займы онлайн без процентов
Stasys Eidrigevičius, rysunki, Stasys, wystawa, Muzeum Karykatury, niezła sztuka

Stasys – rysunki refleksyjne

Sztukosłowiańskość. Słowiańszczyzna w polskim malarstwie, rysunku i grafice od XIX w., Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie, niezła sztuka

Sztukosłowiańskość. Słowiańszczyzna w polskim malarstwie, rysunku i grafice od XIX w.

Krzysztof Penderecki, Bunkier sztuki Kraków, niezła sztuka

Krzysztof Penderecki. Partytura i ogród.
Muzyka wobec obrazu, ogród wobec muzyki

Stanisław Bohusz-Siestrzeńcewicz, niezła sztuka

Stanisław Bohusz – Siestrzeńcewicz 1869-1927

Teodor Axentowicz, krakowski dom aukcyjny, aukcja dzieł sztuki, niezła sztuka

VIII Aukcja Dzieł Sztuki w Krakowskim Domu Aukcyjnym

Wystawa prac laureatów XXXVIII Konkursu im. Władysława Strzemińskiego – Sztuki Piękne

wystawa Magdalena Gross, Gela Seksztajn, galeria kordegarda, niezła sztuka

Obecność. Magdalena Gross/Gela Seksztajn

Marian Gromada, sztuka polska, niezła sztuka

Malarstwo i obiekty Mariana Gromady

Arrasy wawelskie, arras, tkaniny królewskie, zamek królewski na Wawelu, król Zygmunt August, niezła sztuka

Wszystkie arrasy króla. Powroty. 2021–1961–1921

Maria Sibylla Merian

Chopin i przyjaciele

Jerzy Nowosielski | Spectra Art Space MASTERS

Ładowanie Wydarzenia

« Wszystkie Wydarzenia

Wszystkie arrasy króla. Powroty. 2021–1961–1921

8 marca 202131 października 2021

Wszystkie arrasy króla. Powroty.
2021–1961–1921

Wernisaż: 08 marca 2021 r.
Zamek Królewski na Wawelu
Wystawa czynna do: 31 października 2021 r.
Kuratorzy i Autorzy wystawy:
Magdalena Ozga, Magdalena Piwocka, Jerzy Holc


Ukrywane przed Szwedami, zrabowane na polecenie carycy Katarzyny, wywiezione galarem wiślanym na trzy dni przed wkroczeniem Niemców do Krakowa w 1939 roku. Ewakuowane do Rumunii 18 września, kolejno do Francji i przez Anglię do Kanady. Wreszcie powróciły. Wszystkie zachowane w Polsce arrasy Zygmunta Augusta zobaczymy w Zamku Królewskim na Wawelu. To jedyny w dziejach jagiellońskiej rezydencji pokaz całej zachowanej kolekcji we wnętrzach, dla których tapiserie zostały stworzone.

Arrasy wawelskie, arras, tkaniny królewskie, zamek królewski na Wawelu, król Zygmunt August, niezła sztuka

Arras z monogramem króla Zygmunta Augusta i globusem, Zamek Królewski na Wawelu

Zamówienie polskiego króla

Szesnastowiecznym odbiorcom arrasy imponowały rozmiarami i blaskiem złotych i srebrnych nici. Współczesny widz, stając naprzeciw tapiserii biblijnych dostrzeże w nich m.in. nawiązania do mistrzów włoskiego renesansu, Rafaela, Michała Anioła. Przed nami 137 królewskich tapiserii urzekających kunsztem wykonania. Wśród nich 19 monumentalnych tkanin figuralnych ze scenami z Księgi Rodzaju (Szczęśliwość rajska – 480 cm x 854 cm, Wejście zwierząt do arki – 475 cm x 792 cm, Budowa wieży Babel – 482 cm x 812 cm), 44 werdiury z przedstawieniami zwierząt wpisanymi w krajobraz (Wydra z rybą w pysku i fantastyczne gady, Jednorożec-żyrafa i ryś, Bocian i króliki), 42 arrasy herbowe (groteska z herbami Polski i Litwy oraz postacią Cerery), a także niewielkich rozmiarów obicia mebli oraz tkaniny do dekoracji wnęk okiennych. Wielu z nich widzowie nigdy wcześniej nie mieli okazji oglądać.

„Powstanie tak wielkiej kolekcji arrasów w latach 1550–1560 w Brukseli na zlecenie jednego władcy nie ma precedensu w Europie. To największe tego rodzaju prywatne – królewskie przedsięwzięcie wynikające z kolekcjonerskiego zamiłowania Zygmunta Augusta, który zbierał m.in. biżuterię i dzieła rzemiosła artystycznego. Cieszę się, że wróciliśmy do dobrej tradycji organizowania wystaw w przestrzeniach historycznych: reprezentacyjnych komnatach i apartamentach prywatnych” – opowiada dr hab. Andrzej Betlej, prof. UJ, Dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu.

Arrasy wawelskie, arras, tkaniny królewskie, zamek królewski na Wawelu, król Zygmunt August, niezła sztuka

Arras z monogramem króla Zygmunta Augusta i globusem, detal, Zamek Królewski na Wawelu

Podróż w czasie i przestrzeni

Ekspozycja wprowadza widza w atmosferę wnętrz zamkowych, odświętnie ozdobionych tapiseriami, jak to czyniono niegdyś na wyjątkowe okazje. Opowiada także o ogromnej pracy konserwatorów, zmagających się ze skutkami uszkodzeń i zniszczeń, które stały się udziałem arrasów w ciągu ich burzliwych dziejów. Od powrotu z Rosji w 1921 roku rozpoczął się bowiem wieloletni proces konserwacji tapiserii, który trwa do dziś.

„To wielkie dzieło przede wszystkim wawelskich konserwatorów. W Sali Senatorskiej, gdzie pokazujemy arrasy herbowe, można obejrzeć też arras po niedawnej konserwacji. Do pewnego stopnia „odzyskał” on swą barwę, wyróżnia się na tle innych. Zdradzę, że na wystawie będzie można, dzięki pewnemu zabiegowi, zobaczyć oryginalną kolorystykę niektórych arrasów!” – mówi dr hab. Andrzej Betlej.

Koncepcja wystawy, zawarta w słowie – „powroty” jest jednak, jak podkreśla Dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu, zaskakująca i nieoczywista. W odwróconej narracji podążamy bowiem od współczesności przez kolejne powroty arrasów: 1961 i 1921 rok.

arrasy wawelskie, arrasy Zygmunta Augusta, zamek królewski na Wawelu, Niezła sztuka

Niemiecka aktorka Brigitte Helm w towarzystwie Tadeusza Przypkowskiego, kierownika Biura Propagandy Krakowa i Carla Opitza, dyrektora wytwórni filmowej Universum Film Aktiengesellschaft (UFA), marzec 1933, NAC

„Ten aktualny akcent ekspozycji tworzą prace Marcina Maciejowskiego i Mirosława Bałki. Chcemy pokazać, że Zygmuntowskie tapiserie inspirują współczesnych twórców. Pierwszy obraz Marcina Maciejowskiego odnoszący się do arrasów powstał jeszcze w trakcie jego studiów na ASP. Teraz podarował nam kolejne dzieło „Wizyta na Wawelu”. A Mirosław Bałka przygotował – z myślą o naszej wystawie – dwie instalacje. „Trzy promienie” zobaczymy na dziedzińcu wawelskim, druga – zatytułowana „Paszport” – wraz z obrazem Maciejowskiego otwiera ekspozycję” – mówi Dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu.

Wystawę uzupełniają też archiwalne fotografie ukazujące królewskie arrasy w zaskakujących kontekstach społeczno-historycznych. Zobaczymy m.in. zdjęcie z Brigitte Helm – gwiazdą filmu Metropolis (1927) w reż. Fritza Langa, która gościła na Wawelu i podziwiała Zygmuntowską kolekcję.

Powroty 2021–1961–1921

Symboliczny powrót arrasów Zygmunta Augusta na wawelską wystawę dokonuje się nieprzypadkowo w 2021 roku, kiedy obchodzimy okrągłe rocznice dwóch innych powrotów. 18 marca 1961 roku odbył się bowiem uroczysty pokaz królewskich tapiserii w komnatach zamkowych z okazji ich powrotu z Kanady, gdzie znalazły schronienie po latach tułaczki po ogarniętej wojną Europie.

Drugi z tytułowych powrotów nastąpił w wyniku traktatu pokojowego zawartego sto lat temu, 18 marca 1921 roku w Rydze. Akt ten, kończący zwycięską dla Polski wojnę z Rosją Sowiecką, umożliwił rewindykację tysięcy dzieł sztuki i dóbr kultury, wywiezionych w wyniku rozbiorów do carskiej Rosji. Na jego mocy sprowadzono także do kraju kolekcję Zygmuntowskich arrasów, zagrabioną po trzecim rozbiorze Polski w 1795 roku.

Arrasy wawelskie, arras, tkaniny królewskie, zamek królewski na Wawelu, król Zygmunt August, niezła sztuka

Arras z herbami Polski i Litwy oraz z postacią Cerery | ok. 1560 Bruksela, wg kartonu artysty antwerpskiego z kręgu Cornelisa Florisa i Cornelisa Bosa, warsztat Jana van Tieghem, Zamek Królewski na Wawelu

„Wawelska wystawa upamiętnia jednak nie tylko momenty powrotów kolekcji, ale jest również dedykowana ludziom – tym, dzięki którym arrasy ocalały i wróciły na Wawel m.in.: Stanisławowi Świerzowi-Zaleskiemu, Józefowi Krzywdzie-Polkowskiemu, Jerzemu Szablowskiemu, Witoldowi Małcużyńskiemu, a także tym, którzy walczyli o ich rewindykację z Rosji – Aleksandrowi Czołowskiemu i Marianowi Morelowskiemu. Pragnęliśmy uhonorować ich ofiarność w poszukiwaniu arrasów, starania o zwrot skarbu, opiekę nad nimi. Dlatego też, poza wystawą, postanowiliśmy także upamiętnić wszystkich zasłużonych specjalną pamiątkową tablicą, którą odsłonimy w trakcie wernisażu.

Ekspozycja potrwa pół roku, ale chciałbym, by została zapamiętana na zawsze: jako pomnik znaczenia fundacji królewskiej, jako upamiętnienie tych, którzy kolekcję tworzyli, i tych, którzy o nią przez wieki się troszczyli. Nie pozwolimy o tym zapomnieć. Wydaliśmy specjalnie kilka książek poświęconych arrasom: reedycję katalogu, nowy zbiór studiów, a także album w ośmiu wersjach językowych. Oczywiście jest też katalog wystawy” – zwraca uwagę dr hab. Andrzej Betlej.

Arrasy wawelskie, arras, tkaniny królewskie, zamek królewski na Wawelu, król Zygmunt August, niezła sztuka

Arras Budowa wieży Babel z serii Dzieje wieży Babel | ok. 1550,
Zamek Królewski na Wawelu

Arcydzieła gatunku

Warto zwrócić uwagę, że twórcy arrasów inspirowali się nie tylko pracami największych artystów, ale także bestiariuszami, kompendiami florystycznymi i zoologicznymi. Michiel I Coxcie, twórca projektów arrasów biblijnych, był określany mianem „Rafaela Flamandzkiego”. Wawelska kolekcja stanowiła też tzw. pierwszą edycję, model dla późniejszych replik i trawestacji.

Arrasy wawelskie, arras, tkaniny królewskie, zamek królewski na Wawelu, król Zygmunt August, niezła sztuka

Arras Walka smoka z panterą | ok. 1555, Zamek Królewski na Wawelu

Zespół wawelskich arrasów został utkany w latach 1550–1560 w znakomitych warsztatach w Brukseli, ówczesnej światowej metropolii sztuki tapiseryjnej. Tkaniny wykonano z wełny i jedwabiu oraz z nici srebrnych i srebrnych złoconych. Arcydzieła, które stworzyli autorzy malarskich kartonów, zrealizowano na zamówienie króla Zygmunta Augusta, ostatniego Jagiellona, w ramach zbioru około 160 tapiserii przeznaczonych do dekoracji Zamku Królewskiego na Wawelu. To największy komplet tego typu tkanin, jaki kiedykolwiek powstał dla jednego zleceniodawcy.

Szczegóły

Start:
8 marca 2021
Koniec:
31 października 2021
Wydarzenie Category:
Wydarzenie Tagi:
Strona internetowa:
https://wawel.krakow.pl/wystawa-czasowa/wszystkie-arrasy-krola-powroty-2021-1961-1921

Miejsce

Zamek Królewski na Wawelu
Wawel 5
31-001 Kraków, Małopolskie Polska
+ Google Map
Telefon:
12 422-51-55
Strona internetowa:
https://wawel.krakow.pl/