Muzeum Archidiecezji Warszawskiej zaprasza na wystawę rysunków i obrazów Józefa Czapskiego – malarza, pisarza, świadka najdramatyczniejszych wydarzeń XX wieku. Ekspozycja wpisuje się w obchody Roku Józefa Czapskiego, ustanowionego uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 września 2025 roku, i stanowi jedno z ważnych wydarzeń tego jubileuszu w Warszawie.

Prezentowane prace pochodzą ze zbiorów własnych MAW i obejmują ponad pół wieku twórczości artysty, od lat czterdziestych aż po dojrzałe dzieła powstałe we Francji. Wystawa prezentuje bogactwo warsztatowe Czapskiego — od oleju i akwareli po rysunki ołówkiem i tuszem – ukazując artystęswobodnie poruszającego się między różnymi technikami i formatami.

Józef Czapski, Abbe Pierre

Józef Czapski, Mężczyzna przy barze ze skrzyżowanymi nogami

Tytuł wystawy – L’Humanité / Ludzkość – oddaje istotę malarskiego programu Czapskiego. Artysta przez całe życie portretował człowieka: anonimowych przechodniów, osoby zapatrzone w siebie na stacjach metra, pary zakochanych, zmęczonych mężczyzn przy barowych stolikach, a obok nich – postaci z życia publicznego powojennej Francji, aktorów, polityków, duchownych. Wśród portretowanych znalazł się m.in. Abbé Pierre, legendarny założyciel ruchu Emmaus, którego postawa bliska była wrażliwości samego artysty i aktor Jean Parédès.

Józef Czapski, Wystawa de Staela | 1981

Józef Czapski-, Mężczyzna z dzieckiem na ramieniu | 1972

Zwrot Czapskiego ku człowiekowi miał swoje źródło w doświadczeniu skrajnym. Pobyt w sowieckich obozach jenieckich, zamiast zniszczyć wiarę w ludzi, pogłębił uważność artysty na ich twarze i gesty. To właśnie tam, jak sam wspominał, „przyszła mu ochota” na rysowanie – portretował towarzyszy niedoli, utrwalając ich wizerunki szybką, sprawną kreską. Najwcześniejszą pracą prezentowaną na wystawie jest Głowa mężczyzny, rysunek powstały w Brindisi w 1943 roku.

Czapski nie idealizuje swoich modeli, nie szuka w nich bohaterów ani symboli. Jego spojrzenie – bliskie duchowi św. Franciszka, dalekie od tryumfującego humanizmu – chce służyć prawdzie o człowieku, która objawia się w chwilach przelotnych i zwyczajnych. Powstałe na przestrzeni dziesięcioleci prace układają się w zbiorowy, szczery i bezpretensjonalny portret ludzkiej gromady.

Józef Czapski: L’Humanité / Ludzkość
Rysunek i malarstwo z kolekcji Muzeum Archidiecezji Warszawskiej

19 czerwca – 29 listopada 2026 r.
Muzeum Archidiecezji Warszawskiej
Kurator: Piotr Bernatowicz