzenienia. To głos pokolenia, które w sztuce poszukuje nie tylko formy, ale i sensu.
Patryk Staruch, Peryferia, śnieżyca | 2023
Półsen to moment, w którym świat jeszcze nie zbudził się do końca, ale już nie śni. To stan rozmycia i zawieszenia, w którym rzeczy znane przybierają nowe kształty, a wspomnienia i wyobrażenia przenikają się z codziennością. Taka właśnie w swoim założeniu jest wystawa „Opowiem Wam o półsnach” – intymna i osobista, a zarazem otwarta na wspólne doświadczenie, zawieszona gdzieś pomiędzy jawą a snem, emocją a obrazem.
Osoby artystyczne, których prace można zobaczyć na wystawie, to: Marta Antoniak, Karolina Balcer, Edna Baud, Tomek Baran, Jędrzej Bieńko, Dobrosława Borkała, Martyna Borowiecka, Bolesław Chromry, Jakub Gliński, Krzysztof Gil, Maria Gil, Karolina Jabłońska, Marcin Janusz, Marcin Jasik, Karolina Jarzębak, Emilia Jechna, Katarzyna Jarząb, Natalia Karczewska, Alicja Kubicka, Kamil Kukla, Katarzyna Kukuła, Agata Kus, Radim Koros, Julia Kowalska, Tomasz Kręcicki, Nikita Krzyżanowska, Konrad Krzyżanowski, Linda Lach, Ula Madera, Krzysztof Mętel, Jan Możdżyński, Katarzyna Olma, Karol Palczak, Małgorzata Pawlak, Szaweł Płóciennik, Grzegorz Pieniak, Mateusz Piestrak, Cezary Poniatowski, Cyryl Polaczek, Zuza Romańska, Mateusz Sarzyński, Mikołaj Sobczak, Paulina Sosińska, Patryk Staruch, Paulina Stasik, Łukasz Stokłosa, Zuzanna Szary, Szymon Szewczyk, Stach Szumski, Małgorzata Werla, Sebastian Winkler, Joanna Woś, Natalia Załuska, Konrad Żukowski.

Opowiem Wam o półsnach (odsłona II)
10 października 2025 r. – 22 marca 2026 r.
Muzeum Narodowe w Gdańsku | Oddział Zielona Brama
Kuratorzy: Piotr Sarzyński, Maja Murawska

École de Paris. Kolekcja Marka Roeflera
2025-10-17 - 2026-02-15 | Musée de Montmartre, 12, rue Cortot, Paris, 75018, France
Tamara Łempicka, Rosyjska tancerka, kolekcja Marka Roeflera (Villa La Fleur)
Termin „École de Paris” został po raz pierwszy użyty w 1925 roku przez francuskiego krytyka sztuki André Warnoda. Odnosi się on do szerszego zjawiska: napływu zagranicznych artystów, którzy osiedlili się najpierw na Montmartre, a następnie na Montparnasse przed I wojną światową i uczynili Paryż swoją szkołą sztuki i życia.
Wielu z tych artystów, głównie z Europy Środkowej i Wschodniej, było pochodzenia żydowskiego, ale byli też artyści z Hiszpanii (Picasso), Włoch (Modigliani), Japonii (Foujita), Meksyku (Rivera), Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych. Ten artystyczny tygiel sprawił, że Montmartre i Montparnasse stały się kolebką awangardy pierwszej połowy XX wieku. Pod wpływem wielu międzynarodowych artystów kubizm, fowizm, ekspresjonizm i postimpresjonizm stykały się i rozwijały w płodnym środowisku.
Podążając osią Północ-Południe – od Montmartre’u do Montparnasse’u – wystawa „École de Paris, kolekcja Marka Roeflera” prezentuje owoc wieloletniej pasji i pracy kolekcjonera, przybliżając publiczności zaskakującą twórczość kilku polskich mistrzów. Nazwiska uznanych artystów, takich jak Ossip Zadkine, Tamara de Lempicka i Mojżesz Kisling, towarzyszą artystom pokolenia często nieznanego szerszej publiczności: Henri Haydenowi, Eugène’owi Zakowi, Henriemu Epsteinowi, Meli Muter, Maurice’owi Mendjizky’emu, Simonowi Mondzainowi, Władysławowi Ślewińskiemu, Józefowi Pankiewiczowi, Louisowi Marcoussisowi, Alicji Halickiej oraz rzeźbiarzom Augustowi Zamoyskiemu, Bolesławowi Biegasowi i Józefowi Csaky’emu.
Henryk Hayden, Szachiści | 1913, kolekcja Marka Roeflera (Villa La Fleur)
Wystawa ilustruje skalę twórczego rozkwitu École de Paris, a także wielość stylów charakteryzujących ten nurt. Wpływ Cézanne’a, Gauguina i Van Gogha styka się z autonomicznym rozwojem kilku artystów, którzy pod egidą wolnej myśli zbudowali własną estetykę w latach, gdy Guillaume Apollinaire, Max Jacob, Ambroise Vollard i wielu innych przyczyniło się do intelektualnego i komercyjnego wpływu awangardy.
Wystawa jest częścią stałego programu Muzeum Montmartre, który od kilku lat zaprasza zwiedzających do refleksji nad wielością dróg artystycznych i podkreśla symboliczną rolę Butte w historii sztuki, a także jego twórczą energię.

École de Paris. Kolekcja Marka Roeflera
17 października 2025 r. – 15 lutego 2026 r.
Muzeum Montmartre
Kuratorzy: Artur Winiarski, Alice S. Legé

A może coś innego? Współczesność na Wawelu
2025-10-17 - 2026-03-15 | Zamek Królewski na Wawelu, Wawel 5, Kraków, Małopolskie, 31-001, Polska
Wystawa A może coś innego? Współczesność na Wawelu
Zamek Królewski na Wawelu zaprasza na wyjątkową podróż przez mało znany, a niezwykle intrygujący rozdział własnej historii. Wystawa „A może coś innego? Współczesność na Wawelu” odkrywa przed publicznością kolekcję polskiego malarstwa współczesnego – dzieł twórców, którzy na trwałe zapisali się w historii sztuki XX i XXI wieku.
Choć wawelski zbiór obrazów powstałych po 1945 roku jest stosunkowo niewielki, kryje w sobie prace wybitnych artystów – m.in. Jerzego Nowosielskiego, Jonasza Sterna, Tadeusza Brzozowskiego, Edwarda Dwurnika czy Marcina Maciejowskiego. To kolekcja niemal nieznana – zarówno specjalistom, jak i szerokiej publiczności – a jej prezentacja staje się pretekstem do postawienia pytania: czy współczesna sztuka powinna znaleźć stałe miejsce w królewskiej rezydencji, której największym skarbem jest przeszłość?
Wystawa ukazuje, że otwartość na nowe idee była obecna na Wawelu już w latach 60. i 70. XX wieku – poprzez współpracę z projektantami, architektami wnętrz czy organizację wystaw z udziałem żyjących artystów. To właśnie wtedy zaczęto budować kolekcję malarstwa współczesnego, sięgając po dzieła różnorodne stylistycznie, w różnorodny sposób łączące się z królewską rezydencją i dziełami sztuki obecnymi w zbiorach Muzeum.
Narracja ekspozycji prowadzi zwiedzających od pierwszych powojennych inicjatyw muzeum, poprzez zakupy i wystawy lat 70. i 80., aż po XXI wiek, kiedy do zbiorów trafiły prace Edwarda Dwurnika, Marcina Maciejowskiego czy Łukasza Stokłosy.
Prologiem wystawy będzie „Wizyta na Wawelu” – obraz Marcina Maciejowskiego, w którym autor stawia pytanie: „Może jakiś arras byłoby miło zobaczyć na żywo, nie sądzisz?”. Odpowiadamy na nie przewrotnym pytaniem tytułowym: „A może coś innego?” – zachęcając odbiorców do spojrzenia na Wawel z perspektywy nowoczesności, dostrzegając też, że sztuka współczesna na Wawelu wcale nie jest nowym konceptem. Epilogiem stanie się dzieło Magdaleny Miłoś, inspirowane wawelskimi arrasami, które symbolicznie łączy przeszłość z teraźniejszością. Ostatnia część ekspozycji stanie się także przestrzenią dialogu – miejscem, w którym każdy zwiedzający będzie mógł wyrazić swoją opinię o obecności współczesnej sztuki na Wawelu.
Wystawie towarzyszyć będzie katalog zbiorów „Polskie malarstwo olejne po 1945 roku w zbiorach Zamku Królewskiego na Wawelu”.
Wydarzenia towarzyszące>>

A może coś innego? Współczesność na Wawelu
17 października 2025 r. – 15 marca2026 r.
Zamek Królewski na Wawelu
Kuratorka: Lidia Brzyska.

Monochrom. Wszystkie kolory tęczy
2025-10-18 - 2026-02-08 | Muzeum Fotografii w Krakowie, ul. Rakowicka 22A,, Kraków, 31-510, Polska
Monochrom. Wszystkie kolory tęczy
Wystawa „Monochrom. Wszystkie kolory tęczy“ burzy stereotypowe wyobrażenie na temat dawnej fotografii i odsłania jej prawdziwe, barwne oblicze. To podróż przez historię medium, w której przewodnikiem staje się… kolor.
Srebrzyste, połyskujące dagerotypy; intensywne niebieskości cyjanotypii; brązowawe i szarawe obrazy odbijane na papierze solnym; sepiowe brązy kolodionowych odbitek; pomarańcz i seledyn przetłoków bromolejowych; czarna tkanina czy brązowawa blacha, które tworzą tło dla negatywów w technikach ambrotypii oraz ferrotypii, czy wreszcie najbliższe powszechnemu wyobrażeniu o fotografii mononochromatycznej odbitki żelatynowo-srebrowe. Zdjęcia, które bywają opisywane jako „czarno-białe”, często nie mają wiele wspólnego z wyrazistą bielą, ani z głęboką czernią.

Portret dziecka | 1850–1860, źródło: Muzeum Fotografii w Krakowie

Portret mężczyzny | 1900-1915, źródło: Muzeum Fotografii w Krakowie

Wystawa w MuFo to przewodnik po świecie historycznej fotografii, w którym kolor staje się punktem wyjścia do odkrywania różnorodnych efektów, jakie przy pomocy coraz to nowych technik osiągali fotografowie. Ta wizualna uczta, która zaskakuje i zachwyca, stwarza wyjątkową okazję, by w jednym miejscu zobaczyć niemal 300 cennych fotografii – rzadko prezentowanych, delikatnych i unikatowych. Na ekspozycji można obejrzeć obiekty z czterech kolekcji: Muzeum Fotografii w Krakowie, Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Sztuki w Łodzi oraz prywatnej kolekcji kuratora Wojciecha Nowickiego.

Chłopiec w mundurku | 1900–1910, kolekcja Wojciecha Nowickiego, źródło: Muzeum Fotografii w Krakowie

Siedząca kobieta | ok. 1918, źródło: Muzeum Fotografii w Krakowie

Wśród prezentowanych prac znalazły się zdjęcia pionierów i klasyków polskiej fotografii: Karola Beyera, Jana Bułhaka, Ignacego Kriegera i Witolda Romera, a także twórców awangardowych, którzy zrewolucjonizowali podejście do fotografii: Zbigniewa Dłubaka, Karola Hillera, Jerzego Lewczyńskiego, Fortunaty Obrąpalskiej i Marka Piaseckiego. Obok nich można zobaczyć też całkiem współczesną fotografię Anety Grzeszykowskiej. Dla kuratora wystawy od nazwisk ważniejsze są jednak same obrazy, dlatego nie zabraknie również zdjęć twórców mniej rozpoznawalnych czy całkiem anonimowych.

Zbigniew Dłubak, Nocami straszy męka głodu | 1948, źródło: Muzeum Fotografii w Krakowie

Fortunata Obrąpalska, Nowa droga | 1950, źródło: Muzeum Fotografii w Krakowie

„Monochrom” rozbudza wizualną wrażliwość, pozwalając zanurzyć się w świecie fotograficznych wynalazków i na własne oczy przekonać, że pod obco brzmiącymi nazwami dawnych technik kryją się fascynujące przemiany samego medium. Fotografia monochromatyczna nie jest więc czarno-białym monolitem, lecz wielobarwnym światem, pełnym subtelnych odcieni i niuansów, który warto zobaczyć.

Monochrom. Wszystkie kolory tęczy
18 października 2025 r. – 8 lutego 2026 r.
Muzeum Fotografii w Krakowie
Kurator: Wojciech Nowicki

Ha-Ga. Życie towarzysko-rysunkowe
2025-10-25 - 2026-03-29 | Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego, ul. Kozia 11, Warszawa, Mazowieckie, 00-070, Polska
Wystawa Ha-Ga. Życie towarzysko-rysunkowe
Wystawa „Ha-Ga. Życie towarzysko-rysunkowe” to prezentacja twórczości Anny Gosławskiej-Lipińskiej pseud. Ha-Ga, jednej z najbardziej utalentowanych rysowniczek XX wieku, której prace, publikowane przez prawie czterdzieści lat w tygodniku „Szpilki”, bawiły kolejne pokolenia czytelników.
Wystawa składa się z dwóch części. Pierwsza skierowana jest do dorosłych odbiorców, a jej tematem są złożone relacje między kobietami i mężczyznami, które artystka chętnie przedstawiała w swych humorystycznych rysunkach zwanych zwyczajowo hagami. Druga, stanowiąca pomost między światem dorosłych i dzieci, ma charakter familijny i poświęcona jest Hadze jako ilustratorce literatury dziecięcej.
Na ekspozycji znajdzie się ponad 200 prac pochodzących z prywatnej kolekcji córki Ha-Gi Zuzanny Lipińskiej oraz ze zbiorów Muzeum Karykatury.
Kuratorami wystawy są: Agata Napiórska i Piotr Kułak. Warstwę graficzną oraz towarzyszący wystawie katalog przygotowuje Zuzanna Lipińska.
Pod koniec trwania ekspozycji planowana jest interwencja artystyczna. Przestrzeń wystawy zostanie przearanżowana, a rysunki Ha-Gi zestawione z dziełami artystek młodego pokolenia nominowanych w dwóch dotychczasowych edycjach konkursu o nagrodę Ha-Gi, m.in. Martyny Bolanowskiej, Zosi Dzierżawskiej, paplaLali czy Potato Face. Kuratorką interwencji będzie Eliza Kącka.

Anna Gosławska-Lipińska (1915–1975), pseud. Ha-Ga – polska rysowniczka, ilustratorka i projektantka plakatów. W latach 1935–1939 studiowała w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Jako rysowniczka debiutowała w „Szpilkach” w 1936 roku. Od tego czasu, przez blisko czterdzieści lat, prawie co tydzień publikowała w tym piśmie dwa rysunki, z których każdy przedstawiał dialog dwóch osób ubranych zgodnie z najnowszymi trendami.
Rysunki ukazujące się w „Szpilkach” przyniosły jej ogromną popularność wśród czytelników, o czym najlepiej świadczą jej zwycięstwa w plebiscytach na ulubionych rysowników tygodnika. Współpracowała z wieloma polskimi i zagranicznymi czasopismami, m.in.: „Przekrój”, „Świat”, „Stolica”, „L’Humanité Dimanche”, „Eulenspiegel”, „Krokodił”. Ilustrowała książki dla dzieci i dorosłych. Była autorką ilustracji, m.in.: do „Świerszczyka”, wierszy Juliana Tuwima Zosia Samosia (1947), Cuda i dziwy (1954), utworu Jana Brzechwy Opowiedział dzięcioł sowie (wspólnie z mężem Erykiem Lipińskim w 1946, samodzielnie w 1968), Janiny Porazińskiej Smyku-smyku na patyku (1953), La Fontaine’a Bajki (1959), Stefanii Grodzieńskiej Rozmówki (1949), Władysława Boruńskiego Nie umiem grać na gitarze (1969).
Tworzyła także plakaty filmowe i okolicznościowe, karty pocztowe, okładki płyt i opakowań, a ponadto projektowała kampanie reklamowe publikowane w prasie codziennej. Brała udział w licznych wystawach zbiorowych karykatury i rysunku satyryczno-humorystycznego w kraju i za granicą. Otrzymała m.in. III nagrodę na II Międzynarodowym Salonie Karykatury w Montrealu (1965) oraz Złotą Szpilkę z Wawrzynem za całokształt twórczości (1971). W 1966 roku uhonorowana została Orderem Polonia Restituta. W 2008 roku w Muzeum Karykatury odbyła się jej pierwsza wystawa indywidualna zatytułowana Uwaga! Ha-Ga. W 2025 roku, w Legnickim Centrum Kultury, prezentowane były jej kolorowe rysunki na indywidualnej wystawie Ha-Ga w kolorze.

Ha-Ga. Życie towarzysko-rysunkowe
Wernisaż: 24 października 2025 r., godz. 18:00
Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego w Warszawie
Kuratorzy: Piotr Kułak, Agata Napiórska

Basil Alkazzi: artysta i filantrop
2025-10-25 - 2026-03-01 | Muzeum Narodowe w Gdańsku | Oddział Sztuki Nowoczesnej, ul. Cystersów 18, Gdańsk, Pomorskie, 80-330 , Polska
Wystawa Basil Alkazzi: artysta i filantrop
Przez 10 lat malarz Basil Alkazzi wspierał Muzeum Narodowe w Gdańsku, przekazując do kolekcji dzieła swoje i innych artystów zagranicznych oraz fundując zakup prac młodych polskich artystów i artystek. Od 25 października w Pałacu Opatów można zobaczyć poświęconą mu wystawę, która potrwa do 1 marca przyszłego roku.
Dzięki hojności artysty muzeum otrzymało 149 dzieł 43 artystów ze Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Japonii, Korei Południowej i Łotwy. Są to zarówno klasycy współczesności jak John Hedgecoe, David Hockney, Joe Tilson, Paul Huxley czy Keith Vaugham, jak i młodsi artyści, często laureaci powołanych przez Alkazziego nagród, m.in. nagrody stypendialnej Royal College of Art w Londynie (od 1986 roku) czy The Basil H. Alkazzi Award w USA (od 1987 roku). Roczne stypendia Royal College of Art otrzymało ponad 90 młodych artystów i artystek.
W jednym z ostatnich darów Basila Alkazziego znalazła się również niezwykła praca Davida Hockneya Tower of Set, Study for a Closer Grand Canyon – olejny pastel z 1998 roku – jeden ze szkiców z natury, jakie Hockney wykonał do dużej kompozycji znajdującej się obecnie w Louisiana Museum of Modern Art w Humlebaek (Dania). Obok wcześniej podarowanych akwafort Sunflower I–II to jedyne prace Hockneya w polskich zbiorach muzealnych.
Z kolei dzięki przekazanym przez Alkazziego funduszom muzeum zakupiło 220 prac, co pozwoliło na zgromadzenie największej w polskich zbiorach muzealnych kolekcji malarstwa twórców i twórczyń debiutujących po 2000 roku.
– Wystawa jest hołdem dla Basila Alkazziego, który stał się prawdziwym przyjacielem i patronem muzeum – opowiada Piotr Stasiowski, dyrektor Muzeum Narodowego w Gdańsku. – Dzięki takim osobom jak on muzea mogą pełnić swoją rolę, poszerzając kolekcje i upowszechniając dzieła sztuki jak najszerszemu gronu odbiorców. Nie ma wiele takich osób, tym bardziej ich rola jako partnerów publicznych instytucji jest nie do przecenienia. Jestem ogromnie wdzięczny, że Basil Alkazzi wybrał akurat gdańskie muzeum.
– Alkazzi powołał fundusz na cześć Halimy Nałęcz, malarki i właścicielki Drian Galleries w Londynie, która wspierała jego karierę. To ona pierwsza obdarowała nasze muzeum, w 1983 roku przekazując ponad 360 prac artystów i artystek wystawianych w jej londyńskiej galerii – dodaje Wojciech Zmorzyński, kurator wystawy wraz z Marią Szymańską-Korejwo.
Basil Alkazzi urodził się w 1938 roku na statku płynącym z Kuwejtu do Wielkiej Brytanii. Studiował w londyńskiej Central School of Art. Jego kariera artystyczna nabrała rozpędu, gdy został zaproszony do udziału w prestiżowej wystawie Chelsea Arts Society w Chenil Galleries w Londynie w 1973 roku. Kilka lat później odbyła się jego pierwsza wystawa indywidualna Recent Works 1974‒76 w Drian Galleries, prowadzonej przez Halimę Nałęcz, gdzie w sumie miał pięć wystaw indywidualnych. To właśnie współpraca i przyjaźń z Halimą stały się dla Basila Alkazziego jednym z kamieni milowych na artystycznej drodze. Artysta zmarł w czerwcu 2025 roku.
W przekazanej muzeum kolekcji znajduje się 26 prac artysty z ostatnich dekad twórczości, które po raz pierwszy zostaną pokazane wszystkie razem. Alkazzi preferował rysunek, akwarelę i gwasz – trudne i wymagające techniki. Zawsze był outsiderem, tworzył poza głównym nurtem sztuki. Był malarzem afirmującym świat, wnikliwym, uważnym obserwatorem umiejącym sprowadzić rzeczywistość do esencji. Jego sztuka jest głęboką medytacją nad pięknem i doświadczeniem natury. W czasach ciągłych zmian, przewartościowań, niestałości proponował malarstwo wyciszone, uduchowione, pozostając wierny swojej wizji i motywacjom twórczym.
Na wystawie będzie można zobaczyć także wybrane dzieła z kolekcji podarowanej muzeum, których autorkami i autorami są: Matthew Burrows, Graham Crowley, John Hedgecoe, David Hockney, Paul Huxley, Nana Shiomi, Paul Storey, Renny Tait, Joe Tilson, Isabel Young, oraz prace młodych polskich malarzy i malarek zakupione do zbiorów w ostatnich trzech latach, m.in. Sławomira Elsnera, Doroty Borowej, Dobrawy Borkały czy Anety Kajzer. Całość kolekcji pozyskanej do zbiorów muzeum dzięki Basilowi Alkazziemu będzie dostępna w wersji multimedialnej.
Wystawie będzie towarzyszył rozbudowany program edukacyjny i oprowadzenia kuratorskie.

Basil Alkazzi: artysta i filantrop
Wernisaż: 25października 2025 r., godz. 17:00
Muzeum Narodowe w Gdańsku | Oddział Sztuki Nowoczesnej, Pałac Opatów
Kuratorzy: Maria Szymańska-Korejwo, Wojciech Zmorzyński

Projekt: biżuteria artystyczna
2025-11-07 - 2026-03-08 | Centrum Sztuki Współczesnej „Znaki Czasu” w Toruniu, ul. Wały gen. Sikorskiego 13, Toruń, 87-100, Polska
Wystawa Projekt: biżuteria artystyczna
Wystawa Projekt: biżuteria artystyczna wpisuje się w cykl prezentacji polskiego powojennego wzornictwa Czym uwodzi dizajn?, realizowanego w Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu w Toruniu. Tym razem uwagę skupiamy na biżuterii – dziedzinie, która w sposób wyjątkowy łączy sztukę użytkową z indywidualną ekspresją artystyczną i społecznym kontekstem.
To opowieść o polskiej biżuterii artystycznej, rozwijającej się od lat 40. XX wieku po współczesność, widziana zarówno przez pryzmat materiału, jak i idei. Ekspozycja obejmuje prace z drewna, skóry, ceramiki, miedzi i srebra, ale też tworzyw sztucznych, gotowych przedmiotów czy naturalnych „znalezisk”. Od biżuterii „ubogiej” lat powojennych, przez nowoczesne formy rzeźbiarskie i eksperymenty z techniką, aż po obiekty z pogranicza krytyki społecznej i dizajnu koncepcyjnego – każda z tych form mówi o czasie, w którym powstała.
Wspólnym mianownikiem dla prezentowanych dzieł jest poszukiwanie: nowego języka formy, znaczenia i materiału. Z jednej strony wystawa ukazuje, jak biżuteria oddziaływała na zmysły i emocje, z drugiej – jak pełniła rolę nośnika idei: od etnoinspiracji i archeologicznych cytatów, po sztukę zaangażowaną i biżuterię protestu. Prezentuje zarówno broszki inspirowane ludowością, jak i oporniki noszone w stanie wojennym czy współczesne prace komentujące ważne społeczne zjawiska.
Nie sposób mówić o polskiej biżuterii bez ukazania sylwetek jej twórców – często pracujących w duetach lub w ramach rodzinnych tradycji (Zaremscy, Rohnowie, Kozubscy). Wystawa prezentuje pionierów (Józefa Fajngolda, Mamerta Celmińskiego, Jadwigę i Jerzego Zaremskich), a także artystów związanych z ważnymi środowiskami i grupami (jak UFO, Grupa Sześć, Au+). Pojawiają się również twórcy, dla których biżuteria była formą poboczną – okazjonalnym „projektem” realizowanym na marginesie malarstwa, grafiki czy rzeźby.
Ważnym elementem opowieści o polskiej biżuterii artystycznej są osoby, które ją kupowały i nosiły: artystki, działaczki społeczne, polityczki. W ten sposób ozdoby wykonane przez polskich projektantów stały się świadkiem ważnych historycznych i osobistych wydarzeń. Przykładem jest naszyjnik wykonany w pracowni gdańskiego artysty Giedymina Jabłońskiego, w którym Danuta Wałęsowa w imieniu męża odbierała Pokojową Nagrodę Nobla. Oryginał zaginął, na wystawie prezentowana jest autorska replika.
Wśród eksponatów znajdą się nie tylko same obiekty biżuteryjne, ale też przedmioty budujące ich kontekst: fotografie, plakaty, prasa kobieca i poradniki. Te z pozoru marginalne źródła pokazują, jak biżuteria funkcjonowała w codzienności – jako ozdoba, manifest, pamiątka czy gest oporu.
Wystawa Projekt: biżuteria artystyczna to nie tylko przegląd form, materiałów i twórców. To także refleksja nad tym, czym biżuteria była i czym może być: artefaktem, świadectwem czasu, znakiem osobistym i społecznym. To opowieść o wolności twórczej, o wartościach, które można zamknąć w obiekcie noszonym przy ciele, i o tym, jak „mała forma” może mówić wielkie rzeczy.
Projektantki / Projektanci: Andrzej Bandkowski, Karolina Bik, Marcin Bogusław, Daniela Bukowska, Jacek Byczewski, Bogumił Bytomski, Grzegorz Błażko, Mamert Celmiński, Bartosz M. Chmielewski, Andrzej Ciechomski, Hanna Czajkowska, Danuta Czapnik, Ewa Czarnota-Zaremska, Józef Czerwosz, Magdalena Czerwosz, Danuta Duszniak, Józef Fajngold, Michał Fatyga, Henryk Grunwald, Lucyna Hubert-Nieniewska, Marek Huculak, Giedymin Jabłoński, Filip Jackowski, Tomasz Jagiełło, Anna Januszkiewicz-Bandkowska, Joanna Jaworska, Tadeusz Jaworski, Paweł Kaczyński, Małgorzata Kalińska, Stanisław Kędzierski, Danuta Kobielska, Julia Kotarbińska, Jakub Kozik, Aleksandra Kozłowska, Zofia Kozubska, Witold Kozubski, Karina Królak, Bolesław Książek, Jadwiga Kucharska, Zdzisław Lenart, Weronika Majewska, Aleksandra Mamoń, Magdalena Maślerz, Piotr Małysz, Maja Mrozińska, Andrzej Mroziński, Marek Nałęcz-Nieniewski, Marta Noszka, Marek Nowaczyk, Jacek Ostrowski, Mariusz Pajączkowski, Karolina Palczuk, Urszula Podbielska-Kowalska, Paweł Podbielski-Kowalski, Pracownia Brokat, Jacek A. Rochacki, Kamilla Rohn, Ludmiła Rohn, Ryszard Rohn, Józef Różycki, Ewa Rudowska, Jolanta Ryba-Ołdachowska, Wojciech Rygało, Jerzy Sendłak, Stanisław Sikora, Michał Smyka, Joachim Sokólski, Magdalena Stajszczak, Tomasz Stajszczak, Jerzy Stolarski, Jan Suchodolski, Andrzej Szadkowski, Jerzy Szkrabko, Kazimiera Szymańska, Michał Ślusarczyk, Sława Tchórzewska, Iwona Trela-Mroziuk, Marcin Tymiński, Olgierd Vetesco, Leszek Weiss, Tomasz Wichrowski, Arek Wolski, Alicja Wyganowska, Jakub Wyganowski, Michał Wysocki, Jadwiga Zaremska, Antek Zaremski, Jerzy Zaremski, Łukasz Zaremski, Marcin Zaremski, Tomasz Zaremski, Hanna Zdanowska, Jacek Zdanowski, Ella Żubrowska.
Artystki / Artyści: Izabela Chamczyk, Marcelina Jarnuszkiewicz, Kajetan Karkuciński, Jakub Kozik, Marta Noszka, Magdalena Lazar, Adriana Lisowska, Paweł Olszczyński.
WYDARZENIA TOWARZYSZĄCE>>

Projekt: biżuteria artystyczna
Wernisaż: 07 listopada 2025 r., godz. 18:00
Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu w Toruniu
Kuratorka: Anna Wiszniewska
Koordynacja: Natalia Cieślak, Aleksandra Wantuch

Jak maki mieniące. Kobiety w malarstwie Włodzimierza Tetmajera
2025-11-09 - 2026-03-08 | Muzeum Regionalne w Stalowej Woli | Galeria Malarstwa Alfonsa Karpińskiego, ul. Rozwadowska 12, Stalowa Wola, 37-450, Polska
Wystawa Jak maki mieniące. Kobiety w malarstwie Włodzimierza Tetmajera
Muzeum Regionalne w Stalowej Woli jesienią bieżącego roku udostępni wystawę prezentującą twórczość Włodzimierza Tetmajera (1861–1923), artysty malarza jednego z czołowych przedstawicieli Młodej Polski, polityka i działacza niepodległościowego. Tetmajer znany ze wspaniałych scen rodzajowych, osadzonych w realiach wsi ostatniej dekady XIX w., w sposób niezwykły potrafił skupić uwagę na kobietach, które bardzo często czynił bohaterkami swoich obrazów. Na wystawie pt. Jak maki mieniące. Kobiety w malarstwie Włodzimierza Tetmajera wizerunki kobiet – w tym żony artysty Anny – pojawią się w licznych kompozycjach i scenach, obrazując i przybliżając życie codzienne, uroczystości świąteczne, ważne wydarzenia podkrakowskiej wsi. Postacie kobiece odgrywają w obrazach mistrza niejednokrotnie ważne symboliczne role jako uosobienie wartości i szczytnych ideałów, ale także źródło zmysłowej pokusy. Na ekspozycji zostanie pokazanych kilkadziesiąt znakomitych prac artysty ze zbiorów polskich muzeów i kolekcji prywatnych.

Jak maki mieniące.
Kobiety w malarstwie Włodzimierza Tetmajera
9 listopada 2025 r. – 8 marca 2026 r.
Muzeum Regionalne w Stalowej Woli | Galeria Malarstwa Alfonsa Karpińskiego
Kuratorka wystawy: Marta Marek
Koordynatorka wystawy: Elżbieta Skromak
Aranżacja plastyczna: Wioletta Nawrocka

Hans Memling. Ultimum iudicium. Lech Majewski
2025-11-14 - 2026-05-31 | Muzeum Narodowe w Gdańsku | Oddział Sztuki Dawnej, Toruńska 1, Gdańsk, 80-822
Wystawa Hans Memling. Ultimum iudicium. Lech Majewski
Jak ceniony artysta może przetworzyć słynne dzieło innego artysty? A jeśli ten artysta to Lech Majewski, a dzieło to „Sąd Ostateczny” Hansa Memlinga? 14 listopada o 18.00 Muzeum Narodowe w Gdańsku w dawnym kapitularzu klasztoru franciszkanów rozpoczyna prezentację tryptyku wideofresków, który pozwala spojrzeć na nowo na dobrze znany obraz.
To, że „Sąd Ostateczny” Hansa Memlinga inspiruje, nikogo nie dziwi. Nawet jeśli chwilowo nie można go oglądać ze względu na szereg badań, którym jest poddawany w przygotowaniu do ponownej ekspozycji w grudniu 2026 roku, na różny sposób można z nim obcować poprzez twórczość innych artystów. Niedawno w Teatrze Wybrzeże mieliśmy premierę „Memling, czyli historia końca świata” w reżyserii znanej z wizualnej wyobraźni Agaty Dudy-Gracz, a w wyjątkowej scenerii Oddziału Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego mogliśmy oglądać kolekcję mody „Psychostatis” Magdaleny Arłukiewicz i Jadwigi Możdżer w oprawie muzycznej Leszka Możdżera, Igora Korejwo i Łukasza Staniszewskiego.
– Wielokrotnie usiłowałem przyjrzeć się tryptykowi, ale zawsze był w pancernej skrzyni. Pamiętam moją frustrację kilkanaście lat temu, gdy przyjechałem z kamerą nakręcić na swój użytek zbliżenia potępionych i ułaskawionych postaci, które Memling tak fenomenalnie namalował. Odbiłem się wtedy od ściany, owej szklanej ściany ochronnej gabloty, rodzaju lustra, w którym przeglądały się twarze zwiedzających oraz lampy pomieszczenia. Usiadłem na ławce i zastanawiałem się, jak mogę przebić się przez szklaną barierę – być może jest taki moment, w którym ogromna gablota zostaje zdjęta dla renowacji obrazu – opowiada Lech Majewski, ceniony międzynarodowy artysta o ogromnym dorobku twórczym, poeta, malarz, pisarz i reżyser filmowy, teatralny i operowy.
Taki moment przyszedł podczas pandemii Covid19, kiedy tryptyk został wyjęty z gabloty, aby sprawdzić jego stan. Artysta mógł wreszcie przyjrzeć się za pośrednictwem obiektywu kamery szczegółom obrazu. Korzystając przez kolejne lata z zarejestrowanych materiałów, Lech Majewski stworzył narrację o przejmującej wizji Sądu Ostatecznego, uzupełnioną o efekty animacji i dźwięku.
– Powstała w ten sposób współczesna Biblia Pauperum, której ożywiona forma jeszcze dobitniej przybliża historie zawarte w obrazie ponad 550 lat temu. Wodząc oczami po detalach tryptyku w ślad za ruchem kamery, widz odkrywa na nowo tajniki skomplikowanej i wielowątkowej historii w nim zawartej – komentuje dyrektor Muzeum Narodowego w Gdańsku Piotr Stasiowski.
Wideofresk będzie prezentowany w kapitularzu w Oddziale Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego. Ta szczególna przestrzeń dawnego klasztoru franciszkańskiego pełni ważną rolę w odbiorze dzieła, które ma formę tryptyku, zgodnie z układem oryginalnego obrazu. W centralnym planie przedstawiony jest Chrystus ukazany na złotym tle, zasiadający na tęczy, ze stopami spoczywającymi na złotej sferze. Poniżej Archanioł Michał stoi pośród rozległej równiny, oddzielając dusze błogosławione od potępionych. Po lewej stronie błogosławieni wstępują do Królestwa Niebieskiego, a po prawej demony porywają potępionych do piekła. „Sąd Ostateczny”, który przez wieki doczekał się wielu opracowań i analiz naukowych, tym razem przedstawiony w formie wideofresku staje się przystępny dla każdego odbiorcy, odkrywając swoje piękno i grozę.
– W 2001 roku we współpracy z Biennale w Palagraziussi w Wenecji otwarta została wystawa moich prac wideo La Camera dei Caprioli. Krytyka włoska, pisząc o „ulotnych ruchomych obrazach płynących na ścianach Oratorio Palagraziussi” nazwała je „videofresco” i tak już zostało, tworząc łuk pomiędzy starą techniką malarską, a technologią współczesną – wyjaśnia pochodzenie pojęcia wideofresk Lech Majewski.
Otwarciu prezentacji będzie towarzyszyło spotkanie z Lechem Majewskim, które odbędzie się w sobotę 15 listopada o godz. 12.00. Artysta opowie m.in. o swoich motywacjach i inspiracjach do stworzenia filmowej adaptacji najważniejszego obrazu z kolekcji Muzeum Narodowego w Gdańsku. Na pewno podzieli się też swoją wiedzą, korzystając z wieloletniego doświadczenia prowadzenia wykładów na temat ukrytego języka symboli.

Hans Memling. Ultimum iudicium. Lech Majewski
Wernisaż: 14 listopada 2025 r., godz. 18:00
Spotkanie z Lechem Majewskim: 15 listopada 2025 r., godz. 12:00
Muzeum Narodowe w Gdański | Oddział Sztuki Dawnej

Łazienki w zachwycie
2025-11-14 - 2026-03-15 | Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie, ul. Agrykola 1, Warszawa, 00-460, Polska
Wystawa Łazienki w zachwycie
Za co kochamy Łazienki Królewskie? Nowa wystawa w Podchorążówce pokazuje, co najbardziej porusza tysiące gości odwiedzających to miejsce. Motywem przewodnim jest zachwyt – emocja, która pojawia się w spotkaniu z tym, co piękne i nieoczekiwane. Ekspozycję można poznawać wieloma zmysłami: wzrokiem, słuchem, dotykiem i węchem.
„Łazienki w zachwycie” powstały we współpracy zespołu kuratorskiego z badaczami, edukatorami i wolontariuszami oraz publicznością, zaangażowaną w inicjatywy, których efekty można zobaczyć na wystawie.
Ekspozycja została podzielona na dziesięć przestrzeni tematycznych: zapach, sztuki wizualne, literatura, teatr, muzyka, relacje, sen, jedzenie, natura oraz ruch. Odzwierciedlają one to, co zachwyca tysiące gości odwiedzających Łazienki Królewskie. Poszczególne przestrzenie wypełniają dzieła głównie z muzealnej kolekcji oraz obiekty przygotowane specjalnie na wystawę, m.in. instalacje współczesnych artystów. Niektóre eksponaty może już dobrze znasz, inne zobaczysz po raz pierwszy.
ZAPACH
Łazienki Królewskie to miejsce, które działa na wiele zmysłów – zachwyca obrazem, dźwiękiem, światłem, a także trudniej uchwytnym zapachem. Wystawa to okazja, by go poczuć. Przyjrzyj się kadzielnicy – fontannie zapachowej w formie miniaturowej świątyni antycznej, prezentowanej na co dzień w eleganckim buduarze w Pałacu Myślewickim. Otwórz jedną z klapek w ścianie obok eksponatu. Wydobywająca się stamtąd kompozycja zapachowa to efekt pracy twórczyni perfum, Michaliny Samborskiej, oraz ponad dwustu osób – gości i pracowników, którzy opowiadali o tym, z jakim zapachem kojarzą się im Łazienki Królewskie. Powstała niezwykła woń, złożona m.in. z naturalnych olejków i żywic.
SZTUKI WIZUALNE
Obrazy, rzeźby i dekoracje tworzą tożsamość Łazienek Królewskich, wzbudzając jednocześnie zachwyt. W tej części wystawy obejrzysz m.in. rysunki wyposażenia królewskiej rezydencji, w tym szkic balustrady balkonu Pałacu na Wyspie, zaprojektowanej przez króla Stanisława Augusta. Są tu również rysunki stanowiące zapis osobistych zachwytów współczesnych artystów amatorów i profesjonalistów, którzy tworzyli w łazienkowskich wnętrzach i ogrodach.
Przestrzeń uzupełnia instalacja artystki wizualnej, Alicji Bielawskiej. Dzieło składa się z dwóch części. Pierwsza, zatytułowana „Miękkie odsłony”, umożliwia kontakt ze sztuką za pomocą wielu zmysłów. Autorka zainspirowała się materialnością tkanin dekoracyjnych z Pałacu na Wyspie. Udrapowane materiały skrywają ceramiczne dzieło „Pomiędzy fałdami”.
LITERATURA
Łazienki Królewskie od wieków fascynują pisarzy i poetów, podziwiających tutejszą przyrodę, sztukę i architekturę. Współcześni artyści, których Muzeum zaprosiło do współpracy, stworzyli inspirowane królewską rezydencją utwory. Swój zachwyt wyrazili w wierszach, odnoszących się do wybranych eksponatów: sekretarzyka Stanisława Augusta, obrazu Gabriela Metsu „Praczka” i zegara kominkowego z sypialni królewskiego kamerdynera, Franciszka Ryxa. Wszystkie te utwory przeczytasz na wystawie.
TEATR
Motywem przewodnim tej części wystawy są metamorfozy, będące nieodłączną częścią Łazienek Królewskich. Zobaczysz reprodukcje sześciu grafik z kolekcji króla Stanisława Augusta. Są to ryciny z francuskiego wydania „Metamorfoz” Owidiusza, opowiadające o mitologicznych bohaterach i ich przemianach.
Obejrzysz tu również 20-minutową etiudę „Metamorfozy”. Spektakl ukazuje przemianę człowieka na granicy życia i śmierci. Przedstawienie powstało z udziałem młodzieży licealnej ze Społecznego Liceum Ogólnokształcącego z Maturą Międzynarodową IB World School 1531 przy Raszyńskiej oraz dorosłych z Centrum Aktywności Międzypokoleniowej „Nowolipie”.
MUZYKA
Ta część wystawy jest poświęcona Koncertom Chopinowskim, dzięki którym od kilkudziesięciu lat w Łazienkach Królewskich rozbrzmiewa muzyka Fryderyka Chopina. W kilkunastominutowym filmie o wyjątkowych wspomnieniach z letnich recitali pod Pomnikiem Chopina opowiadają ich słuchacze.
Rzeźba „Nokturn” autorstwa Janiny Barcickiej to przykład tego, jak w abstrakcyjnej formie z brązu można przełożyć na język plastyki doznania towarzyszące słuchaniu muzyki. Dzieło, będące częścią muzealnej kolekcji, jest prezentowane publiczności po raz pierwszy.
W centralnej części przestrzeni stoi jeden z najcenniejszych instrumentów muzycznych w łazienkowskiej kolekcji – fortepian czworoboczny, zwany także piano carré, wykonany w 1790 r. przez mistrza lutnictwa, Adama Beyera. Niegdyś był to nie tylko instrument muzyczny, lecz także oznaka statusu i dobrego gustu. Dziś jest cennym świadectwem historii muzyki, rzemiosła i życia towarzyskiego czasów oświecenia.
RELACJE
Słowo to w kontekście wystawy odnosi się do szeroko rozumianego otoczenia Muzeum – gości, przyjaciół, sympatyków, wolontariuszy oraz darczyńców Archiwum Społecznego. To osoby, w których życiu Łazienki Królewskie odegrały szczególną rolę i które chciały podzielić się swoimi wspomnieniami. Posłuchasz m.in. opowieści absolwentów Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych, mieszczącego się w Podchorążówce w latach 1957-1977. Zobaczysz też fotografie i karty kronik, pokazujące, jak wyglądały wnętrza budynku w czasie, gdy działała tu szkoła artystyczna.
SEN
W tej przestrzeni, na suficie, zobaczysz wydruk z rekonstrukcją malowidła Marcella Bacciarellego „Sen Salomona”, które niegdyś zdobiło Salę Salomona w Pałacu na Wyspie. Oryginał, stworzony przez królewskiego malarza, został zniszczony podczas II wojny światowej. Dzisiejsza wersja to cyfrowa rekonstrukcja kolorystyczna, opracowana przez konserwatorów na podstawie archiwalnych zdjęć. Malowidło ilustrowało biblijną opowieść. Według niej król Salomon złożył ofiarę Bogu, który objawił mu się we śnie i zapytał, jaki dar chciałby otrzymać. Biblijny władca poprosił o mądrość. Jego prośba spodobała się Bogu. Otrzymał nie tylko mądrość, lecz także bogactwo, sławę i obietnicę długiego życia pod warunkiem dochowania wierności bożym przykazaniom.
JEDZENIE
Kuchnia to uczta dla zmysłów. W tej części wystawy poznasz niektóre przepisy nadwornego kucharza Stanisława Augusta. Paul Tremo, choć na co dzień przygotowywał wykwintne potrawy, interesował się kuchnią pozwalającą przetrwać okresy głodu i wyżywić armię. W oparciu o jego przepisy powstały słoiki z pasteryzowanym szczawiem, zupą pokrzywową i syropem z czarnego bzu. Podejdź i powąchaj sól z czosnkiem niedźwiedzim oraz kwiatowe konfetti. Przyjrzyj się miedzianemu naczyniu do smażenia konfitur, wazie do lodów i imbrykowi do gorącej czekolady. Znajdziesz tu też kartki z przepisami, inspirowanymi kuchnią Paula Tremo, które zabierzesz ze sobą do domu.
NATURA
W strefie sensorycznej poznasz łazienkowską przyrodę wszystkimi zmysłami. Dotknij modeli zwierząt, by odkryć szczegóły ich anatomii. Przyjrzyj się krzyżakowi zielonemu, by przełamać lęk przed pająkami. Zajrzyj przez mikroskop, by poznać mikroświat łazienkowskiej natury. Zwróć uwagę na niszę, włóż rękę w ciemność i odgadnij, jakie stworzenie się w niej kryje. Machnij piórem, by usłyszeć, jak tnie powietrze.
Prezentowane są tu również wyniki projektu „BioBlitz”, czyli badań organizmów, które przeprowadzili m.in. ornitolodzy i arachnolodzy przy aktywnym udziale publiczności. Dowiesz się, jaką liczbę gatunków ptaków, motyli nocnych, porostów i grzybów udało się zarejestrować w łazienkowskich ogrodach.
Przy wyjściu z przestrzeni znajduje się instalacja artystyczna przedstawiająca porosty, którą możesz dowolnie zmodyfikować.
RUCH
Dowiesz się, jakie aktywności fizyczne dominowały w Łazienkach Królewskich w przeszłości, a które są popularne obecnie. Zobaczysz tu eksponaty nawiązujące do eleganckich bali i wieczorów tanecznych w pałacowych wnętrzach, m.in. rzeźbę „Tancerka” autorstwa Frigyesa Janzera.
Ta część wystawy to również konie, niegdyś charakterystyczny element łazienkowskiego krajobrazu. Obejrzysz: model pokoju jeźdźca, wyposażony w unikatowy komplet miniatur stylowych mebli z motywem końskiego łba i akcesoriów jeździeckich, a także miniaturową stajnię z konikiem – replikę zabawki z XIX w. Dodatkowo zobaczysz dwie latarnie powozowe z XX w. oraz współczesne siodło, w którym możesz usiąść.
Jednym z elementów tej przestrzeni tematycznej jest też rzeźba przedstawiającą klacz arabską – dzieło Anny Dębskiej (1929-2014), znanej polskiej rzeźbiarki i właścicielki stadniny w Łazach.
Całość uzupełniają archiwalne zdjęcia, m.in. z międzynarodowych zawodów hippicznych, które odbywały się w Łazienkach Królewskich w dwudziestoleciu międzywojennym.
PROGRAM WYSTAWY>>

Łazienki w zachwycie
14 listopada 2025 r. – 15 marca 2026 r.
Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie | Podchorążówka

Wieloświat. Anna Szpakowska-Kujawska
2025-11-20 - 2026-03-08 | Muzeum Architektury we Wrocławiu, Bernardyńska 7, Wrocław, 50-156, Polska
Anna Szpakowska-Kujawska, Kochankowie | 1957 © Fot.S. Mucha, dzięki uprzejmości FOLTA Collect
Wieloświat to hipotetyczny zbiór wszystkich możliwych wszechświatów, obejmujący ogół istnienia, niezależnie od czasoprzestrzeni czy wymiarów. Jako pojęcie i wyobrażenie stanowi ramę dla retrospektywnej opowieści o wielowymiarowej praktyce artystycznej Anny Szpakowskiej-Kujawskiej, która może być odczytywana jako organiczny proces przemian. Struktura, która nieustannie się rozrasta, namnaża, rozgałęzia i przeobraża, obejmując różnorodne idee, media i techniki, zachowuje jednocześnie wewnętrzną spójność i charakterystyczny rytm.
Anna Szpakowska-Kujawska, Atomy I | 1968, wł. Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Twórczość Anny Szpakowskiej-Kujawskiej od ponad siedmiu dekad skutecznie wymyka się jednoznacznym interpretacjom i prostym kategoryzacjom. Absolwentka wrocławskiej Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych (dyplom w 1956 roku w pracowni malarstwa architektonicznego) i członkini Grupy Wrocławskiej od 1961 roku, pozostaje wobec otaczającego ją środowiska artystką niezależną, konsekwentnie realizującą własną wizję sztuki, sytuującą się na pograniczu figuracji i abstrakcji, awangardy i klasyki, realizmu i niesamowitości. Identyfikowana przede wszystkim jako malarka, od dziesięcioleci tworzy prace nie tylko z zakresu malarstwa, w tym architektonicznego, ale też formy przestrzenne, ceramikę, rysunki oraz asamblaże i kolaże z wykorzystaniem nietypowych, autorskich technik i materiałów. Ważną rolę w jej twórczości odgrywa także słowo pisane – zarówno jako niezależna forma literacka i autorski komentarz, jak i jako tworzywo warstw wizualnych wykonywanych obiektów.
Anna Szpakowska-Kujawska, projekt dla Instytutu Matematyki | 1972, wł. artystki
Wystawa prezentuje wybrane prace i projekty powstałe od połowy lat 50. XX wieku po czasy współczesne i podąża tropem wyborów i intuicji, którymi kierowała się artystka przez kolejne dekady twórczości. Od niewielkich szkiców codzienności po monumentalne realizacje przestrzenne — Anna Szpakowska-Kujawska wciąż kreuje nowe opowieści, śledzi i zapisuje rytmy i relacje bytów ludzkich i innych niż ludzkie. Tworzy nieustannie. Najnowsze prace prezentowane na wystawie powstały latem 2025 roku podczas pobytu artystki w jej letnim domu w dolnośląskiej Lasówce. Cykl nosi tytuł „Przemiany”.

Wieloświat. Anna Szpakowska-Kujawska
20 listopada 2025 r. – 8 marca 2026 r.
Muzeum Architektury we Wrocławiu
Kuratorka: Małgorzata Devosges-Cuber

Monachijczycy. Gierymscy, Stryjeńska, Wierusz-Kowalski, Chełmoński i inni
2025-11-21 - 2026-03-08 | Muzeum Narodowe w Lublinie, ul. Zamkowa 9, Lublin, 20-117, Polska
Władysław Malecki, Wnętrze pracowni | 1883, Muzeum Narodowe w Warszawie
Monachium, uznawane za artystyczną ziemię obiecaną, było miejscem narodzin największej polskiej kolonii artystycznej. To właśnie tam swoje talenty rozwijali twórcy, którzy na trwałe zapisali się w historii sztuki.
Wystawa przybliżać będzie dorobek malarzy polskich pobierających naukę w Monachium. Jej celem jest przedstawienie złożonego środowiska monachijskiego i jego znaczenia dla kształtowania nie tylko nowych nurtów w sztuce europejskiej II poł. XIX i początku XX w., ale też relacji pomiędzy różnymi środowiskami artystycznymi tego czasu.
Ekspozycja obejmie ponad 250 dzieł malarskich autorstwa 67 wybitnych artystów, w tym m.in.: Teodora Axentowicza, Adama Chmielowskiego, Ludomira Benedyktowicza, Olgi Boznańskiej, Józefa Brandta, Maurycego Gottlieba czy braci Gierymskich. Szczególną część ekspozycji stanowić będą obrazy wypożyczone z Muzeum Polskiego w Rapperswilu. Udostępnione dzieła sztuki po raz pierwszy zostaną zaprezentowane w Polsce w tak licznej i zwartej grupie, tworząc unikalną możliwość poznania bogactwa twórczości polskich artystów związanych ze środowiskiem monachijskim.
Całość przedsięwzięcia nie tylko unaoczni fenomen polskich monachijczyków, lecz także stworzy szerokie możliwości refleksji nad rolą polskich twórców w europejskim pejzażu artystycznym.

Monachijczycy.
Gierymscy, Stryjeńska, Wierusz-Kowalski, Chełmoński i inni
21 listopada 2025 r. – 8 marca 2026 r.
Muzeum Narodowe w Lublinie

Kwestia kobieca. 1550–2025
2025-11-21 - 2026-05-03 | Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Pańska 3, Warszawa, mazowieckie, 00-124, Polska
Betty Tompkins, Women Words Painting (Artemisia Gentileschi #2) | 2024. Dzięki uprzejmości artystki i P·P·O·W, Nowy Jork. © Betty Tompkins. Fot. Ian Edquist
Przygotowana przez kuratorkę i historyczkę sztuki Alison M. Gingeras wystawa polemizuje z mitem nieobecności artystek w sztuce. Składająca się z dziewięciu części opowieść wizualna stanowi świadectwo trwałej i dynamicznej działalności twórczej kobiet przez ostatnie 500 lat. Wyłaniający się zbiór blisko 200 prac – zarówno dzieła najnowsze, jak i obrazy artystek renesansowych, barokowych i dziewiętnastowiecznych – to propozycja wielowiekowej wizualnej historii kobiecego „uwłasnowolnienia”.
Ekspozycja podważa przyjęty pogląd, że kobiety-artystki przed XX wiekiem były rzadkimi wyjątkami. Pokazuje, że choć często niedoceniane i działające wbrew różnym zakazom społecznym, kobiety nieustannie realizowały swoją twórczą misję: zdeterminowane wykorzystywały artystyczne działania, by potwierdzić i utrwalić swoją obecność oraz ważkość swoich indywidualnych przeżyć. Celem wystawy, obok prezentacji zróżnicowanej twórczości kobiet, jest pokazanie siły tkwiącej w nowym podejściu do historii sztuki – takim, które domaga się sprawiedliwości, oddania głosu „niewidzialnym” i prowadzi do rewizji tak zwanego kanonu.
Zanim nastał nowoczesny feminizm, była tak zwana kwestia kobieca. „La querelle des femmes” – tym sformułowaniem posługiwały się pisarki takie jak Christine de Pizan (1364–ok. 1430), autorka Księgi o mieście pań (Le Livre de la cité des dames, 1405). De Pizan wyobraziła sobie alegoryczne miasto, które przechowuje i upamiętnia historie ważnych kobiet. Jako jedna z pierwszych spisała argumenty dające odpór przekonaniom, na których zasadzała się systemowa niechęć do kobiet, która stanowiła normę w ówczesnych społeczeństwach europejskich. Podjęcie „kwestii kobiecej” stanowiło więc radykalny gest – pojawienie się nierozpoznanej kategorii wcześniej społeczno-politycznej, a mianowicie kategorii „kobiety”. De Pizan i inne wczesnonowożytne filozofki kobiece wydobyły na światło dzienne związek między płcią a władzą, kładąc podwaliny pod powstanie ruchów, które później nazwano feministycznymi. „Kwestia kobieca” zaczęła oznaczać intelektualną i polityczną kontestację poddaństwa kobiet i stała się okrzykiem bojowym ruchów rewolucjonistek i sufrażystek. Wystawa zapożycza to sformułowanie, określając nim prawie pięćset lat twórczości kobiet.
Maria Baszkircewa, W pracowni | 1881, Dnipropetrovsk Art Museum, Dnipro, Ukraina
Niejednoznaczność tytułowej „kwestii” zwraca uwagę na niejednoznaczność kategorii „kobiety”, której przyglądają się rozmaite artystki, a także artyści – zwłaszcza identyfikujący się jako transkobiety, osoby nieutożsamiające się ze skryptami płci albo niebinarne. Wystawa definiuje kobiecość najpojemniej jak to możliwe, udowadniając, że ta wczesnofeministyczna querelle pozostaje wciąż żywa.
Wystawa ukazuje alegoryczne przedstawienia władzy, oporu i przemocy seksualnej; przygląda się kwestii kształcenia artystycznego i dostępu do edukacji; reprezentacjom ciała i erotycznych pragnień kobiet; ikonografii macierzyństwa i wyboru reprodukcyjnego; sprawczości kobiet w okresie wojny; oraz temu, w jaki sposób w momentach wywrotowych zmienia się rola kobiet w społeczeństwie. Kwestia kobieca 1550–2025 gromadzi prace niemal 150 artystek, podzielone na dziewięć działów tematycznych: Niezłomne kobiety, Moc palety, Edukacja i kanon, Jej własna muza, Nadrealna jaźń, mistyczne ja, Artysta nieznany był kobietą, Nie ma takiej bramy, takiego zamka, ani takiego rygla, Zrodzone z kobiety, Kobiety na wojnie.
Wystawa prezentuje przede wszystkim figuratywne prace malarskie i rzeźbiarskie, tak, by najlepiej zachować czytelność ciągłości kobiecego autorstwa. Jej kuratorka, Alison M. Gingeras przyjmuje założenie, że obraz to władza. Skupiamy się więc na narracjach wizualnych, unaoczniających różne formy sprawczości i deklaracji tożsamości. W tej ikonograficznej podróży spotkają się dzieła podejmujące wspólne tematy z różnych epok i dyscyplin, w tym jedne z najwcześniejszych przykładów pracy artystycznej kobiet.
Kwestia kobieca 1550–2025 to więcej niż przegląd historyczny czy bogata mozaika twórczej aktywności kobiet – to wezwanie do opracowania nowych ram historii, widzianej z perspektywy feministycznego kontinuum i oporu. Jak pisze historyczka Mary Garrard, „feminizm istniał zanim wiedziałyśmy, jak go nazwać”. Dzięki wystawie jego rodowód staje się wyraźnie widoczny.
Artystki i artyści: Ayo Akingbade, Sofonisba Anguissola, Maria Anto, Evelyne Axell, Rachel Baes, Macena Barton, Marie Bashkirtseff, Marie-Guilhemine Benoist, Anna Berent, Maja Berezowska, Henryka Bezler Czyżewska, Gina Birch, Marie Tekla Bittnerová, Agata Bogacka, Louise Bourgeois, Sonia Boyce, Olga Boznańska, Dasha Brian & Art Project Revolution, Lisa Brice, Janina Broniewska, Dominika Bujnowska, Miriam Cahn, Seyni Awa Camara, Jordan Casteel, Teofila Certowicz, Ithell Colquhoun, Madame du Coudray, Somaya Critchlow, Felicja Curyło, Wanda Czełkowska, Julie Dash, Kate Diehn-Bitt, Marlene Dumas, Inji Efflatoun, Tracey Emin, Barbara Falender, Leonor Fini, Lavinia Fontana, Chiara Fumai, Katarzyna Gawłowa, Willem Geets, Artemisia Gentileschi, vanessa german, Françoise Gilot, Alla Gorska, Katarzyna Górna, Jane Graverol, Aneta Grzeszykowska, Guerrilla Girls, Anna Güntner, Barbara Hammer, Clarity Haynes, Zuzanna Hertzberg, Anna Hillermann, Lubaina Himid, Hannah Höch, Karolina Jabłońska, Maria Jarema, Claudette Johnson, Frida Kahlo, Angelika Kauffman, Dana Kavelina, Mary Kelly, Lesia Khomenko, Kinder Album, Stefania Konopka, Maria Korsak, Malga Kubiak, Ewa Kuryluk, Lotte Laserstein, Maria Lassnig, Kateryna Lysovenko, Tamara Łempicka, Dorothea Maetzel-Johannsen, Genowefa Magiera, Justyna Matysiak, Dindga McCannon, Łucja Mickiewicz, Paula Modersohn-Becker, Magdalena Moskwa, Maina-Miriam Munsky, Mela Muter, Małgorzata Mycek, Everlyn Nicodemus, Maria Nicz-Borowiakowa, Maria Nostitz-Wasilkowska, Halina Ołomucka, Paulina Ołowska, Henry Nelson O’Neil, Yoko Ono, Catherine Opie, Frida Orupabo, Hanna Orzechowska, Celia Paul, Maria Pinińska-Bereś, Leokadia Płonkowa, Marharyta Polovinko, Aniela Poraj-Biernacka, Puppies Puppies (Jade Guanaro Kuriki-Olivo), Vlada Ralko, Anita Rée, Faith Ringgold, Erna Rosenstein, Hannah Ryggen, Anna Sacha, Niki de Saint Phalle, Gela Seksztajn, Joan Semmel, Irena Serda-Zbigniewiczowa, Sana Shahmuradova Tanska, Cindy Sherman, Agata Siemaszko, Monica Sjöö, Linder Sterling, Ceija Stojka, Iiu Susiraja, Eva Švankmajerová, Karina Synytsia, Wanda Ślędzińska, Betty Tompkins, Charley Toorop, Teresa Tyszkiewicz, Andra Ursuța, Mayken Verhulst, Marie-Nicole Vestier-Dumont, Élisabeth Vigée-Lebrun, Ambera Wellmann, Yvonne Wells, Magdalena Więcek, Bronisława Wilimowska, Maria Wnęk, Francesca Woodman, Maria Tarnawska-Wójtowicz, Tetiana Yablonska, Arisa Yoshioka, Lisa Yuskavage, Elisabetta Zangrandi, Fahrelnissa Zeid, Teresa Żarnower, anonimowe artystki i artyści.
Więcej informacji »

Kwestia kobieca 1550–2025
21 listopada 2025 – 3 maja 2026
Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie
Kuratorka: Alison M. Gingeras
Współpraca: Ewa Klekot, Beata Purc

Warszawa – zapomniane widoki. XIV odsłona Gabinetu Fotografii
2025-11-26 - 2026-02-28 | Muzeum Narodowe w Warszawie, Al. Jerozolimskie 3, Warszawa, 00-495, Polska
fotograf nieznany, Warszawa. Gmach Towarzystwa Ubezpieczeń „Rosja” na rogu ulic Marszałkowskiej i Sienkiewicza | 1900
Warszawa po raz pierwszy będzie tematem wystawy w Gabinecie Fotografii. Przedstawione zostaną fotografie miasta rozbudowywanego w latach 40. i 50. XIX wieku oraz jego metamorfoza w wyniku kolejnych inwestycji z lat 80. XIX wieku. Szata architektoniczna ulic i placów, a także pojedynczych gmachów ukazywanych z rozmaitych perspektyw, przypomni dziewiętnastowieczne dzieje naszej stolicy. Wnikliwe oglądanie prezentowanych widoków pozwoli dostrzec codzienność: zajęcia mieszkańców, ich wygląd i obyczaje, rozwój środków transportu, a nawet rodzaje bruku układanego na ulicach. Przyjrzymy się widokom z lat 1858–1914 wykonanym przez właścicieli warszawskich zakładów fotograficznych: Karola Beyera, Maksymiliana Fajansa, Konrada Brandla, Maurycego Puscha czy Leonarda Kowalskiego.

Warszawa – zapomniane widoki.
XIV odsłona Gabinetu Fotografii
26 listopada 2025 r. – 28 lutego 2026 r.
Muzeum Narodowe w Warszawie
Kuratorka: Danuta Jackiewicz

Łodzianki-Inicjatorki
2025-11-26 - 2026-05-31 | Muzeum Miasta Łodzi, Ogrodowa 15, Łódź, 91-065, Polska
Wystawa Łodzianki-Inicjatorki
Wystawa Łodzianki-Inicjatorki jest pierwszą tak obszerną prezentacją kobiet, które wraz z rozwojem miasta i historycznymi przemianami tworzyły nowe, prekursorskie inicjatywy.
Muzeum Miasta Łodzi w 50. rocznicę swojego istnienia i Roku Łodzianek Inicjatorek pragnie przywrócić należne im miejsce w zbiorowej pamięci. To one przecierały szlaki, upominając się o miejsce dla kobiet w świecie zarezerwowanym przez mężczyzn. Musiały przy tym pokonywać istniejące bariery: stereotypy i ograniczenia prawne.
Niektóre z nich urodziły się w Łodzi i były jej nieodłączną częścią przez całe życie. Inne przybyły do naszego miasta, wnosząc swoją wiedzę i doświadczenie. Wiele z nich opuściło z czasem Łódź – ze względów osobistych lub z powodu zawirowań historii. Niezależnie jednak od tego, jak długo tutaj mieszkały – całe życie czy kilka lat – ich działania kształtowały nasze miasto.
Ekspozycja prezentuje biografie i twórcze dokonania łodzianek, które inicjowały, wytyczały nowe ścieżki, zmieniały, tworzyły oryginalne zjawiska, nurty, instytucje. Ich historia obejmuje różne obszary życia społecznego, intelektualnego i kulturalnego. Ponad 120 postaci zostało ukazanych w ujęciu chronologicznym i w podziale na cztery strefy czasowe. Odzwierciedlają one przemiany polityczne, które miały wpływ na sytuację kobiet. Po okresie rozbioru Polski i gwałtownego rozwoju Łodzi przemysłowej, o którym opowiadamy w pierwszej części wystawy, przychodzi czas pracy i rozwoju, ale także dalszej walki o prawa kobiet w niepodległej Polsce. Procesy te przerywa II wojna światowa, która jest punktem odniesienia do opowieści w trzeciej strefie wystawy. Szczególne zaś miejsce poświęciliśmy roli Łodzianek w tworzeniu miasta po 1945 roku – o tym okresie mówi strefa czwarta.
O bohaterkach wystawy opowiadamy poprzez obiekty, dokumenty, dzieła sztuki, a także krótkie biogramy, których celem jest ukazanie ich najistotniejszych dokonań. Każda z pokazanych lub wymienionych postaci nie tylko reprezentuje swoją epokę, ale może stać się inspiracją dla osób żyjących współcześnie
Nie zapominamy także o współcześnie działających Łodziankach Inicjatorkach. Nie bez przyczyny nasze miasto bywa nazywane miastem kobiet. Wystawa nie jest zamkniętą listą bohaterek. Pragniemy, by stała się zaproszeniem do odkrywania i zadawania pytań o rolę kobiet w dziejach miasta, o pamięć, o przemilczenia. Chcemy też, by zachęcała do poszukiwania i odkrywania zasłużonych, aktywnych Łodzianek w różnych środowiskach – i w historii, i w dzisiejszym świecie.
Zgromadzone eksponaty pochodzą w dużej mierze ze zbiorów Muzeum Miasta Łodzi i w większości nie były wcześniej pokazywane. Część obiektów wypożyczono z innych instytucji – z archiwów, uczelni, muzeów oraz osób prywatnych.

Łodzianki-Inicjatorki
26 listopada 2025 – 31 maja 2026 r.
Muzeum Miasta Łodzi

Lśnienie czasu. Japońska laka w sztuce użytkowej
2025-11-30 - 2026-02-22 | Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, Marii Konopnickiej 26, Kraków, 30-302, Polska
Wystawa Lśnienie czasu. Japońska laka w sztuce użytkowej
Lśnienie czasu. Japońska laka w sztuce użytkowej to wyjątkowa podróż przez świat jednego z najstarszych i najbardziej wysublimowanych rzemiosł Japonii. Wystawa zaprezentuje urushibako – szkatułki, sepeciki i inne misternie zdobione przedmioty, wykonane przy użyciu tradycyjnej laki urushi. Wśród eksponatów znajdą się zarówno arcydzieła dawnych mistrzów, jak i dzieła współczesnych twórców, ukazujące nieprzerwaną ciągłość tej sztuki.

Wystawa Lśnienie czasu. Japońska laka w sztuce użytkowej

Wystawa Lśnienie czasu. Japońska laka w sztuce użytkowej

Wystawa Lśnienie czasu. Japońska laka w sztuce użytkowej

Zwiedzający będą mieli okazję poznać różne style i techniki zdobienia, takie jak maki-e (prószenie złotym pyłem), raden (inkrustację masą perłową) czy choshitsu (rzeźbienie w lace). Wystawa połączy zbiory polskich instytucji publicznych i prywatnych kolekcjonerów z dziełami japońskich artystów, ukazując bogactwo i różnorodność tej niezwykłej tradycji.

Wystawa Lśnienie czasu. Japońska laka w sztuce użytkowej

Wystawa Lśnienie czasu. Japońska laka w sztuce użytkowej

Wystawa Lśnienie czasu. Japońska laka w sztuce użytkowej

Lśnienie czasu. Japońska laka w sztuce użytkowej
30 listopada 2025 r. – 22 lutego 2026 r.
Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha
Kurator: Joanna Koryciarz-Kitamikado
Koordynacja: Joanna Haba

Mikroświaty
2025-12-09 - 2026-03-22 | Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Pl. Powstańców Warszawy 5, Wrocław, 50-153, Polska
Wystawa Mikroświaty
Niewielki format – to jedyna cecha, która łączy wszystkie obrazy, które będą pokazywane na tej wystawie. Żaden z nich nie przekroczy wymiarów 40 × 40 cm!
Zazwyczaj ukryte przed okiem widzów, w większości przechowywane są w magazynach ze względu na swoiste „niedopasowanie” do koncepcji galerii wystaw stałych. Jednocześnie wiele z tych dzieł prezentuje doskonały poziom artystyczny oraz zaskakuje rozbudowaną, a nawet monumentalną kompozycją zamkniętą w niewielkim formacie. Obrazy te dowodzą, że mała powierzchnia nie ograniczała ekspresji twórczej artystów kojarzonych z płótnami o tradycyjnych wymiarach. Na wystawie będzie można zobaczyć dzieła znanych twórców, takich jak Artur Grottger, Jan Matejko, Aleksander Gierymski, Bolesław Biegas, Eugeniusz Geppert, Henryk Stażewski czy Pierre-Paul Prud’hon. Inne z kolei wyszły spod pędzla znakomitych, choć dziś nieco zapomnianych artystów, jak np. Émile De Cauwer, Marie Spieler, Odo Dobrowolski, Stanisław Dębicki, Stanisław Janowski czy ostatnio odkrywana Maria Dulębianka.
Interesującym uzupełnieniem ekspozycji będą przedmioty z innych kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu, które również zaskoczą widzów niewielkimi rozmiarami.

Stanisław Dębicki, Portret Henryka Kuhna | 1900

Emile de Cauwer, Wnętrze kościoła NMP na Piasku we Wrocławiu | 1861

Józef Pieniążek, Świt we Lwowie | 1942

Mikroświaty.
Obrazy w małych formatach ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu
9 grudnia 2025 r. – 22 marca 2026 r.
Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Kuratorki: Anna Jezierska, Małgorzata Macura

Światło. Praktyki odporności
2025-12-27 - 2026-05-31 | Fundacja Rodziny Staraków, ul. Bobrowiecka 6, Warszawa, 00-728, Polska
Wystawa Światło. Praktyki odporności
Wystawa Światło. Praktyki odporności to opowieść o tym jak światło, to fizyczne i to metaforyczne, kształtuje naszą percepcję, emocje i wewnętrzną siłę. To fundamentalne arché – źródło życia i energii, prawdy i poznania – prowadzi nas przez ekspozycję, w której zapraszamy do refleksji nad tym, gdzie szukamy wewnętrznej siły i jak budujemy własną odporność. Wystawa przypomina, że człowiek od zawsze potrafił dostosować się do zmieniających się warunków. Szukał światła nawet w ciemności, odnajdywał sens, kreował nowe formy życia i sztuki. Budowanie odporności jest codzienną praktyką, która pozwala nam przetrwać i iść dalej. Prezentowane prace eksplorują obecność światła w obrazie jako narzędzia budowania kompozycji, tonu i charakteru, ale także jako symbolu nadziei, wytrwałości i przemiany.
Inspiracją dla tematu wystawy jest obraz Jerzego Tchórzewskiego Człowiek i światło z 1956 roku. Dzieło to powstało niedługo po II wojnie światowej, w okresie „odwilży”. Obraz nabiera więc wymiaru metafory odrodzenia, zarówno artystycznego, jak i egzystencjalnego. Eksplodująca gwiazda, która pojawia się w dziele, staje się znakiem nadziei oraz nowej energii twórczej. Jerzy Tchórzewski zaliczany jest do najciekawszych indywidualności polskiej sztuki drugiej połowy XX wieku. Jego malarstwo emanuje dramatyzmem i ekspresją – rozświetlone ognie, pulsujące płomienie, iskrzące się błyskawice czy drgające, elektryczne linie rozdzierają powierzchnię płótna, nadając obrazom spektakularny charakter. Dynamiczne i świetlne walory sprawiły, że Tchórzewski zapisał się w historii jako artysta, który potrafił połączyć doświadczenie zniszczenia z wizją duchowej oraz twórczej odnowy. Mieczysław Porębski tak pisał o percepcji malarstwa artysty: „Światło, które stworzył Jerzy Tchórzewski różni się od wszystkich świateł, do których przyzwyczaiło się nasze postrzeganie i które zostały usankcjonowane w obrazach, z jakimi zdarzało się nam mieć do czynienia. Jest to światło infracerebralne. Nie oświetla ono realnych przedmiotów i nie podporządkowuje się pospolitym prawom barwnej harmonii, których źródłem jest słońce. Rozżarzając się na obrzeżach form, które uparcie tkwią w podświadomości, przebiegając fosforyzującymi pasmami po ich powierzchni, izolując je i ograniczając, staje się ono wykładnikiem napięcia”
Jerzy Tchórzewski, Człowiek i światło | 1956, Starak Collection
Równoległym wątkiem wystawy są różnorodne praktyki budowania odporności, rozwijane przez artystki i artystów w odpowiedzi na doświadczenia osobiste oraz historyczne. Jedną z nich jest zaczarowywanie świata – subtelne gesty, które odnajdujemy w twórczości Janiny Kraupe-Świderskiej i Urszuli Broll, gdzie wyobraźnia i duchowość stają się narzędziem przezwyciężania codzienności. Odporność przejawia się także poprzez aktywność fizyczną, w ćwiczeniach, badaniu granic ciała i wytrzymałości, jak u Doroty Kozieradzkiej. Inni artyści zwracają się ku medytacji i wymiarowi duchowemu, znajdując w nich przestrzeń wyciszenia i siły, jak Koji Kamoji. Niektórzy zmagają się z samą materią sztuki: Teresa Tyszkiewicz, wymagająca wobec siebie samej, wbijała tysiące szpilek w powierzchnię obrazu, czyniąc z tego gestu zarówno akt koncentracji, jak i sprawdzian wytrwałości. Barbara Pniewska, posługując się trudną i rzadko wybieraną techniką metaloplastyki, realizowała kompozycje będące jednocześnie metaforą siły i ochronnym pancerzem. Jej twórczość, kształtowana w latach 60-tych i 70-tych, w tym także już po emigracji do Stanów Zjednoczonych, trafiła do znaczących kolekcji, a dziś – oglądana w prezentowanym zbiorze – jawi się jako świadectwo unikatowych poszukiwań. Pniewska potrafiła przemienić tworzywo kojarzone z przemysłową, surową produkcją w formy organiczne, cielesne i zmysłowe, jednocześnie nieco mroczne, jakby zaczerpnięte z „Metropolis” Fritza Langa. Metal w jej dziełach staje się zarazem znakiem surrealistycznej metafory, jak i wyrazem siły, odporności oraz odwagi twórczej.
Na wystawie nie mogło zabraknąć klasyków i klasyczek abstrakcji geometrycznej – nurtu, który w sposób szczególnie sugestywny ujawnia swoją istotę właśnie poprzez światło. To tu, kolor i forma, poddane rygorowi kompresji, budują niezwykłą energię dzięki świetlnym załamaniom, odbiciom i drganiom. W tym kontekście wybrzmiewają wczesne, nieco surowe, lecz nasycone intensywną barwą kompozycje Wojciecha Fangora. Ich prosta, niemal emblematyczna forma jarzy się żywym, pulsującym kolorem, jakby próbowała uchwycić zjawisko emanacji. Obok nich pojawia się obraz Jerzego Kałuckiego, utrzymany w nieomylnym porządku geometrii, srogiej i radykalnej czerni, która dzięki subtelnie projektowanym proporcjom zamienia się w rodzaj świetlnej architektury.
Delikatne, łagodnie wyciszone napięcie światła pobrzmiewa w kameralnych kompozycjach Anny Huskowskiej-Młynarskiej. Jej monochromatyczne wizje, pozornie ascetyczne, skrywają wewnętrzne układy luminacji, jakby światło było materią, która nie wychodzi na powierzchnię, lecz tli się pod skórą, pod powierzchnią płótna, wciąż negocjując swoją obecność.
Na pograniczu abstrakcji i konceptualizmu umieszczamy obszary Ryszarda Winiarskiego, z wykorzystaniem lustra, które, jak sam pisał, dodają jego kompozycjom dodatkowego wymiaru. Nie tylko odbijają światło, lecz także widza, sprawiając, że praca staje się przestrzenią gry pomiędzy regułą a przypadkiem, pomiędzy obecnością a znikaniem.
Bez światła nie ma pamięci – zdaje się mówić Franciszka Themerson. Z bieli jej obrazów delikatnie wyłaniają się ludzkie sylwetki, pochody postaci, które migoczą niczym cienie dawnych wspólnot. Pełne przejmującej ciszy i kruche, stały się świadectwem czasu, który już nie istnieje, lecz wciąż domaga się obecności. Themerson wyjechała do Anglii w latach trzydziestych. Podczas II wojny światowej w Treblince zginęła jej najbliższa rodzina. Powojenne prace artystki, przechodząc przez wspomnienie pełne mroku buduje jasność, niczym świetlne świadectwo tego, co przeminęło, a jednak nadal emanuje.
Mocnym tonem na wystawie wybrzmiewają sztandary Władysława Hasiora – flagi manifestu: „Sztandar pełen blasku” oraz „Sztandar błękitnej nadziei”. To emblematy wiary w ludzką kondycję, w niespożytą wyobraźnię, w możliwość przekraczania ograniczeń. Hasior, szczególny głos pokolenia naznaczonego wojną, rozumiał, że ten, kto przeżył pożogę, otrzymał bezcenny dar. Z odwagą i niekiedy kontrowersyjną ostrością zestawiał przedmioty, obrazy i metafory, tworząc kompozycje, które do dziś inspirują, jako manifest dążenia do absolutnej wolności twórczej.
W innym rejestrze duchową, czułą, niemal sentymentalną opowieść o naszym świecie snuje Agnieszka Polska w filmie What the sun has seen / Co słonko widziało, tytuł zaczerpnięty z wiersza Marii Konopnickiej. Sekwencje ziemskich pejzaży oglądanych z perspektywy słońca pozwalają nabrać dystansu do naszych codziennych lęków, niepokojów i pragnień. To stoicka próba opisania rzeczywistości, ze wskazaniem, na nadrzędny cel życia, którym jest czynienie dobra, nawet jeśli dokonuje się ono w cieniu chaosu. Film Polskiej staje się więc medytacją nad kondycją współczesnego świata, w której światło rozświetla to, co rzeczywiście istotne.
Na wystawie, której tematem jest światło, nie mogło zabraknąć dwóch wielkich mistrzów, dla których stało się ono nie tylko narzędziem, lecz wręcz ontologiczną podstawą sztuki. Światło – warunek widzenia, a więc i istnienia wszelkich sztuk wizualnych – jest tu traktowane nie jako metafora, lecz jako fundament, bez którego oko pozostaje ślepe, a obraz martwy. Ten sposób myślenia najpełniej wybrzmiewa w „Teorii widzenia” Władysława Strzemińskiego, uznawanej za fundamentalny traktat o naturze percepcji. To dlatego na wystawie prezentujemy jego kompozycje sytuujące się na styku dwóch kluczowych koncepcji artysty: rygorystycznego, niemal ascetycznego unizmu oraz serii powidoków, w których światło zostaje uchwycone jako doświadczenie czysto fizjologiczne, zapis wrażenia, echo patrzenia zatrzymane w czasie i pamięci.
U Strzemińskiego światło jest jednak nie tylko wrażeniem, jest również przestrzenią, swoistą matrycą, w której rodzi się obraz. Tę ideę kontynuował w latach pięćdziesiątych Stefan Gierowski. Zanim stał się jednym z najważniejszych poszukiwaczy koloru i światła w polskim malarstwie abstrakcyjnym, długo próbował odnaleźć własny język. Ostatecznie to właśnie spotkanie z myślą Strzemińskiego otworzyło przed nim nowe terytorium – kosmiczną przestrzeń, rozumianą nie jako pejzaż, lecz jako zjawisko, emanację energii, napięcie pomiędzy ciemnością a rozświetleniem. Jego wczesne monochromatyczne serie z końca lat pięćdziesiątych, powściągliwe i zarazem nasycone wewnętrzną dynamiką, uznawane są dziś za jedno z najwybitniejszych osiągnięć w dorobku artysty. Fascynacji nimi nie krył choćby Zbigniew Herbert, dostrzegając w tych obrazach niemal metafizyczną wizualizację nieskończoności – próbę wypowiedzenia kosmosu językiem światła. Gierowski, analizując i kontemplując drogę Strzemińskiego, otwierał własną, w której światło staje się i materią, i ideą, i przestrzenią rodzącą obraz – a może wręcz światem, który dopiero dzięki obrazowi staje się widzialny.
Artystki i artyści: Zofia Artymowska, Mirosław Bałka, Zdzisław Beksiński, Urszula Broll, Tomasz Ciecierski, Anna Cyronek-Kalinowska, Andrzej Dłużniewski, Wojciech Fangor, Stefan Gierowski, Władysław Hasior, Anna Huskowska-Młynarska, Jerzy Kałucki, Koji Kamoji, Tadeusz Kantor, Paweł Kowalewski, Dorota Kozieradzka, Janina Kraupe-Świderska, Jadwiga Maziarska, Wiesław Michalak, Andrzej Pawłowski, Barbara Pniewska, Agnieszka Polska, Józef Robakowski, Jadwiga Sawicka, Antoni Starczewski, Henryk Stażewski, Władysław Strzemiński, Tomasz Tatarczyk, Jerzy Tchórzewski, Franciszka Themerson, Teresa Tyszkiewcz, Ryszard Winiarski, Teresa Żarnower

Światło. Praktyki odporności
27 grudnia 2025 – 31 maja 2026
Fundacja Rodziny Staraków
Kuratorka: Ania Muszyńska
Zespół kuratorski: Magdalena Marczak-Cerońska, Kama Kieremkampt

Ludwik Fiedorowicz. Wczoraj/Dziś
2026-01-10 - 2026-03-29 | Galeria Stara Łaźnia w Zawierciu, Bohaterów Westerplatte 2, Zawiercie, 42-400, Polska
Wystawa Ludwik Fiedorowicz. Wczoraj/ Dziś
Galeria Stara Łaźnia w Zawierciu zaprasza na wystawę prac Ludwika Fiedorowicza, którego projekty na trwałe wpisały się w kanon klasyki polskiego szkła, stając się świadectwem mistrzostwa formy i ponadczasowej elegancji.
„Wczoraj” to odsłona kultowych dzieł z drugiej połowy XX w., kiedy to projektant współpracował z kilkoma hutami szkła, projektując tzw. „masówkę”. Te projekty są dziś rozchwytywane przez kolekcjonerów i znawców. Galeria pokaże dzieła z kolekcji samego projektanta, który od lat skrupulatnie ją powiększa i kompletuje.
Wystawa Ludwik Fiedorowicz Wczoraj/Dziś będzie miała 2 odsłony, pierwszą poświęconą projektom powstałym do 1992 roku i drugą, na której pokazane zostaną nowe prace artysty.
Wernisaż wystawy „Wczoraj” odbędzie się 10 stycznia 2026 r. o godz. 16:00, wystawy „Dziś” 21 lutego 2026 r. o godz. 16:00.
Ludwik Fiedorowicz, Cardidae | lata 70. XX w., zdj. Olek Iwaszkiewicz
Ludwik Fiedorowicz ukończył w 1973 roku studia na Wydziale Szkła Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych we Wrocławiu, obecnie Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta. Rok później nawiązał współpracę z Hutą Szkła Gospodarczego „Hortensja” w Piotrkowie Trybunalskim. W następnych latach związany był z Hutą Szkła Gospodarczego w Ząbkowicach, dziś będących dzielnicą Dąbrowy Górniczej. Od 1975 roku pełnił tam funkcję projektanta, a w latach 1975–1979 pracował również w oddziale huty w Siemianowicach Śląskich. Pod koniec lat 70. XX wieku rozpoczął współpracę z kolejnym zakładem w Ząbkowicach – Hutą Szkła Artystycznego „Staszic” w Dąbrowie Górniczej, gdzie objął stanowisko kierownika artystycznego i pozostawał aktywny zawodowo do 1992 roku. Po 20-letniej przerwie powrócił do projektowania i tworzenia.

Ludwik Fiedorowicz. Wczoraj/Dziś
„Wczoraj”: 10 stycznia – 15 lutego 20256 r.
„Dziś”: 21 lutego – 29 marca 2026 r.
Galeria Stara Łaźnia w Zawierciu
Kurator: Karolina Kindler-Skowronek

Ludwik Stasiak. Kronikarz codzienności
2026-01-15 - 2026-03-03 | Bydgoskie Centrum Sztuki, ul. Jagiellońska 47, Bydgoszcz, kujawsko-pomorskie, 85-097, Polska
Wystawa Ludwik Stasiak. Kronikarz codzienności
Włodzimierz Tetmajer tak scharakteryzował Ludwika Józefa Stasiaka we wstępie do katalogu wystawy zbiorowej w 1918 roku: „Właściwością cechującą pana Stasiaka jest kolor, światło, cień i figura, a mianowicie człowiek […] jest pan Stasiak nieco literatem w obrazie. Lubi osnuć motyw na bajce…”
Ludwik Józef Stasiak (ur. 13 sierpnia 1858 w Bochni, zm. 3 grudnia 1924 tamże) był artystą o wyjątkowej wszechstronności — malarzem, rysownikiem, pisarzem, dziennikarzem, publicystą, historykiem sztuki i wydawcą. Pochodził z rodziny o górniczych tradycjach. Już jako młody człowiek wykazał niezwykłą determinację i pasję — równocześnie studiował malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych oraz filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim, ostatecznie musiał zrezygnować z drugiego kierunku z powodów finansowych.
Ludwik Stasiak, Autoportret z różdżka weselną
Jego artystyczną szkołę kształtowały takie osobistości jak Jan Matejko, Florian Cynk, Władysław Łuszczkiewicz i Izydor Jabłoński. Kontynuował naukę także za granicą, w Wiedniu i Monachium. Po powrocie do Polski, w 1889 roku, pozostał w Krakowie, by kilka lat później osiedlić się na stałe w Bochni.
Mimo różnych zainteresowań, malarstwo pozostało jego pasją na całe życie. Angażował się także społecznie, m.in. zakładając towarzystwo zbierające funduszy na wykonanie brązowego odlewu Ołtarza Mariackiego w Krakowie. Był dyrektorem wydawnictwa Stella — spółki wydawniczej, która reprodukowała dzieła sztuki. Był też współzałożycielem Szkoły Rysunku i Malarstwa w Bochni. Jego działalność literacka i publicystyczna wzbogaciła polską kulturę. Pisał felietony o sztuce narodowej, tworzył powieści historyczne, a także ilustracje i rysunki do czasopism.

Ludwik Stasiak, Portret kobiety

Ludwik Stasiak, Nadzieja

W 1885 roku otrzymał pierwszą nagrodę za obraz Pielgrzymka na Jasną Górę. Wraz z Włodzimierzem Tetmajerem, Wincentym Wodzinowskim, Stanisławem Radziejowskim i Kazimierzem Żelechowskim zapoczątkował w 1887 roku nurt „chłopomanii”. Fascynacja polską wsią i jej kulturą widoczna jest w licznych scenach rodzajowych i pejzażach. Jego obrazy to przede wszystkim sceny rodzajowe, pełne ciepła i humoru, pejzaże z okolic Bochni o niezwykłej grze światła i koloru, sceny historyczne, obrzędy religijne emanujące duchowością, portrety pełne charakteru oraz po 1900 roku seria autoportretów — intymnych, szczerych i refleksyjnych. To też rok, w którym wystawił swoje płótna w Krakowskim Towarzystwie Sztuk Pięknych.
Po 1910 roku z pasją malował kolorowe kwiaty z pól i ogrodów. Obrazy te są pełne radości i barw natury.
Na wystawie Kronikarz codzienności zaprezentujemy dzieła, w których mistrzowski warsztat ucznia Matejki łączy się z bajkowym, literackim wdziękiem i barwną narracją. To unikalna okazja, by na żywo poznać perły polskiej sztuki przełomu XIX i XX wieku, rzadko udostępniane publiczności poza prywatnymi kolekcjami.

Ludwik Stasiak, Słoneczniki

Ludwik Stasiak, Aleja z kwitnącym bzem

Dzięki tej wystawie publiczność będzie miała możliwość zanurzenia się w świat opowieści, które artysta snuł na płótnie. Zapraszamy do poznania fascynującego świata Ludwika Stasiaka – miejsca, gdzie sztuka łączy się z literaturą, a historia z codziennością, odsłaniając piękno i duszę polskiej wsi oraz osobisty świat jednego z najwybitniejszych uczniów Jana Matejki.
Cardas True Art opiekuje się prywatną kolekcją obrazów Ludwika Stasiaka. Na zdjęciach widać zmiany podczas zabiegów konserwatorskich: czyszczenia, usuwania werniksu i konsolidacji. Ogromną transformację przeszedł obraz „Zabawy dziecięce”, który był silnie przemalowany i pokryty brudnym, żółtym werniksem. Zachwycający efekt końcowy oraz plansze konserwatorską dokumentującą przebieg naszych prac można będzie zobaczyć na wystawie. Zapraszamy!

Ludwik Stasiak, Zabawy dziecięce (Obraz przed konserwacją)

Ludwik Stasiak, Zabawy dziecięce (Obraz podczas konserwacji)

Ludwik Stasiak, Zabawy dziecięce (Obraz po konserwacji)

Ludwik Stasiak (1858–1924)
Kronikarz codzienności
Wernisaż: 15 stycznia 2026 r., godz. 18:00
Bydgoskie Centrum Sztuki
Kuratorka: Agnieszka Markowska (Cardas True Art)
Tekst: Agnieszka Markowska

zROZUMieć papier. Wystawa twórczości Agnieszki Andruszkiewicz
2026-01-16 - 2026-06-07 | Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju, ul. Kłodzka 42, Duszniki Zdrój, 57-340, Polska
Wystawa zROZUMieć papier. Wystawa twórczości Agnieszki Andruszkiewicz
Na wystawie zaprezentowane zostaną obiekty przestrzenne z tektury falistej, prace wykonane z bibułki tytoniowej oraz dzieła powstałe w technice papieru czerpanego. Ekspozycji towarzyszyć będzie program edukacyjny, umożliwiający uczestnikom aktywne poznawanie możliwości i znaczenia papieru we współczesnej sztuce.
Pierwszym elementem programu są zaplanowane bezpośrednio po wernisażu warsztaty artystyczne, podczas których uczestnicy będą zdobić fascynatory – eleganckie, fantazyjne ozdoby na głowę, stanowiące alternatywę dla kapelusza. Warsztaty poprowadzi autorka wystawy, Agnieszka Andruszkiewicz. Liczba miejsc na warsztaty jest ograniczona. Zapisy prowadzone są pod numerem telefonu: 74 862 74 26. Dla uczestników przewidziana jest niespodzianka.

zROZUMieć papier. Wystawa twórczości Agnieszki Andruszkiewicz

zROZUMieć papier. Wystawa twórczości Agnieszki Andruszkiewicz

zROZUMieć papier. Wystawa twórczości Agnieszki Andruszkiewicz

Agnieszka Andruszkiewicz – artystka, projektantka; absolwentka Instytutu Papiernictwa i Poligrafii Politechniki Łódzkiej. W 2017 roku obroniła doktorat z zakresu sztuk projektowych na Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie.
W swojej twórczości wykorzystuje medium, jakim jest papier: papier czerpany, papier niebielony, papier parafinowany, papier tissue, bibułka tytoniowa, karton oraz tektura falista. W jej rękach każdy produkt i półprodukt papierniczy generuje nowe jakości twórcze.

zROZUMieć papier. Wystawa twórczości Agnieszki Andruszkiewicz

zROZUMieć papier. Wystawa twórczości Agnieszki Andruszkiewicz

„PAPIER – lekki, cienki, łatwy do zniszczenia i właśnie za jego pośrednictwem myśl opuszcza nasz umysł i staje się rzeczywistością, dlatego papier zaczyna istnieć dopiero wtedy, gdy wchodzi w relację z człowiekiem.
Zrozumieć papier to zobaczyć w nim coś więcej niż strukturę włóknistą, to zaprosić go do współpracy. I choć jest kruchy, można go łatwo podrzeć, spalić, zamoczyć, to właśnie w nim utrwalamy najważniejsze wartości. Jest zawsze cierpliwy i gotowy do współpracy na wielu polach, również na tym kreowanym przez artystę.

zROZUMieć papier. Wystawa twórczości Agnieszki Andruszkiewicz

zROZUMieć papier. Wystawa twórczości Agnieszki Andruszkiewicz

zROZUMieć papier. Wystawa twórczości Agnieszki Andruszkiewicz

Poznając wybrany rodzaj papieru, odkrywając jego potencjał, wydobywam z niego to, co najciekawsze i to papier prowadzi mnie do powstawania nowych form obiektów przestrzennych, które tworzone są wyłącznie poprzez dialog z wybranym rodzajem papieru, czy wyrobu papierniczego.
Delikatna bibułka tytoniowa miękko poddaje się wygięciom, zapraszając światło do gry refleksów, natomiast sztywność tektury falistej prowadzi do wyrazistej konstrukcji geometrycznej”.
/Agnieszka Andruszkiewicz

zROZUMieć papier.
Wystawa twórczości Agnieszki Andruszkiewicz
Wernisaż: 16 stycznia 2026 r., godz. 17:00
Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju
