Fuga – w rozumieniu kuratora wystawy, Kazimierza Piotrowskiego – „nie oznacza prostej i bezproduktywnej ucieczki od uwarunkowań politycznych lub panujących tendencji artystycznych czy malarskich mód, lecz raczej inwencję – ich imitowanie i przeganianie”. Tak właśnie należy rozumieć tytuł wystawy: jako opowieść o twórczym dystansie, który ostatecznie – jak przypomina św. Ambroży – ma sens zbawczy.

Muzeum Archidiecezji Warszawskiej zaprasza na kameralną ekspozycję kilkunastu obrazów Wiesława Szamborskiego z lat 1964–2013, pochodzących ze zbiorów artysty oraz zbiorów Muzeum. Wystawa jest próbą przypomnienia wątku zaangażowania twórcy w ruch kultury niezależnej – zjawiska, którego duchowy wymiar nie wyczerpuje się w historii, lecz zachowuje żywą aktualność wobec duchowych zagrożeń czasów obecnych.

Motyw fugi (łac. fuga – ucieczka, pogoń, wygnanie) jest zakorzeniony głęboko w chrześcijańskiej teologii duchowości, od biblijnych figur ucieczki omawianych przez św. Ambrożego w rozprawie De fuga saeculi po rozległą ikonografię obecną w literaturze, plastyce i muzyce. W twórczości Szamborskiego fuga przybiera kształt pomysłowej, niekiedy aluzyjnej polifonii stylistycznej – mieszania różnych inspiracji, które antycypowało to, co postmodernizm usankcjonuje dopiero później.

Wiesław Szamborski urodził się 6 maja 1941 roku w Skarżysku Kamiennej. Studiował w latach 1960-1966 na Wydziale Malarstwa i Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, w pracowniach m.in. Michała Byliny, Stefana Gierowskiego, Antoniego Łyżwańskiego i Andrzeja Rudzińskiego. Wspólnie z Markiem Sapetto współtworzył nurt Nowej Figuracji i uczestniczył w V oraz VI wystawie Malarzy Realistów (1967, 1968). Przez całą swą drogę twórczą buntował się wobec kolejnych dogmatów: postkapistowskiego koloryzmu, skrajnego abstrakcjonizmu, wreszcie konceptualizmu podważającego sens malarstwa jako takiego. Od 1968 do 2011 roku był związany z macierzystą uczelnią, gdzie w 1996 roku uzyskał tytuł profesora zwyczajnego. W latach 80. aktywnie uczestniczył w ruchu kultury niezależnej – inicjatywach prywatnych i kościelnych, które w dekadzie „Solidarności” i stanu wojennego podejmowały wysiłek podtrzymania polskiej kultury narodowej w czasie marnym.

Tragedia i gesty.
Fuga i inwencja w malarstwie Wiesława Szamborskiego

19 czerwca – 15 listopada 2026
Muzeum Archidiecezji Warszawskiej
Kurator: Kazimierz Piotrowski