Drogi białych wdzierają się w Czarny Ląd to tytuł obrazu Mariana Bogusza z 1948 roku. W tytule wystawy jego sens zostaje odwrócony, by ukazać szczególną dynamikę polskich relacji z Czarnością i Afryką Subsaharyjską w okresie PRL-u. Po drugiej wojnie światowej narzucony system społeczno-polityczny propagował hasła antyfaszystowskie i antyimperialne, w tym potępienie rasizmu i kolonializmu. Sztuka, polityka i etnografia mieszały się, tworząc zagmatwaną sieć znaczeń i interesów. Na przełomie lat 50. i 60. kolejne kraje Afryki ogłaszały niepodległość, a Polska Ludowa podjęła z nowymi państwami współpracę rozpiętą między zideologizowaną zimnowojenną walką o wpływy a prawdziwym zainteresowaniem dekolonizującym się kontynentem. Kontakty polityczne zaowocowały wymianą ludzi i idei, wpłynęły także na kulturę wizualną i środowisko artystyczne epoki.

Na wystawie Drogi Czarnych wkraczają w Biały Ląd fakty, fantazje i wyobrażenia układają się w rozwibrowaną, pełną kontrastów opowieść o ucieczce z centralnie planowanej rzeczywistości, której ramy polityczne jednocześnie utorowały drogę afrykańskim diasporom w Polsce. Zestawiając prace artystek i artystów z Polski, Nigerii oraz absolwentów polskich uczelni artystycznych pochodzących między innymi z Etiopii, Sudanu i Kenii, przyglądamy się dawnym relacjom, odsuniętym na margines pamięci wraz z początkiem ustrojowej transformacji.

Artystki i artyści:
Jimoh Akolo, Wiesław Antosik, Jakub Barua, Stanisław Barua, Krzysztof M. Bednarski, Marian Bogusz, Bureau of Loose Associations, Max Cegielski, Teodora Dąbrowska, Mustafa Derkaoui, Ali Abdel Ghayoum, Worku Goshu, Barbara Grądzka-Łowkis, Wiktor Gutt, Oskar Hansen, Władysław Hasior, Fayçal Hassairi, C.T. Jasper i Joanna Malinowska, Józef Kaliszan, John Alex Karanja, Abdul Khalik, Leszek Knaflewski, Ewa Kuryluk, Beverly Joan Marcus, Zbigniew Matuszewski, Hyacinthe Mienandi, Jan Morek, Maja ∀. Ngom, Mariella Nitosławska, Bruce Onobrakpeya, Dariusz Panas, Leon Podsiadły, Danuta Rago, Waldemar Raniszewski, Józef Robakowski, Erna Rosenstein, Witold Rozmysłowicz, Zbyszko Siemaszko, Danuta Sienkiewicz, Janek Simon, Jonasz Stern, Władysław Strzemiński, Tadeusz Sumiński, Mariusz Szyperko, Ricardo Torres Ramirez, Hailu Tsigie, Janusz Uklejewski, Roman Wionczek, Paulin Wojtyna

Drogi Czarnych wkraczają w Biały Ląd

26 czerwca 2026 – 10 stycznia 2027
Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie
Kuratorka: Oliwia Mimi Bosomtwe