Re-Generation. Życie żydowskie w Polsce

W Pałacu w Nakle Śląskim prezentowana jest wystawa fotografii Chucka Fishmana „Re-Generation – Życie żydowskie w Polsce”, ukazująca przemiany społeczności żydowskiej w Polsce na przestrzeni ponad czterech dekad.

Chuck Fishman – wybitny amerykański fotograf żydowskiego pochodzenia – po raz pierwszy odwiedził Polskę w 1975 roku. Jako młody student fotografował wówczas polskich Żydów: ostatnich ocalałych oraz nielicznych potomków społeczności, która przed wojną liczyła ponad trzy miliony osób. Jego zdjęcia stały się zapisem spotkań z ludźmi żyjącymi w realiach PRL-u oraz świadectwem żydowskiego życia, które w tamtym czasie niemal całkowicie zniknęło z krajobrazu Polski.

Fishman powracał do Polski jeszcze w latach 70. i 80., fotografując m.in. Kraków, Wrocław, Warszawę, Lublin, Łódź i Przemyśl – miasta, które niegdyś były ważnymi ośrodkami życia żydowskiego. W swoich fotografiach dokumentował pamięć o społeczności, która na jego oczach odchodziła.

Po 1989 roku rzeczywistość zaczęła się zmieniać. Odrodzenie społeczności żydowskich przyniosło możliwość odkrywania własnych korzeni, odbudowywania tożsamości, pielęgnowania tradycji oraz otwartej rozmowy o skomplikowanych relacjach polsko-żydowskich. Po blisko trzydziestu latach Fishman ponownie skierował swój obiektyw na Polskę. Na jego fotografiach z drugiej dekady XXI wieku pojawiają się młodzi ludzie – trzecie i czwarte pokolenie po Holokauście – tworzący współczesną, różnorodną społeczność żydowską.

Wystawa zestawia fotografie wykonane w odstępie 43 lat, tworząc wyjątkowy fotograficzny zapis przemiany i odradzania się życia żydowskiego w Polsce. Pierwsza część ekspozycji przedstawia rzeczywistość lat 70. i 80. XX wieku. Druga świadomie przełamuje utrwalony obraz, pokazując współczesną społeczność żydowską – różnorodną, aktywną i żyjącą własnym rytmem, „w cieniu Auschwitz”, ale jednocześnie z energią i nadzieją.

Wszystkie prezentowane fotografie wykonane są w technice czarno-białej. Na wystawie zobaczymy ręcznie wykonane odbitki żelatynowo-srebrowe z oryginalnych negatywów fotograficznych. Wybór tej techniki był świadomą decyzją artysty – współczesne życie żydowskie dokumentował tymi samymi środkami artystycznymi, których używał podczas swoich pierwszych podróży do Polski. Dzięki temu całość tworzy spójną wizualnie opowieść, w której czarno-biała fotografia staje się nie tyle znakiem przeszłości, ile narzędziem ukazywania ciągłości i zmiany.

Fotografie Chucka Fishmana są przede wszystkim opowieścią o ludziach. Artysta od czterdziestu lat koncentruje się na tematach społecznych i politycznych, przyglądając się swoim bohaterom z wrażliwością i empatią. Jego prace publikowały m.in. „Time”, „Life”, „Fortune”, „Newsweek”, „The London Sunday Times” i „The Economist”, a czterokrotnie zostały wyróżnione w prestiżowym konkursie World Press Photo. Fotografie artysty znajdują się w kolekcjach m.in. Smithsonian National Portrait Gallery, Organizacji Narodów Zjednoczonych, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN oraz The Center for Creative Photography Uniwersytetu w Arizonie.

„Re-Generation” to wystawa o pamięci, ciągłości i zmianie. O społeczności, która miała zniknąć, a jednak odradza się i na nowo buduje swoją obecność. To także spotkanie dwóch perspektyw – fotografii sprzed pół wieku i współczesnych obrazów życia żydowskiego w Polsce.

Re-Generation. Życie żydowskie w Polsce
Wystawa fotografii Chucka Fishmana

1 października 2026 – 31 marca 2027
Centrum Kultury Śląskiej w Nakle Śląskim