Obietnica ogrodu. Wystawa malarstwa Doroty Berger

Dla Krzysztofa Pendereckiego nieskończonym źródłem zachwytu, pośrednich inspiracji oraz inwencji twórczych była natura. Drzewo oraz ogród, do których artysta nierzadko odwoływał się również w swojej myśli, jako symbole często występują w tekstach biblijnych. Pismo Święte i teksty sakralne były dla kompozytora ważnym fundamentem twórczym, o czym świadczy jego muzyczny dorobek.

Pierwszego dnia KOSMOGONII, czyli obchodów 93. rocznicy urodzin Profesora Krzysztofa Pendereckiego, serdecznie zapraszamy na wernisaż wystawy czasowej OBIETNICA OGRODU malarstwa Doroty Berger. W niedzielę 22 listopada 2026 roku o godz. 16:00 zanurzymy się w sztuce emanującej spokojem, ciszą, nadzieją i naturą. Wernisażowi towarzyszyć będzie koncert kameralny z muzyką Krzysztofa Pendereckiego i Franza Schuberta w wykonaniu: Szymona Parulskiego (klarnet), Bartosza Skibińskiego (skrzypce), Julii Wawrowskiej (altówka) oraz Amelii Chmielewskiej (wiolonczela).

Twórczość Doroty Berger wynika z fascynacji sztuką ogrodów oraz malarstwa średniowiecza i wczesnego renesansu, a także zakorzeniona jest w tekstach biblijnych (szczególnie Starego Testamentu). Inspiracje do tworzenia artystka czerpie nie tylko z piękna samych ogrodów, ale także z pozostałości po nich. To, co przemija, naznaczone jest czasem, który także potrafi nieść w sobie wiele nieoczywistego uroku. Jako nieuleczalna romantyczka w nietypowych, dzikich i na pierwszy rzut oka chaotycznych kępach drzew wyrastających z pól pragnie dostrzegać relikty parków podworskich.

Na przestrzeni całej drogi twórczej w obrazach Doroty Berger stale obecne są motywy drzewa, labiryntu, wędrówki, podróży i połączenia świata sacrum i profanum – Nieba i ziemi. Jak twierdzi:

„Krzysztof Penderecki budował wokół swojego domu w Lusławicach piękną, żywą i kwitnącą przestrzeń, a ja maluję swoje zachwyty i tęsknotę za pierwszym Ogrodem – Edenem. Bliskie mi jest stwierdzenie, które mówi, że nasze zachwyty nad przyrodą to głęboko wpisana w nas tęsknota za Ogrodem, z którego wyszliśmy. Rzecz jasna, nie wszystkie moje obrazy nawiązują do motywu ogrodu – wiele z nich to biblijne obietnice, psalmy lub inspiracje duchowymi poruszeniami w trakcie lektury Biblii. Jednak zawarty w tytule wystawy «Ogród» to główny cel drogi i tęsknota, która jest moim impulsem do tworzenia”.

W ostatnich latach najwięcej natchnienia artystka czerpie z obietnic zawartych w tekstach proroków. Wewnętrzne, bardzo personalne poruszenia i przeżycia odzwierciedla w swoich obrazach, które niosą otuchę wielu odbiorcom:

„Maluję je dla siebie, ale okazuje się, że są też potrzebne i dają nadzieję odbiorcom mojego malarstwa, z którymi miałam przyjemność rozmawiać. To sprawia, że mam poczucie sensu i wielką wdzięczność za moją pracę. Zachęcam do oglądania moich obrazów w połączeniu ze Słowem, które je zainspirowało”.

Podobne inspiracje widoczne są w twórczości Krzysztofa Pendereckiego, który mówił: „Czerpmy wzory z natury. Ralph Waldo Emerson ujął to następująco: «Czymże jest natura, jak nie milczącą Ewangelią?» Dlatego niestrudzenie sadzę drzewa, przyglądając się, niczym muzycznej partyturze, kompozycji natury”. Jego muzyka była głęboko zakorzeniona w historii, myśli humanistycznej oraz literaturze. Jednym z najważniejszych źródeł tekstowych było dla artysty Pismo Święte:

„(…) Nie rozstaję się z tekstem Biblii. Dlatego też napisałem Credo, moje wyznanie wiary, by na nowo, po raz kolejny odczytać rzeczywistość Ewangelii zgodnie z wrażliwością człowieka końca XX wieku. Ta odzyskana, ocalona – pomimo kataklizmów naszego stulecia – wiara w Boga i człowieka daje siłę, by przejść w nowe tysiąclecie”.

To, co również łączy artystkę i kompozytora, to więzy krwi. Wspólnym krewnym był bowiem Robert Berger – ukochany dziadek Krzysztofa Pendereckiego, dzięki któremu mały Krzyś zakochał się w naturze, literaturze oraz sztuce, i pradziadek Doroty Berger. Z historii i drzewa genealogicznego kompozytora dowiadujemy się, że pierwiastek artystyczny w jego rodzinie obecny był od pokoleń. Jednym z zainteresowań Roberta było malarstwo (był m.in. nauczycielem rysunku), a jego brat Roman w latach 1889–1893 pobierał nauki w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie u samego Jana Matejki. Sztuki wizualne pozostały w kręgu zainteresowań Krzysztofa Pendereckiego, co przejawiało się np. w zamiłowaniu do architektury, kolekcjonowaniu dzieł sztuki oraz myśleniu formą w muzyce.

Tytuł wystawy, która w Lusławicach rozpocznie się w przeddzień 93. rocznicy urodzin kompozytora, jest wieloznaczny. OBIETNICA OGRODU łączy w sobie różnorakie wątki, które inspirują Dorotę Berger w jej malarstwie i jednocześnie tworzą most z pasją do natury i tematyki sakralnej, tak silnie obecnych w życiu i twórczości Krzysztofa Pendereckiego.

Wystawa czasowa OBIETNICA OGRODU, trwająca od 22 listopada 2026 do 20 marca 2027 roku, dostępna będzie podczas zwiedzania stałej Ekspozycji multimedialnej „KRZYSZTOF PENDERECKI – DZIEDZICTWO POLSKIEJ MUZYKI XX i XXI WIEKU”.

KOSMOGONIA 2026 – Dzień I

22.11 (niedziela)

16:00 rozpoczęcie wernisażu koncertem kameralnym z muzyką Krzysztofa Pendereckiego i Franza Schuberta (wydarzenie towarzyszące)
16:30–18:00 wernisaż wystawy i spotkanie z artystką Dorotą Berger

kurator wystawy: Dorota Berger
współkurator wystawy: Jacek Bakalarz, ECM KP

Zobacz wydarzenia towarzyszące »

DOROTA BERGER
Jest absolwentką Wydziału Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. W 1999 roku uzyskała dyplom w pracowni prof. Krzysztofa Wachowiaka, a aneks w pracowni grafiki warsztatowej prof. Rafała Strenta.

Maluje temperą na desce. Inspiracje czerpie z malarstwa średniowiecznego i wczesnego, głównie włoskiego renesansu, a także z podróży, tekstów biblijnych (zwłaszcza Stary Testament) i natury. Jest miłośniczką starych ogrodów. Odbiorców swojej sztuki zachęca, aby obrazy oglądać w połączeniu ze Słowem, które było inspiracją do ich stworzenia.

Artystka uczestniczy w corocznych Międzynarodowych Warsztatach Ikonopisów w Nowicy. Jest Członkiem Wspólnoty Twórców Chrześcijańskich Vera Icon. Wśród ważniejszych miejsc, w jakich prezentowana była twórczość Doroty Berger, należy wymienić wystawy w: Galerie Six Elzévir w Paryżu (wspólnie z Joanną Mazus i Sylwią Perczak; 2026), Galerii Dom Praczki w Kielcach (2025), Opactwie Benedyktynów w Tyńcu (wspólnie z Joanną Mazuś, 2025), Galerii M we Wrocławiu (2021), Galerii Bohema Nowa Sztuka w Warszawie (2018), Galerii Korekta w Warszawie (2015), Galerii Karowa w Warszawie (2003).