Adolph Menzel uznawany jest za jednego z najważniejszych artystów niemieckich. Jego długie życie objęło niemal cały wiek XIX, a wraz z nim zmieniające się prądy i zjawiska w sztuce. W twórczości malarskiej, graficznej i rysunkowej Menzla znajdziemy odniesienia do – by użyć tradycyjnych określeń – biedermeieru, romantyzmu, realizmu, historyzmu i impresjonizmu.

W zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie przechowywanych jest 45 rysunków i ponad 200 rycin artysty. Na wystawie pokażemy je w dwóch kontekstach. Z jednej strony, ta pierwsza w Polsce monograficzna prezentacja twórczości Menzla przedstawi – dzięki współpracy z Alte Nationalgalerie i Kupferstichkabinett w Berlinie oraz z muzeami narodowymi we Wrocławiu i Poznaniu – obrazy, rysunki i ryciny ilustrujące wszystkie aspekty jego bogatej twórczości. Drugim istotnym zagadnieniem będzie kwestia proweniencji rysunków i rycin Menzla ze zbiorów MNW, pochodzących z przedwojennych kolekcji niemieckich. Zespół ten znakomicie nadaje się do szerszej refleksji nad losami dzieł, które stały się własnością polskich instytucji kultury w wyniku zmian granic w 1945 roku. Niczym w soczewce skupiają się w nim współczesne wyzwania związane z badaniami nad proweniencją dzieł sztuki.

Adolph Menzel (1815–1905).
Niestrudzony obserwator

11 września – 13 grudnia 2026
Muzeum Narodowe w Warszawie
Kurator: Piotr Borusowski