Muzeum Plakatu w Wilanowie

Muzeum Plakatu w Wilanowie, Oddział Muzeum Narodowego w Warszawie jest pierwszą na świecie instytucją poświęconą plakatowi jako dziedzinie sztuki, projektowania graficznego oraz kultury wizualnej. Zbiory Muzeum Plakatu liczą 62 778 tytułów. Podzielone są na Kolekcję Plakatu Polskiego i Kolekcję Plakatu Obcego.

Początkiem zbiorów Muzeum Plakatu była przedwojenna kolekcja 500 plakatów z Gabinetu Rycin Muzeum Narodowym w Warszawie, będących darami grafików i kolekcjonerów. Po wojnie zbiór ten stanowił część Działu Grafiki, z którego w 1961 roku wydzielono Sekcję Plakatu, a następnie Dział Plakatu. Decyzją dyrektora Stanisława Lorentza zbiory przeniesiono początkowo do prowizorycznej siedziby – pokojów na pierwszym piętrze w oficynie pałacu wilanowskiego – a następnie, w 1968 roku, do nowo wybudowanego budynku Muzeum Plakatu w Wilanowie (MPW), oddziału Muzeum Narodowego w Warszawie Pomysłodawczynią i pierwszą kuratorką tej instytucji była Janina Fijałkowska, która w latach 1961–1965 opracowała założenia nowego muzeum.

Na miejscu dawnej ujeżdżalni, z której ocalała jedynie fasada autorstwa Franciszka Marii Lanciego z połowy XIX wieku, 13 czerwca 1966 roku położono kamień węgielny pod budowę muzeum. Data ta była nieprzypadkowa – tego samego dnia otwarto I Międzynarodowe Biennale Plakatu w Warszawie. Zespół projektowy tworzyli: Jacek Cydzik – generalny projektant odbudowy zespołu pałacowo-parkowego, Halina Kossuth – architektka oraz inż. Adam Pulikowski. Budynek muzeum wkomponowano w historyczny kompleks pałacowo-ogrodowy w Wilanowie, wykorzystując zachowane XIX-wieczne zabudowania. Dekoracyjna elewacja dawnej ujeżdżalni z rzeźbami koni na wysokich postumentach tworzy kontrastowe wejście do nowoczesnej sali wystawowej o powierzchni 772,4 m². W 1968 roku, w jubileuszowym X Konkursie na Architektonicznego Mistera Warszawy, budynek Muzeum Plakatu zdobył tytuł Wicemistera. Był to obiekt nowoczesny, funkcjonalny, odpowiadający charakterowi plakatu – sztuki postrzeganej wówczas jako awangardowa. To jednocześnie pierwszy budynek zaprojektowany w powojennej Polsce specjalnie na cele muzealne.

Czwartego czerwca 1968 roku odbyło się uroczyste otwarcie Muzeum Plakatu w Wilanowie. Podobnie jak przy położeniu kamienia węgielnego, data ta zbiegła się z inauguracją kolejnej edycji Międzynarodowego Biennale Plakatu. Janina Fijałkowska otworzyła w nowym budynku dwie wystawy: prezentację prac Jana Lenicy, Kazumasa Nagaiego i Hiroshiego Tanakiego – laureatów I Międzynarodowego Biennale Plakatu – oraz ekspozycję plakatów Wojciecha Zamecznika, zorganizowaną w pierwszą rocznicę śmierci artysty.

Od tego czasu zbiory Muzeum są systematycznie powiększane. Muzeum zorganizowało już setki wystaw zarówno w swojej siedzibie, jak i w instytucjach w kraju oraz za granicą. Badaniom naukowym i opracowywaniu zbiorów towarzyszą działania wydawnicze, dokumentacyjne, archiwizacyjne oraz związane z licznymi wypożyczeniami i udostępnianiem cyfrowym kolekcji. Muzeum posiada pracownię konserwacji papieru, pracownię fotograficzną oraz ogólnodostępną czytelnię naukową liczącą ponad 6000 publikacji poświęconych historii grafiki projektowej, plakatu polskiego i obcego, katalogów wystaw oraz czasopismom.

Instytucja kontynuuje swoją misję, łącząc ochronę dziedzictwa z prezentacją najnowszych tendencji w sztuce projektowej. Stanowi ważny punkt odniesienia dla badań nad historią i teorią plakatu, a bogate zbiory stanowią kluczowy materiał źródłowy dla naukowców, badaczy, muzealników, projektantów i wszystkich zainteresowanych rozwojem tej dziedziny sztuki.

Zespół Muzeum Plakatu tworzą historyczki i historycy sztuki zajmujący się opracowywaniem kolekcji, konserwatorki, specjalistki i specjaliści sprawujący opiekę nad magazynami zbiorów, zasobami dokumentacji fotograficznej i naukowej, inwentarzami oraz pozyskiwaniem praw licencyjnych do dzieł. Sprawne działanie muzeum zapewniają pracownicy odpowiedzialni za obsługę publiczności oraz kwestie administracyjno-techniczne. Aktualnie to 18 osób.