„Oskar Zięta. Proces” to przekrojowa wystawa poświęcona ponad dwóm dekadom pracy Oskara Zięty na styku designu, sztuki, inżynierii i technologii. Od pierwszych eksperymentów z cienkościennym metalem i narodzin autorskiej technologii FiDU, przez ikoniczny stołek Plopp i ultralekką Ultraleggera, wielkoskalowe realizacje, takie jak Nawa i Whispers, oraz Oświetlenie Zięta, aż po najnowsze badania nad mobilnością i pojazdem-narzędziem Ultre™.

FiDU – technologia i proces

Wystawa nie jest klasyczną retrospektywą. Zamiast linearnej chronologii pokazuje kolejne etapy jednego, nieustannie rozwijającego się procesu badawczego. Procesu, w którym deformacja materiału staje się narzędziem projektowania, technologia — medium artystycznym, a rzeźba — laboratorium dla nowych rozwiązań konstrukcyjnych.

Kręgosłupem ekspozycji jest stół badawczo-rozwojowy. To wokół niego spotykają się eksperyment i precyzja, chaos i kontrola, rzemiosło i robotyka. Stół staje się przestrzenią pracy i punktem wyjścia do opowieści o FiDU — technologii, która pozwala przekształcać płaskie metalowe membrany w przestrzenne, stabilne konstrukcje pod wpływem ciśnienia wewnętrznego.

Szczególne miejsce zajmuje Plopp — Polski Ludowy Obiekt Pompowany Powietrzem. Jeden z najbardziej rozpoznawalnych obiektów Zięty zostaje pokazany nie tylko jako gotowy stołek, lecz jako rezultat wieloletniego procesu eksperymentowania. Prototypy, modele i kolejne stadia deformacji odsłaniają moment, w którym pozorny „błąd” materiału stał się początkiem nowego języka projektowego. Wystawa pokazuje więc nie tylko co powstało, ale przede wszystkim jak powstało.

Od obiektu do architektury

Proces Zięty można prześledzić również poprzez zmianę skali. W ekspozycji pojawią się stalowe profile stanowiące esencję instalacji Blow & Roll, zaprezentowanej w 2010 roku w Victoria and Albert Museum w Londynie. Jej współczesną klamrą jest Whispers — instalacja, która w 2025 roku otworzyła London Festival of Architecture we Fleet Street Quarter.

Oskar Zięta, Ultraleggera Chair, zdjęcie: Kacper Miodek

Oskar Zięta, Whispers, zdjęcie: Alka Murat

Whispers pokazuje, jak rozwiązania rozwijane w laboratorium FiDU mogą przechodzić pomiędzy skalami, miejscami i dyscyplinami. Od pojedynczego elementu do architektury, od eksperymentu materiałowego do obiektu funkcjonalnego, od konstrukcji do doświadczenia przestrzeni.

Ultralekkość i monomateriałowość

Jednym z fundamentów praktyki Zięty jest nieustanne poszukiwanie optymalnej relacji pomiędzy ilością materiału, jego masą i wytrzymałością. Ultraleggera — aluminiowe krzesło ważące zaledwie 1,66 kg i zdolne przenieść obciążenie 1,2 tony — jest jednym z najbardziej wyrazistych manifestów tej filozofii. To projektowanie poprzez odejmowanie: redukcję materiału, masy i konstrukcji przy jednoczesnym zachowaniu funkcji i wytrzymałości.

W FiDU Zięta wykorzystuje właściwości materiału i pozwala mu współtworzyć ostateczną geometrię. Płaska membrana pod wpływem ciśnienia zmienia swoją formę i zyskuje przestrzenność oraz stabilność. Deformacja nie jest tu błędem, lecz częścią procesu — kontrolowaną utratą kontroli.

ULTRE™ – mobilność przyszłości

Najdalej wysuniętym dziś punktem tej trajektorii jest Ultre™. Po raz pierwszy w ramach wystawy łączącej design i sztukę pojazd zostanie zaprezentowany w bezpośrednim dialogu z dorobkiem projektowym i artystycznym Zięty.

Ultre™ jest rezultatem ponad dwudziestu lat badań nad ultralekkimi konstrukcjami. Zasady rozwijane początkowo na potrzeby obiektów użytkowych zostają tu przeskalowane do całego systemu konstrukcyjnego pojazdu. FiDU Frame™ — ultralekka rama samochodu — staje się kolejnym etapem tej samej historii: od deformowanego metalowego stołka do konstrukcji nowej mobilności.

Ultre, źródło: https://www.zieta.pl/

Ultre, źródło: https://www.zieta.pl/

To przejście od obiektu do systemu, od pojedynczego rozwiązania do całej infrastruktury projektowej. Ultre™ pokazuje, że technologia może być nie tylko sposobem wytwarzania formy, ale również narzędziem projektowania nowych modeli mobilności.

Projektowanie procesu

Oś wystawy prowadzi od materiału, przez proces i technologię, do ekspansji. Od eksperymentu do systemu. Od obiektu do architektury, od architektury do konstrukcji, od konstrukcji do mobilności.

„Oskar Zięta. Proces” odsłania zaplecze powstawania obiektów: prototypy, modele, szkice, profile, przekroje, próby i dokumentację. Pokazuje technologię FiDU nie jako zamknięte rozwiązanie, lecz jako żywy proces — wciąż poddawany eksperymentom, przeskalowywany i konfrontowany z nowymi wyzwaniami.

Oskar Zięta, źródło: https://www.zieta.pl/

Oskar Zięta, źródło: https://www.zieta.pl/

Każdy projekt wynika z poprzedniego, czasem natychmiast, czasem dopiero po latach. Wszystko spaja fascynacja materiałem oraz konsekwentna praca nad konstrukcjami szytymi na miarę z metalu.

Wystawa w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego odbywa się w czasie Warsaw Home i Warsaw Design Week, stając się miejscem spotkania środowisk projektowych, architektonicznych, technologicznych i biznesowych. Jest podsumowaniem ponad dwóch dekad rozwoju FiDU, ale przede wszystkim spojrzeniem na to, co dzieje się, gdy konsekwentnie rozwijana idea przekracza granice jednej dyscypliny.

Oskar Zięta. Proces

19 – 29 października 2026 r.
Instytut Wzornictwa Przemysłowego